راگه‌یاندن له‌هه‌ماهه‌نگی‌‌و گواستنه‌وه‌
Brunnenstraße 9, 10119 Berlin, Germany
mict-international.org

پرۆژه‌كانی‌ دیكه‌
afghanistan-today.org
theniles.org
correspondents.org
نيقاش: ‎‫پوخته‌یه‌ك له‌ناوخۆو سه‌رانسه‌ی‌ عێراقه‌وه‌‬
عربي
نقاش: إحاطات من داخل وعبر العراق
English
niqash: briefings from inside and across iraq
ئیمه‌یله‌كه‌ت تۆماركرا

به‌رهه‌مه‌كانیان به‌ ئه‌وروپا‌و كه‌نداو ده‌فرۆشن
شێوه‌كارانی ناسریه‌ په‌نا بۆ ده‌ڵاڵ‌و بازرگانان ده‌به‌ن

حه‌یده‌ر ئه‌لحجامی
له‌نزیك نووسینگه‌ی سه‌ره‌كی پۆسته‌ له‌ناوه‌ڕاستی شاری ناسریه‌ی ناوه‌ندی زیقار، عادل داودی وێنه‌كێش له‌مه‌رسه‌مه‌ بچووكه‌كه‌یدا وه‌ستاوه‌‌و كۆمه‌ڵێك له‌تابلۆ هونه‌رییه‌كانی خۆی‌و چه‌ند به‌رهه‌مێكی دیكه‌ی خستووه‌ته‌ڕوو.
3.08.2017  |  زیقار
هونه‌رمه‌ند ناسر عادل له‌وه‌رشه‌كه‌ی‌ خۆی‌
هونه‌رمه‌ند ناسر عادل له‌وه‌رشه‌كه‌ی‌ خۆی‌

له‌كاتێكدا عادل سه‌رقاڵی ئاره‌زووه‌ په‌سه‌نده‌كه‌یه‌تی به‌ئاوپرژێنكردنی هه‌ندێك داری روێندراو له‌به‌رده‌م وه‌رشه‌كه‌یدا، پشیله‌ بچووكه‌كه‌ی كه‌ حه‌ز به‌ نووستن له‌سه‌ر زه‌وی شێدار ده‌كات له‌به‌ر به‌رزی پله‌كانی گه‌رما، له‌ژێر یه‌كێك له‌ داره‌كانه‌وه‌ چاودێری ده‌كات.

 

له‌ژووره‌وه‌ تابلۆ هه‌ڵواسراوه‌كان به‌دیواره‌ سپیه‌كه‌دا له‌نێوان ریالیزمی‌و سریالی‌و كلاسیكیدا دابه‌شبوون، له‌كاتێكدا تابلۆ هاوچه‌رخه‌كان بۆ شكاندنی رۆتینی شوێنه‌كه‌یه‌، چونكه‌ ره‌نگه‌كان تێكه‌ڵ به‌یه‌ك ده‌بن‌و كه‌شێكی جیاواز له‌ ده‌ره‌وه‌ به‌ شوێنه‌كه‌ ده‌به‌خشن.

 

عادل داود كه‌ هونه‌ری شێوه‌كاری كردووه‌ته‌ پیشه‌‌و هۆكارێك بۆ به‌ده‌ستهێنانی بژێوی، زۆر پشت به‌ كڕیاره‌ ناوخۆییه‌كان نابه‌ستێت‌و له‌وباره‌یه‌شه‌وه‌ به‌ "نیقاش"ی وت "كه‌س بایه‌خ به‌ هونه‌ر نادات، چونكه‌ هه‌مووان سه‌رقاڵن به‌ خه‌می ژیانی رۆژانه‌یانه‌وه‌، به‌ڵام من ئه‌م شوێنه‌ بچووكه‌م به‌كرێ گرتووه‌ تا بیكه‌مه‌ شوێنی وێنه‌كێشان، هه‌رچه‌نده‌ ده‌زانم كه‌س ناوێرێت تابلۆیه‌كی هونه‌ری بكڕێت كه‌ ره‌نگه‌ نرخه‌كه‌ی بگاته‌ 60 دۆلار، له‌به‌رئه‌وه‌ به‌دوای كڕیارێكدا ده‌گه‌ڕێین له‌ڕووی جوگرافییه‌وه‌ دووربێت لێمانه‌وه‌، به‌ڵام به‌كاره‌كه‌مان بزانێت" داود ئه‌وه‌ی وت له‌كاتێكدا دانیشتبوو له‌ یه‌كێك له‌و تابلۆیانه‌ رامابوو كه‌ تازه‌ ته‌واوی كردبوو.

