راگه‌یاندن له‌هه‌ماهه‌نگی‌‌و گواستنه‌وه‌
Brunnenstraße 9, 10119 Berlin, Germany
mict-international.org

پرۆژه‌كانی‌ دیكه‌
afghanistan-today.org
theniles.org
correspondents.org
نيقاش: ‎‫پوخته‌یه‌ك له‌ناوخۆو سه‌رانسه‌ی‌ عێراقه‌وه‌‬
عربي
نقاش: إحاطات من داخل وعبر العراق
English
niqash: briefings from inside and across iraq
ئیمه‌یله‌كه‌ت تۆماركرا

دوای‌ شنگال هه‌موو رێگاكان نا‌چنه‌وه‌ بۆ موسڵ‌

خاڵس جومعە
له‌رۆژانی‌ رابردوودا رێگای‌ ته‌نیشت چیای‌ شنگال جمه‌ی‌ ده‌هات له‌و ئوتۆمبێله‌ بارهه‌ڵگرانه‌ی‌ له‌سوریاوه‌ ده‌هاتن یان ده‌چوون بۆ…
24.12.2014  |  موسڵ
Aerial view of Mosul: For almost the first time, the extremist-controlled city is feeling the affects of fighting.
Aerial view of Mosul: For almost the first time, the extremist-controlled city is feeling the affects of fighting.

وه‌ك چۆن له‌مانگی‌ ئاب شنگالی‌ گرته‌ ده‌ست، به‌هه‌مان شێوه‌ داعش به‌بێ‌ به‌رگرییه‌كی‌ به‌هێز شاره‌كه‌ی‌ دایه‌وه‌ به‌ده‌سته‌وه‌، ئه‌م ناوچه‌یه‌ كه‌ 110كم له‌خۆرئاوای‌ موسڵه‌وه‌ دووره‌، به‌هۆی‌ ئه‌و تاوانانه‌ی‌ داعش دژی‌ ئێزدییه‌كان ئه‌نجامیدان، ناوو ناوبانگێكی‌ زۆری‌ په‌یداكرد.

ئه‌و رۆژه‌ میزر شمه‌ری‌ له‌حه‌وشه‌ی‌ ماڵه‌كه‌ی‌ خۆیان وه‌ستابوو كه‌ به‌سه‌ر رێگای‌ شنگالدا ده‌ڕوانێ‌‌و له‌وێ‌ ده‌یبینی‌ كه‌ چۆن پێشمه‌رگه‌ پێشڕه‌وییان ده‌كرد، بارودۆخه‌كه‌ی‌ بۆ "نیقاش" گێڕایه‌وه‌و وتی‌ "رێك له‌وه‌ ئه‌چوو دیمه‌نی‌ پێنج مانگ پێش ئێستا خۆی‌ دووباره‌ بكاته‌وه‌، هاوشێوه‌ی‌ ئه‌وه‌ی‌ پێشمه‌رگه‌ بێ‌ ته‌قه‌ ناوچه‌كه‌ی‌ بۆ داعش چۆڵكرد، ئه‌مجاره‌ به‌پێچه‌وانه‌وه‌ داعش بێ‌ ته‌قه‌ چۆڵیكرد، ته‌نها رۆڵه‌كه‌ گۆڕدرایه‌وه‌".

قه‌زای‌ شنگال بۆ لایه‌نه‌ ناكۆكه‌كان گرنگییه‌كی‌ زۆری‌ هه‌یه‌، بۆ داعش رێگایه‌كی‌ گرنگی‌ پێگه‌یشتنی‌ چه‌ك‌و هاوكارییه‌و ناوچه‌ی‌ مان‌و نه‌مانه‌، به‌لای‌ هه‌رێمی‌ كوردستانیشه‌وه‌ پارچه‌یه‌كی‌ دانه‌بڕاوه‌ له‌خاكه‌كه‌ی‌، هه‌روه‌ك چۆن پشتیوانیكردنی‌ دۆسێی‌ ئێزدییه‌كان له‌رووی‌ مافی‌ مرۆڤه‌وه‌ پاڵپشتییه‌كی‌ گه‌وره‌ی‌ نێوده‌وڵه‌تی‌ بۆ به‌ده‌ست ده‌هێنێت.

