راگه‌یاندن له‌هه‌ماهه‌نگی‌‌و گواستنه‌وه‌
Brunnenstraße 9, 10119 Berlin, Germany
mict-international.org

پرۆژه‌كانی‌ دیكه‌
afghanistan-today.org
theniles.org
correspondents.org
نيقاش: ‎‫پوخته‌یه‌ك له‌ناوخۆو سه‌رانسه‌ی‌ عێراقه‌وه‌‬
عربي
نقاش: إحاطات من داخل وعبر العراق
English
niqash: briefings from inside and across iraq
ئیمه‌یله‌كه‌ت تۆماركرا

له‌سه‌نگه‌ری‌ به‌رگرییه‌وه‌ بۆ رێی‌ قاچاخ
شه‌پۆلی‌ كۆچی‌ گه‌نجان پێشمه‌رگه‌شی‌ كێش كرد

ئاڵا لەتیف
هێشتا ئاگری شەڕی تیرۆر لەسنورەکانی کوردستان بڵێسەی دێت، بەڵام رۆژ بەرۆژ ژمارەی ئەو پێشمەرگانە زیاد دەکات کە چەکەکانیان دادەنێن‌و بەرەو هەندەران کۆچ دەکەن.
22.10.2015  |  سلێمانی
عناصر من البشمركة في قاعدة مكتبي خالد يلقون نظررة على صور تم التقاطها لهم اثناء قتالهم لتنظيم داعش  ( :وێنه هوري خالد )
عناصر من البشمركة في قاعدة مكتبي خالد يلقون نظررة على صور تم التقاطها لهم اثناء قتالهم لتنظيم داعش ( :وێنه هوري خالد )

سەرباری بارودۆخە خراپە ئابوریەکە هۆکاری تریش لەپشتی چەکدانانی پێشمەرگەکانەوەیە، دیارترینیان بێ هیوا بونیانە لەمامەڵەی بەرپرسە سەربازی‌و حکومیەکان‌و بێ منەتیان بەرامبەر بەقوربانیدان‌و بێ باکیش بەرامبەر بەمناڵ‌و کەسوکاری ئەوانەی شەهید دەبن، ئەمەش کارێکی کردوە بەشێکی بەرچاوی هێزە ئەمنیەکان بەدوای قاچاخچیەکی باوەڕپێکراودا بگەڕێن کە گەیاندنیان بەئەوروپا مسۆگەر بکات.

 

هێشتا لەسەر کەڤەری فەیسبوکەکەی ئەحمەد نوسراوە "من پێشمەرگەی کوردستانم"، بەڵام دواین پۆستی ئەو رەسمێکیەتی لەنۆرمبێرگ له‌ئه‌ڵمانیا کە لەسەری نوسیوە "بەکراسی بەریەوە فرۆشتیان بەتۆزێ پارە، یار نا نیشتیمانەکەم."

 

ئەحمەد محمەدی ٣٤ ساڵ دوای هەشت ساڵ لەپێشمەرگەیی کوردستانی بەجێهێشت، وەک خۆی دەڵێت بەرێگەیەکی سەختی قاچاخدا کە دیار نەبووە بەسەلامەتی لێیدەردەچێت گەیشتۆتە هەندەران، بەڵام پەشیمان نیە لەو سەرکێشیەی کردویەتی، دەڵێ "ئەوە سەرکێشی بوو کە بەبێ خواردن‌و خەو و بەپارەی خۆمان فیشەکمان دەکڕی‌و شەڕی داعشمان دەکرد، ئێمە قەڵغانی پاراستنی نیشتیمان بوین، بەڵام بستەخاکێکی ئەو نیشتیمانەو فلسێکی داهاتەکەی بۆ ئێمە نەبوو، ئەوە ئێمە رۆشتین ئەوانەی لێیدەخۆن نۆرەیانە بیپارێزن."

