راگه‌یاندن له‌هه‌ماهه‌نگی‌‌و گواستنه‌وه‌
Brunnenstraße 9, 10119 Berlin, Germany
mict-international.org

پرۆژه‌كانی‌ دیكه‌
afghanistan-today.org
theniles.org
correspondents.org
نيقاش: ‎‫پوخته‌یه‌ك له‌ناوخۆو سه‌رانسه‌ی‌ عێراقه‌وه‌‬
عربي
نقاش: إحاطات من داخل وعبر العراق
English
niqash: briefings from inside and across iraq
ئیمه‌یله‌كه‌ت تۆماركرا

چه‌ندین چیرۆكی‌ تاڵ هه‌ن
له‌كوردستان ئاشقان باجی‌ جیاوازی‌ ئاین‌و نه‌ته‌وه‌ ده‌ده‌ن

نارین رۆسته‌م
له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ی‌ وا باس ده‌كرێت له‌كوردستان هیچ كێشه‌یه‌كی‌ ئاینی‌‌و نه‌ته‌وه‌یی‌ به‌دی‌ ناكرێت، كه‌چی‌ هێشتا كێشه‌ ئاینی‌‌و نه‌ته‌وه‌ییه‌كان گه‌وره‌ترین به‌ربه‌ستن له‌به‌رده‌می‌ ئاشقاندا.
14.12.2017  |  هه‌ولێر
ئاهەنگێکی کوردەواری ( :وێنه حيدر نادر)
ئاهەنگێکی کوردەواری ( :وێنه حيدر نادر)

لەناو تەپوتۆزی شەڕو ململانێ سیاسییەکاندا، هیچ کەسێک هێندەی کچان و کوڕانی ئاشق باجی جیاوازیی نەتەوەو ئایین نادەن. چونکە ئەگەر كچ‌و كوڕێك له‌كوردستان به‌دوو ئاینی‌ جیاوازه‌وه‌ بیانه‌وێت به‌یه‌ك بگه‌ن، ئه‌وا زه‌حمه‌تییه‌كی‌ زۆر ده‌چێژن، هه‌رچه‌نده‌ ئه‌مه‌یان بۆ نه‌ته‌وه‌ جیاوازه‌كان هێنده‌ به‌زه‌حمه‌ت نییه‌.

 

هاوكێشه‌كه‌ به‌م شێوه‌یه‌یه‌، ئه‌گه‌ر كوڕو كچێكی‌ موسوڵمان یه‌كترین خۆش بوێت‌و كه‌سوكاری‌ هه‌ردوولا رازی‌ بن، ئه‌وا نه‌ كێشه‌ی‌ ئاینی‌‌و نه‌ كۆمه‌ڵایه‌تییی‌‌و نه‌ یاسایی‌ به‌رۆكیان ناگرێت، به‌ڵام ئه‌گه‌ر باس‌و خواسه‌كه‌ گه‌یشته‌ سه‌ر دوو ئاینی‌ جیاواز، ئه‌وا زه‌حمه‌ته‌ مه‌یسه‌ر ببێت.

 

به‌سه‌دان كوڕو كچی‌ موسوڵمان‌و مه‌سیحی‌ هه‌ن له‌كوردستان یه‌كتریان خۆش ده‌وێت، به‌ڵام یان چیرۆكه‌كه‌یان بێ‌ ئه‌نجام كۆتایی‌ دێت، یاخود ده‌بێ‌ سه‌ری‌ خۆیان هه‌ڵگرن عێراق جێبهێڵن به‌و ئاواته‌ی‌ له‌وڵاتێكی‌ تر به‌سه‌ر ئاسته‌نگه‌كاندا زاڵبن.

 

خێزانه‌ مه‌سیحی‌‌و موسوڵمانه‌كانی‌ كوردستان له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ی‌ زۆر دۆستی‌ یه‌كن‌و تێكه‌ڵاوییه‌كی‌ گه‌رموگوڕیان هه‌یه‌، به‌ڵام هیچیان ئاماده‌نین ئه‌و تێكه‌ڵاوییه‌ بگه‌ێننه‌ ئاستی‌ ژن‌و ژن خوازی‌، چونكه‌ ئاینی‌ هه‌ردوولایان رێگه‌ به‌وه‌ نادات.