هاوپه‌یمانی‌ نێوده‌وڵه‌تی‌ كه‌ لایه‌نی‌ هه‌ره‌ به‌هێزی‌ ململانێكه‌یه‌، پێی‌ وایه‌ شنگال پێگه‌یه‌كی‌ ستراتیژی‌ هه‌یه‌ بۆ ئازادكردنی‌ موسڵ‌، چونكه‌ گرتنی‌ ئه‌و ناوچه‌یه‌ به‌مانای‌ دابڕینی‌ داعش دێت له‌هه‌ردوو به‌شه‌كه‌ی‌ سوریاو عێراق، هه‌روه‌ك چۆن رێگایه‌كی‌ ئارام ده‌كرێته‌وه‌ بۆ ئه‌و سه‌دان خێزانه‌ی‌ له‌سه‌ر چیای‌ شنگال گیریان خواردووه‌.

جموجۆڵه‌كانی‌ پێشمه‌رگه‌ بۆ گرتنه‌وه‌ی‌ شه‌نگال زۆر خێرابوو، به‌جۆرێك له‌ماوه‌ی‌ 24 كاتژمێردا ناوچه‌یه‌كی‌ شه‌ست كیلۆمه‌تری‌ گرته‌وه‌ ده‌ست‌و گه‌یشته‌ چیاكه‌، پێش ئه‌وانیش فرۆكه‌كانی‌ هاوپه‌یمانی نێوده‌وڵه‌تی‌ بۆردومانێكی‌ قورسی‌ داعشیان كرد.

هه‌رچه‌نده‌ ئه‌و رووداوانه‌ی‌ ئێستا رووده‌ده‌ن دوورن له‌ناوجه‌رگه‌ی‌ موسڵه‌وه‌، به‌ڵام كاریگه‌ری راسته‌وخۆیان هه‌بوو بۆ شاره‌كه‌.

له‌ده‌روازه‌ی‌ خۆرئاوای‌ موسڵه‌وه‌ به‌هه‌زاران ئاواره‌ی‌ شاره‌كانی‌ ته‌له‌عفه‌رو عه‌یازه‌ی‌ زۆرینه‌ توركمان چوونه‌ ناو شاره‌كه‌، ئه‌وانیش له‌ترسی‌ بۆردومانی‌ ئاسمانی‌‌و تۆڵه‌سه‌ندنه‌وه‌ هه‌ڵهاتن، به‌تایبه‌تی‌ كه‌ ئه‌وانه‌ی‌ له‌ژێر فه‌رمانی‌ داعشدا ماونه‌ته‌وه‌ زۆركه‌س وایان ده‌بینێت كه‌ ده‌ستیان له‌گه‌ڵیدا تێكه‌ڵه‌.

ئه‌م ئاواره‌ نوێیانه‌ قورساییه‌كی‌ تر بوون بۆ سه‌ر شاری‌ موسڵ‌و پێناچێت شاره‌كه‌ بتوانێت زۆر له‌ئه‌ستۆیان بگرێت ئه‌گه‌ر سه‌رچاوه‌كانی‌ گه‌یشتنی‌ سوته‌مه‌نی‌‌و خۆراكی‌ لێ‌ ببڕێت.

له‌یس حه‌لیم كه‌ له‌به‌رده‌گای‌ ماڵه‌كه‌ی‌ خۆیان وه‌ستابوو ته‌ماشای‌ كاروانی‌ ئاواره‌كانی‌ ده‌كرد، له‌به‌ر خۆیه‌وه‌ وتی‌ "پێش چه‌ند مانگێك ئێمه‌ بۆ ناوچه‌كانی‌ ئه‌وان رامان ده‌كرد، ئه‌وا ئێستا ئه‌وان په‌نا بۆ ئێمه‌ ده‌هێنن".