 

ناوەڕاستی مانگی ئابی ئەمساڵ ئەحمەد لەهێڵەکانی بەرگری لەسنوری کەرکوک گەڕاوەتەوە، دواتر بەکەمتر لەمانگێک گەیشتۆتە ئەڵمانیا، ئێستا لەوێوەو لەرێگەی فەیسبوکەوە بەردەوام لەخەمی هاوڕێ پێشمەرگەکانیایەتی، دەڵێت "پێیان ناڵێم ئەوانیش وەک من بکەن، بەڵام خۆم پەشیمان نیم لەوەی دەمویست وەک ئینسان بژیم بۆیە کوردستانم بەجێهێشت."

 

رۆژانە لەتۆڕە کۆمەڵایەتیەکان ڤیدیۆی ئەو پێشمەرگانە بڵاودەکرێتەوە کە گیرفانی خاڵی خۆیان پیشانی خەڵک‌و بەرپرسان دەدەن‌و هەڕەشەی ئەوە دەکەن گەر کار وا بڕوات ئەوا ئەوانیش پەیتا پەیتا سەنگەرەکان چۆڵ دەکەن.

 

دوای تێکچونی پەیوەندی نێوان هەرێم‌و بەغداد لەسەرەتای ٢٠١٤دا لەوکاتەوە مانگانە موچەی فەرمانبەرانی هەرێم دوادەکەوێت، بڕی موچەکەش کە لەزۆرترین باردا  ٧٠٠ هەزار دینار تێپەڕناکات بەس نیە بۆ خێزانێکی پێنچ کەسی کە دەبێت کرێی خانوەکەشیانی لێبدەن، وەک ئەوەی لەگەڵ ئارام کەریمی ٣٥ساڵ رویدا کە لەپۆلیسی بەرگری فریاکەوتنی سلێمانی بووەو لەدوزخورماتو دەوامی کردووە.

 

"من یەکەم رۆژی جەژنی رەمەزان (17ی‌ ته‌مموزی‌ 2015) لەدەوام هاتمەوە ئیتر نەگەڕامەوەو بڕیارمدا بڕۆم بەیەکجاری، ناو ماڵەکەمم فرۆشت‌و لەگەڵ ژن‌و سێ مناڵەکەم رۆشتین." ئارام بۆ "نیقاش" وایوت.

 

سەرەتای مانگی ئاب ئارام‌و خێزانەکەی کوردستانیان بەجێهێشتوە ئێستا لەکەمپێکی پەنابەراندا لەپۆڵەندا دەستبەسەرن.

 

ئەو بۆ "نیقاش" دەیوت "قەیرانی سەرۆکایەتی هەرێم‌و نەبونی موچەو زۆرشتیتر منی بێ ئومێد کرد، دەپرسم ئەگەر بەیانی من شەهیدبوایەم کێ مناڵەکانمی بەخێودەکرد، ئایا سەرۆکی هەرێم‌و حکومەت بەخێویان دەکردن."

 

ئەوەی ئارام ئێستا بیری لێدەکاتەوە مەترسی ئەو رێگا قاچاخەیە کە خۆی‌و مناڵەکانی بەپێ لەنێوان ئەستەنبوڵ‌و بولغاریادا بڕیویانە، بەڵام دڵخۆشە بەوەی کە ئێستا لانی کەم نزیکە لەهیوایەکەوە کە ئایندەی خۆی‌و مناڵەکانی دەگۆڕێت.

 

دەیوت "من تەمەنم ٣٥ ساڵە، ٣٥ رۆژ خۆشیم نەدیوه‌ لەکوردستان، ئێستاش لەبەرخاتری مناڵەکانم رۆشتوم بۆئەوەی بەیانی ئەوانیش ناچار نەبن چەک هەڵبگرن، بەڵکو شانسی ئەوەیان هەبێت بتوانن ببن بەمامۆستایەک یان دکتۆرێک، نەک وەکو باوکیان نەخوێندەوار دەرچن."