 

له‌ئاینی‌ ئیسلامدا ژن‌و ژنخوازی‌ له‌گه‌ڵ كه‌سێكی‌ مه‌سیحیدا به‌جۆرێك ده‌بێت كچی‌ موسوڵمان به‌هیچ شێوه‌یه‌ك بۆی‌ نییه‌ شوو به‌كوڕی‌ مه‌سیحی‌ بكات، به‌ڵام كوڕی‌ موسوڵمان بۆی‌ هه‌یه‌ كچی‌ مه‌سیحی‌ بهێنێت.

 

لای‌ مه‌سیحییه‌كانیش به‌هه‌مان شێوه‌ ئاماده‌نین  كچ به‌كوڕێكی‌ موسوڵمان بده‌ن، بۆیه‌ كوڕو كچ له‌هه‌ردوو لاوه‌ ناتوانن به‌یه‌ك بگه‌ن.

 

له‌ماوه‌ی‌ چه‌ند ساڵی‌ رابردوودا چه‌ندین كوڕی‌ موسوڵمان هه‌بوون، ته‌نیا بۆ ئه‌وه‌ی‌ به‌دڵخوازه‌كه‌یان بگه‌ن ئاماده‌بوون بچنه‌ سه‌ر ئاینی‌ مه‌سیحی‌، ئه‌مه‌ش به‌پێی‌ ئه‌و زانیارییانه‌ی‌ له‌كه‌نیسه‌كانه‌وه‌ ده‌ست كه‌وتوون.

 

قەشە ئیشیا، قەشەی کەنیسەی مارگۆرگیس لەشاری هەولێر نایشارێتەوە کە داواکاری چەند گەنجێکی کوردی موسڵمانیان رەتکردووەتەوه‌ کە داوای کردووە ببێتە مەسیحیی تا کچە خۆشەویستەکەی کە مەسیحی بووە بخوازێت.

 

قەشە ئیشیا بۆ "نیقاش" وتی: " هاوسەرگیریی لەنێوان موسڵمانێک و مەسیحییەکدا، ئەگەری زۆرە کاردانەوەی خراپی لێبکەوێتەوە بۆ بنەماڵەی کچ و کوڕەکەش. نەک هەر ئەوە بەڵکو هەندێکجار بەرەو کوشتنی یەکێک لەو کەسانە پەل بهاوێت."

 

هۆكاری‌ رێگه‌گرتنی‌ قەشە ئیشیا رووداوه‌ ناخۆشه‌كانی‌ رابردووه‌و ده‌ڵێت "ژمارەیەک کوردی موسڵمان سەردانیان کردووین تا ببنە مەسیحی، بەشێکیشیان لەبەر ئەوەی کچە خۆشەویستەکەیان مەسیحیی بووە، ویستوویانە هاوسەرگیریی لەسەر ڕێوڕەسمی ئاینی مەسیحیدا بکەن، بەڵام ئێمە ڕەتمانکردووەتەوە، چونکە ئەمە بە کارێکی مەترسیدار دەزانین. پیشتر چەندان چیرۆکی ناخۆش و خەمهێنەرمان هەبوون و نامانەوێ دووبارە ببنەوە"

 

له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ی‌ نموونه‌یه‌كی‌ زیندوو به‌‌رده‌ست نییه‌ كه‌ مه‌ترسی‌ سه‌ر ژیانی‌ كچ‌و كوڕێكی‌ موسوڵمان‌و مه‌سیحی ده‌ربخات‌، به‌ڵام چه‌ند ساڵێكه‌ چیرۆكێكی‌ زیندووی‌ مه‌ینه‌تی‌ عاشقانی‌ دینه‌ جیاوازه‌كان له‌یاده‌وه‌ری‌ خه‌ڵكی‌ كوردستاندا ماوه‌.