هاتنی‌ ژماره‌ی‌ زۆری‌ ئاواره‌كان هاوكات بوو له‌گه‌ڵ‌ شێوانی‌ بارودۆخه‌كه‌، خه‌ڵكی‌ هه‌موو روویان له‌بازاڕكرد بۆ كڕینی‌ پێداویستییه‌كان، نه‌وه‌ك شاره‌كه‌ په‌لامار بدرێت، به‌و هۆیه‌وه‌ نرخی‌ كه‌لوپه‌ل به‌رزبووه‌وه‌، هاوكات به‌هۆی‌ رێگه‌گیرانه‌وه‌ به‌نزین له‌سوریاوه‌ نه‌هاتوو ئه‌ویش قه‌یرانی‌ گه‌وره‌ی‌ له‌سه‌ر دروستبوو.

هه‌رچه‌نده‌ له‌سه‌ره‌تاوه‌ حه‌لیم زۆر گوێی‌ پێنه‌دا، به‌ڵام كه‌زانی‌ هه‌موو دراوسێكانی‌ خه‌میانه‌، ئه‌ویش چووه‌ بازاڕو كۆمه‌ڵێك شمه‌كی‌ كڕی‌، ئه‌وكات وتی‌ "تاقه‌تمان چوو ئه‌وه‌نده‌ خۆمان بۆ شه‌ڕ ئاماده‌كرد، هیوادارم ئه‌مه‌ دواهه‌مین جار بێت كه‌ بیر له‌برسێتی‌‌و بۆردوومان‌و ئاواره‌یی‌ بكه‌ینه‌وه‌".

هیچ شتێك به‌قه‌د بۆردومان موسڵییه‌كانی‌ نه‌ترساندووه‌، ئه‌و بۆردومانه‌ی‌ كه‌ سوپا له‌حوزه‌یران به‌ر له‌كشانه‌وه‌ی‌ ئه‌نجامیدا، له‌گه‌ڵ‌ بۆردومانی‌ هه‌ره‌مه‌كی‌ فرۆكه‌كانی‌ عێراق یاده‌وه‌رییه‌كی‌ تاڵه‌ بۆ خه‌ڵكی‌ ئه‌و شاره‌و ترسێكی‌ گه‌وره‌ی‌ له‌لا دروست كردوون.

ئه‌م ترسه‌ له‌خۆڕا نه‌هاتووه‌، چونكه‌ ئێستا زیاتر له‌یه‌ك ملیۆن‌و پێنج سه‌د هه‌زار دانیشتوو له‌موسڵدا ماونه‌ته‌وه‌، ئه‌مه‌ جگه‌ له‌و ئاوارانه‌ی‌ له‌پارێزگاكانی‌ تری‌ هاوشێوه‌ی‌ سه‌لاحه‌دینه‌وه‌ چوونه‌ته‌ ئه‌و شاره‌.

ئه‌وه‌ی‌ زیاتر خه‌مه‌كه‌شی‌ قوڵكردووه‌ته‌وه‌ ئه‌وه‌یه‌ ئێستا شاره‌كه‌ گه‌مارۆدراوه‌و بواری‌ هه‌ڵهاتن نه‌ماوه‌، له‌رووی‌ هه‌رێمی‌ كوردستان‌و به‌غداوه‌ رێگاكان گیراون‌و به‌مدواییه‌ش رێی‌ سوریای‌ هاته‌ سه‌ر، داعش لێناگه‌ڕێت هیچ كه‌سێك بچێته‌ ده‌ره‌وه‌و دوور نییه‌ له‌كاتی‌ په‌لاماردانی‌ شاره‌كه‌ وه‌ك قه‌ڵغانی‌ مرۆیی‌ به‌كاریان بهێنێت.