 

دەشڵێت "ئەگەر مناڵەکانم لەکوردستان بمانایەتەوە کێ دەیتوانی ژیانێکی خۆشیان بۆ دەستەبەر بکات لەسایەی بەرپرسەکاندا."

 

ئارام بەبیرکردنەوە لەو ئەگەرانە دڵخۆشی خۆی دەداتەوەو وەڵامی ئەو پرسیارەشی پێدەداتەوە کە بەرۆشتنی ئەوان چ مەترسیەک لەسەر چۆڵبونی بەرەکانی جەنگ دروست دەبێت؟

 

دەڵێت "ئیتر کاتی ئەوەش هاتوە کوڕو نەوەی بەرپرسەکانیش کە هەر بۆ رەسم گرتن دەهاتنە لامان لەخەمی پاراستنی ئەو خاکەدا بن، با ئەوانیش لەئەوروپا بگەڕێنەوەو بچنە بەرەکانی بەرگری لەخاک‌و نیشتیمان، ناکرێت ئێمە بکوژرێین‌و ئەوانیش لەسای سێبەری ئارامی ‌و ئاسایش دانیشتبن، ئێمەش حەزمان لەژیانە."

 

گەڕان بەدوای ژیان چەکی بەهەندێک لەو پێشمەرگانەش داناوە کە خوێن گەرمانە‌و خۆبەخشانە پەیوەندیان بەسەنگەرەکانی بەرگریەوە کردووە لەگەڵ نزیکبونەوەی داعش لەسنورەکانی کوردستان.

 

میران تیماری کە هەتا چوار مانگ لەمەوبەریش خۆبەخشانەو بێ موچە لەگەڵ ١٥ هاوڕێی خۆبەخشی تریدا دژی داعش دەجەنگان، ئێستا گەیشتۆتە ئەڵمانیا.

 

"بنەماڵەکەمان زۆر شەهیدی داوە، حکومەت هیچی بۆ نەکردن، منیش بەقسەی باوکم هاتمە سەر ئەو قەناعەتەی کە ئەگەر بۆئەوان هیچ نەکرابێت، ئەوا بۆ من کە پێشمەرگەی خۆبەخشم کەس پێنازانێت." میران لەرێگەی فەیسبوکەوە ئەم قسانەی بۆ "نیقاش" کرد.

 

دەشڵێت "ئێستا وەزعم زۆر خۆشەو هەموو مافێکی ئینسانیم هەیە وەکو خۆیان، ئەگەر دەستێکی دەرەکی بیەوێت لەگەڵ ئەم وڵاتە بجەنگێت کە ئێستا لێیدەژیم ئەوە من یەکەم کەسم کە دیفاعی لێئەکەم، چونکە لەماوەی ٢٣ ساڵی تەمەنما بەقەدەر ئەم ئەم چوار مانگەی ئێرە خۆشیم نەبینیوە."

 

جگە لەبەشداریکردنی لەشەڕەکانی سنوری مەلا عەبدوڵاو فڕۆکەخانەی کەرکوک، میران لەگەڵ هاوڕێکانیدا ئەوەندەی پێیان کراوە لەکۆکردنەوەی پیتاک‌و کۆمەك بۆ پێشمەرگە کردویەتی، لەو ماوەیەشدا دوان لەبرادەرە خۆبەخشەکانی گروپەکەیان شەهید بووەو یەکێکیشیان لێ برینداربووە.

 

دواجار میران لەگەڵ چوار هاوڕێی تری گروپەکەی بڕیاری چونە دەرەوە دەدەن، پێشتریش بەرپرسەکەیان ئاگاداردەکەنەوە کە چیتر ناگەڕێنەوە. دەڵێت "لەسەر گیرفانی خۆمان فیشەکمان دەکڕی‌و لەدەست خۆشییەکی سارد زیاتر هیچیان نەبوو بۆمان."