 

له‌نیسانی‌ ساڵی‌ 2007ی‌ ڤیدیۆی‌ كوژرانی‌ كچێكی‌ ئێزدی‌ بڵاوبووه‌وه‌ به‌ناوی‌ (دوعا خه‌لیل ئه‌سوه‌د) كه‌ له‌لایه‌ن كۆمه‌ڵێك كه‌سه‌وه‌ به‌به‌رد ده‌كوژرێت، دوعای‌ حه‌ڤده‌ ساڵی‌ ئێزدی‌، دڵخوازی‌ كوڕێكی‌ موسوڵمان بوبوو بۆیه‌ به‌و چاره‌نووسه‌ گه‌یشت.

 

هیچ ئامارێكی‌ ره‌سمی‌ له‌كوردستاندا له‌به‌رده‌ستدا نییه‌ ده‌ریبخات چه‌ند كوڕو كچی‌ نه‌ته‌وه‌و ئاینه‌ جیاوازه‌كان له‌كوردستان هاوسه‌رگیریان كردووه‌، چونكه‌ ئه‌و هاوسه‌رگیرییانه‌ی‌ به‌ره‌سمی‌ له‌رێی‌ دادگاوه‌ ئه‌نجام ده‌درێت، تیایاندا دادگا نه‌ته‌وه‌و ئاینی‌ كوڕو كچ تۆمار ناكات.

 

بەگوێرەی ئاماری دادگای هەولێر، ساڵی‌ پار تا مانگی‌ ئه‌یلول چواردە هەزارو 909 حاڵه‌تی‌ هاوسه‌رگیری‌ ئه‌نجامدراوه‌و دوو هەزار و ۲٥۸ حاڵه‌تی‌ جیابوونه‌وه‌ش هه‌بووه‌، به‌ڵام هیچ شتێك له‌باره‌ی‌ نه‌ته‌وه‌و ئاینیانه‌وه‌ به‌رده‌ست نییه‌.

 

کچان‌و کوڕانێکیش هەن کە گوێیان بەبەرستە ئاینیی‌و نەتەوەیی‌و مەزهەبییەکان نەداوەو چیرۆکی خۆشەویستی خۆیان تا قۆناغی هاوسەرگیریی بردووە. بەڵام ئەمانە خۆیان ئاشکرا ناکەن‌و ئامادە نین ناوو ناونیشانیان بدرکێنن.

 

ڕێکخراوی یەسنا کە ڕێکخراوێکی تایبەتە بەشوێنکەوتووانی ئاینی زەردەشتی‌و (ئاوات دەریا) یەکێکە لەدامەزرێنەرانی ئەم ڕێکخراوە. بۆ "نیقاش" ئاشکرای دەکات کە "تەنیا لە سنووری پارێزگای سلێمانی، نزیکەی چوار هەزار کەس لای ئەوان فۆرمیان پڕکردووەتەوەو بوون بەزەردەشتی. بەشێکیش لەوانە لە (ئاتەشگا) کە شوێنی عیبادەتی زەردەشتیانە، ڕێوڕەسمی هاوسەرگیرییان ئەنجامداوە. ئەو کەسانەش گوێیان بەوە نەداوە کە رووبەڕووی کیشەی کۆمەڵایەتی دەبنەوە یان نا، بەڵکو بەخواستی خۆیان هاوسەرگیرییان کردووەو جیاوازیی ئاینییان وەلاناوە".

 

ئەگەر کۆسپ‌و ئاستەنگەکان بۆ کچان‌و کوڕانی ئاینە جیاوازەکان زۆرترو سەختتربن، ئەوا بۆ نەتەوەو مەزهەبە جیاوازەکان رێگرییەکان بەو رادەیە توند نین.