ماوه‌یه‌ك له‌مه‌وبه‌ر خه‌ڵكێكی‌ زۆر هه‌وڵیده‌دا له‌رێی‌ چه‌ند كۆمپانیایه‌كه‌وه‌ بچنه‌ سوریاو له‌وێوه‌ دزه‌ بكه‌ن بۆ توركیا، به‌ڵام پێده‌چێت پاش رووداوه‌كانی‌ ئه‌م دواییه‌، ئه‌و بیرۆكه‌یه‌شیان له‌بیر خۆیان بردبێته‌وه‌.

هیچ كاتێك داعش دانی‌ به‌شكستدا نه‌ناوه‌و دوای‌ شنگالیش ده‌یه‌وێت به‌زه‌به‌لاحی‌ خۆی‌ پیشان بدات، هه‌رچه‌نده‌ شێواوی‌ به‌روخساری‌ چه‌كداره‌كانیه‌وه‌ دیار بوو كه‌ له‌شه‌قام‌و كۆڵانه‌كاندا بڵاوبوونه‌ته‌وه‌و هه‌ندێكیشیان به‌چپه‌ هه‌واڵی‌ له‌ده‌ستدانی‌ شنگالیان بۆ یه‌كتری‌ ده‌گواسته‌وه‌.

له‌چه‌ند رۆژی‌ رابردوودا جۆری‌ چه‌كداره‌كانی‌ ناو موسڵ‌ گۆڕاون، زۆربه‌ی‌ چه‌كداره‌ بیانییه‌كان دیار نه‌ماون‌و ئه‌وانه‌ی‌ له‌سه‌ر شه‌قامه‌كانن، ئه‌و چه‌كدارانه‌ن كه‌ خه‌ڵكی‌ شاره‌كه‌ن‌و ته‌مه‌نیان له‌ 25 ساڵ‌ تێپه‌ڕ ناكات.

ئه‌وه‌شی‌ به‌دوای‌ به‌ڵگه‌یه‌كدا ده‌گه‌ڕێت بۆ شكستی‌ داعش، ده‌توانێت نه‌خۆشخانه‌كان بكاته‌ به‌ڵگه‌، پزیشكێك كه‌ مه‌رجی‌ ئه‌وه‌ بوو ناوی‌ نه‌هێنرێت ئه‌وه‌ی‌ بۆ "نیقاش" باسكرد كه‌ شكست به‌ته‌واوی‌ به‌چه‌كدارانی‌ داعشه‌وه‌ دیاره‌و متمانه‌یان به‌سه‌ركرده‌كانیان نه‌ماوه‌، له‌مڕووه‌وه‌ ده‌ڵێت "یه‌كه‌م جارمه‌ ئاوها ببینم كه‌وتوونه‌ته‌ گومانه‌وه‌و ده‌نگیان نزمه‌، ژماره‌ی‌ كوژراوو برینداره‌كانیان زۆر زیادی‌ كردووه‌".

گۆڕانكارییه‌كانی‌ ئه‌م دواییه‌ به‌ته‌واوی‌ خه‌ڵكی‌ موسڵی‌ سه‌رقاڵكردووه‌، هه‌ندێكیان بیر له‌په‌ناگه‌یه‌ك ده‌كه‌نه‌وه‌و به‌شێكی‌ تریان پرسیاریان له‌سه‌ر ئه‌وه‌یه‌ ئایا كێ‌ دوای‌ داعش شاره‌كه‌ ده‌گرێته‌ ده‌ست، به‌ڵام هه‌موویان خه‌ونه‌ گه‌وره‌كه‌یان له‌وه‌دا یه‌ك ده‌گرێته‌وه‌ كه‌ داعش به‌بێ‌ شه‌ڕ موسڵ‌ چۆڵ‌ بكات.