 

ئامارێکی فەرمی لەبەردەستدا نیە دەربارەی ئەو پێشمەرگانەی کە بەمدواییانە لەگەڵ شاڵاوی کۆچی گەنجاندا بەرەو هەندەران رۆشتون، ئەوەی لەبەردەستدایە ئەو کەیسانەیە کە بەهۆی بوونی گرفتێکەوە پەیوەندیان بەفیدیراسیۆنی سەرانسەری پەنابەرابەرانی عێراقیەوە کردووە.

 

دەشتی جەمال، سکرتێری ئەو فیدراسیۆنە بۆ "نیقاش" باسی لەوە کرد بەهۆی ئەوەی هێشتا ئەو کەسانە نەگەیشتونەتە جێگای مەبەست یان لەکەمپ‌و شوێنە دورەدەستەکان‌و گرتوخانەکاندا دەستبەسەرن، هێشتا داتایەکی فەرمی لەبەردەستدا نیە دەربارەی ژمارەیان، چونکە کێشەو گیروگرفتی جۆراجۆریان هەیەو فرسەتی ئەوەیان نەدراوەتێ ناسنامەی خۆیان ئاشکرا بکەن.

 

بەڵام بەگەڕانەوە بۆ ئەو کەیسانەی کەلەم ماوەیەدا داوای هاوکاری‌و رێنوێنی لەفیدراسیۆنەکە کردوە، دەشتی دەڵێت "نزیکەی ٦٥ کەس لەهێزە ئەمنیەکان‌و پیشمەرگە کە زۆربەیان خێزان‌و مناڵیان لەگەڵدایە پەیوەندیان بەئێمەوە کردووە، ئەوان هاوکاری‌و زانیاریان پێویست بووە."

 

لەکاتێکدا کە دەبێت پێشمەرگە ئاخیر کەس بێت ئەم وڵاتە بەجێ بێڵێت، چونکە ئەو لەسەنگەری دیفاعدایە، دەشتی پێیوایە بێ دەربەستی ئەم دەسەڵات‌و حکومەتەیە کە ئەوانیشی ناچار بەهەڵبژاردنی ژیانی پەنابەریکردووە.

 

دەڵێت "رێگەیەکی تریان لەبەردەستا نیە جگەلەوەی خۆیان دەرباز بکەن‌و ملی رێگای قاچاغ‌و پر مەترسی بگرن، چونکە ئەوان وایدەبیننن هیچ شتێکیان نیە لەدەستی بدەن کاتێک دەبینن ژیان‌و کەرامەتی ئینسانیان کەوتۆتە ژیر هەڕەشەوە."

 

دەشڵێت "پێشمەرگەش وەک هەر هاوڵاتییەکی تری کوردستان نائومێدکراوە بەتایبەتی کە واقعی ئەم شەڕە ئاسۆی دیار نیە، ئەوە بەتەنها پیشمەرگەو حکومەتی هەرێم نیە بڕیار لەسەر یەکلاکردنەوەی ئەم شەڕە دەدەن، بەڵکو ئەمە شەڕێکی جیهانیە."

 

وێڕای هەستیاری پرسەکە، بەڵام وەزارەتی پێشمەرگە نایشارێتەوە کە لەم ماوەیەدا وازهێنانی پێشمەرگە هەبووە، هەروەک چۆن پەیوەندیکردنیش بەهێزەکانی پێشمەرگە بەردەوام لەزیادبوندایە.