 

لەشاری هەولیر پایتەختی هەرێمی کوردستان کە سالانێکە بووەتە ناوەندێک بۆ کۆکردنەوەی ئاوارەکانی ناوەڕاست‌و خوارووی عێراق، دەیان هاوسەرگیریی گرێدراون کە بووک‌و زاوا لە نەتەوەو مەزهەبی جیاوازن. یان چەندین کچ و کوڕ دەستبەرداری ئەشقەکەیان بوون لەبەر ئەوەی مه‌زهه‌ب‌و نەتەوەیان لەیەکتر جیاواز بووە کە هەرکام لەو کەسانە چیرۆکی تایبەتی خۆی هەیە.

 

تەنیا داود (٢٥ ساڵان) دانیشتووی گەڕەکی کورانە لەشاری هەولێر، دوو ساڵ لەمەوبەر وەکو خۆبەخشێک دەچێتە یەکێک لەو کەمپانەی کە ئاوارەکانی ئەنباری لی نیشتەجێکراوە لە نزیکی هەولێر و لەوێ ئاشقی یەکێک لە کچە ئاوارەکان دەبێت.

 

تەنیا چیرۆکی ئاشقبوونی ئەو کچە عەرەبە بۆ "نیقاش" دەگێڕێتەوە " هاوسەرەکەم ئەسما ئاوارەیەکی ناو کەمپی کەورگۆسک بوو، من وەک خۆبەخشێک رەوانەی ئەوێ کرابووم، کاتێک چاوم بە ئەسما کەوت سەرسام بووم بە جوانیەکەی. بیرم لەوە نەکردەوە ئەو سەر بە چ ئاین و نەتەوەیەکە تەنیا دەمویست بزانم رازی دەبێت بە هاوسەرگیریی نێوانمان. ئاستەنگەکانمان تێپەڕاند و ئێستا زۆر ئاسوودەین پێکەوە"

 

بەڵام نیگار ئاری كه‌ کچە خوێندکاری زانکۆی سەلاحەدینه‌ کە ئاشقی سەمیر عەبدولرەحمانی بە ڕەگەز عەرەب دەبێت، شتەکە بڕێک قورسترە. چونکە مێردێکی عەرەب بۆ خزم و کەسەکانی ئەو، قبوڵکردنی ئاسان نییە. بەڵام ئەوانیش ئەو ئاستەنگە تێدەپەڕێنن.

 

نیگار بۆ "نیقاش" وتی: "ساڵی یەکەمی کۆلێژ من‌و سەمیر یەکترمان خۆشویست. خۆشەویستییەکەمان گەیاندە قۆناغی هاوسەرگیریی و ئێستا دەزگیرانی یەکترین."

 

بۆ کچێکی کورد لە هەولێری پایتەختی هەرێم بژی کە مانگی ئەیلولی ئەمساڵ هەولێر بووبووە ناوەندی بڕیاره‌و بانگەشەی ریفراندۆمی جیابوونەوەی کوردستان لە عێراق، ئاسان نییە نەکەوێتە ژێر ململانێ و کیشە سیاسییەکانی نێوان بەغدا و هەرێمەوە کە ناوەڕاستی مانگی ئۆکتۆبەر، شەڕ و هێرشبردنی سەربازیشی تێکەوت.

 

نیگار دەڵێ: "ئەو کاتانەی کێشە دەکەوێتە نێوان سیاسییەکانی عێراق و کوردستانەوە، ئەوا من و سەمیریش دابەش دەبین بۆ دوو بەرەی ناکۆک، بەڵام دواتر لەگەڵ دامرکانەوەی کەفوکوڵی سیاسییەکان، ئەوا ئێمەیش دیسان ئاشت دەبینەوە و خۆشەویستی باڵ دەکیشێتەوە بەسەر پەیوەندییەکەماندا".

سه‌ربه‌ستن له‌دووباره‌ بڵاوكردنه‌وه‌ی‌ بابه‌ته‌كانمان، به‌و مه‌رجه‌ی‌ ناوی‌ نیقاش بهێنن، تكایه‌ به‌ئیمه‌یل ئاگادارمان بكه‌نه‌وه‌