 

جەبار یاوەر، ئەمنیداری گشتی وەزارەتی پێشمەرگەی حکومەتی هەرێمی کوردستان بۆ "نیقاش" ئاماژە بەوە دەکات کە داتایەکیان لەبەردەستدا نیە دەربارەی ئەوەی لەو ماوەیەدا چەند پێشمەرگە وازیان هێناوەو بەدیاریکراویش چەند پێشمەرگە رویکردۆتە هەندەران، دەڵێ "کە پێشمەرگە وازدێنێ مەجبور نیە بڵێ بۆ وازدێنێ‌و بۆ کوێ دەڕوات، چونکە لەکوردستان پێشمەرگایەتی ناچاری نیە، بەڵکو هەموو فەرمانبەرێکی وەزارەتی پێشمەرگە گرێبەستی سێ ساڵەی هەیە، دوای تەواو بونی گرێبەستەکەی دەتوانێت تازەی نەکاتەوەو بڕوات."

 

ئەوەی گرنگە بەلای جەبار یاوەرەوە ئەوەیە کە ئەم وازهێنانە هیچ کاریگەرییەکی نەبوە لەسەریان، دەڵێت "ژمارەیان زۆر نیە، رۆژانە سێ هێندە زیاتر خەڵک هەیە پەیوەندی دەکات‌و دەبێت بەپێشمەرگە."

 

دەربارەی گلەیی ئەو پێشمەرگانەش کە دەڵێن کەس منەتی بەشەڕو شەهیدبونی ئێمە نیە جەبار یاوەر پێیوایە بەرگریکردن لەوڵات خۆبەخشانەیەو هیچ پەیوەندی بەمنەتەوە نیە، باس لەوەش دەکات کە بەپێی یاسا ئەوانەی کە شەهید دەبن دوو پلەی بۆ زیاد دەبێت، ئەگەر پێشمەرگە بێت پلەکەی دەبێتە نائیب زابت دەرەجە مومتاز، پێشمەرگە کە موچەکەی ٥٠٠ هەزارە، کە شەهید بوو پلەکەی دەگۆڕێت‌و موچەکەشی دەبێتە ملیۆن‌و دووسەد هەزار دینار.

 

لەئەگەری بەردەوامبونی ئەو دۆخەشدا کە مەترسی ئەوەی لێدەکرێت پێشمەرگەی زیاتر دەستبەرداری بەرگری ببن، جەبار یاوەر دەڵێت "داوای دامەزراندنی سێ لیوامان کردوە لەماوەی یەک مانگدا پێنچ هەزارو ٥٠٠ کەس خۆیان ناونوس کردوە، هەتا دێت ژمارەی ئەو کەسانە زیاتر دەبێت کە خۆبەخشانە ئامادەن بەرگری بکەن، شەڕەکەی ئەم دواییەی کەرکوک سێ کەس لەو خۆبەخشانە بەچەکی خۆیانەوە شەهید بوو بون."

 

هەرچۆنێک بێت، تەنگژەکە ئێجگار خەیاڵی ئەو پێشمەرگانەی ئاڵۆز کردوە کە دەیانەوێت وڵات بەجێ بێڵن.

 

شاڵاو ئەکرەم (٢٣ ساڵ) کە پێشمەرگەیەو دوو جار لەشەڕی داعشدا بریندار بووە، لەمڕۆژانەدا سەفەر دەکات، ئەویش دوای ئەوەی پێش سێ هەفتە بەشداری یەکێک لەسەختترین شەڕەکانی سنوری کەرکوکی کردو بەهۆی تەقینەوەی بۆمبی چێنراوەوە یەکێک لەهاوڕێ نزیکەکانی گیانی لەدەستدا.

 

 دیار نیە چارەنوسی شاڵاو بەکوێ دەگات، بەڵام وەک خۆی دەڵێت "لەوانەیە قەدەر بەختێکی باشی شاردبێتەوە بۆ ئەو لەوڵاتی غەریبی."

سه‌ربه‌ستن له‌دووباره‌ بڵاوكردنه‌وه‌ی‌ بابه‌ته‌كانمان، به‌و مه‌رجه‌ی‌ ناوی‌ نیقاش بهێنن، تكایه‌ به‌ئیمه‌یل ئاگادارمان بكه‌نه‌وه‌