 

هه‌روه‌ها وتیشی "ماوه‌ی شه‌ش مانگه‌ یه‌ك تابلۆم به‌كڕیارێكی ناوخۆیی نه‌فرۆشتووه‌، ئه‌مه‌ بۆ زۆرێك له‌ شێوه‌كارانیش هه‌روایه‌ كه‌ به‌رهه‌مه‌كانیان هه‌ر له‌شوێنی وێنه‌كێشانه‌كاندا ده‌مێننه‌وه‌، یان له‌وانه‌یه‌ به‌ختیان هه‌بێت‌و یه‌كێك ده‌دۆزنه‌وه‌ تا كاره‌كانیان بباته‌ شوێنی دوور بۆئه‌وه‌ی له‌وێ بفرۆشرێن".

 

ئێستا داود مامه‌ڵه‌ له‌گه‌ڵ بازرگانانی تابلۆی هونه‌ری ده‌كات كه‌ به‌رهه‌مه‌كان له‌ ده‌وڵه‌تانی كه‌نداو‌و هه‌ندێك ده‌وڵه‌تی ئه‌وروپا ده‌فرۆشن، ئه‌و تابلۆ داواكراوه‌كان ته‌واو ده‌كات‌و باریان ده‌كات بۆ بازرگانێكی ده‌ڵاڵ له‌ به‌غدای پایته‌خت كه‌ ئه‌ویش له‌لایه‌ن خۆیه‌وه‌ ده‌یانگه‌یه‌نێته‌ بازرگانه‌ سه‌ره‌كییه‌كه‌ كه‌ له‌ سه‌نته‌ره‌ هونه‌رییه‌كانی ده‌وڵه‌تانی كه‌نداو نمایشیان ده‌دات.

 

داود ده‌ڵێت "ئه‌و بڕه‌ پاره‌یه‌ی له‌به‌رامبه‌ر فرۆشتنی كاره‌ هونه‌رییه‌كانمان ده‌ستمان ده‌كه‌وێت له‌نرخه‌كه‌ی خۆی زۆر كه‌متره‌، به‌ڵام هیچ چاره‌یه‌كی ترمان نییه‌ جگه‌ له‌ به‌رده‌وامبوون له‌م كاره‌ بۆ دابینكردنی پێداویستییه‌كانی ژیان‌و درێژه‌دان به‌ كاره‌كه‌شمان".

 

له‌باره‌ی سروشتی ئه‌و به‌رهه‌مانه‌ش كه‌ له‌ بازاڕه‌كانی كه‌نداو به‌تایبه‌تی له‌ بازاڕه‌كانی ئیماراتدا كڕیاریان هه‌یه‌، ده‌ڵێت "بازاڕه‌ عه‌ره‌بییه‌كان به‌گشتی هه‌وڵی به‌ده‌ستهێنانی ئه‌و كارانه‌ ده‌ده‌ن كه‌ مۆركێكی ئیسلامییان پێوه‌یه‌، هۆكاری ئه‌وه‌ش بۆ ئه‌وه‌ ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ كه‌ كۆمه‌ڵگه‌ی ئه‌و كه‌سانه‌ی روو له‌ كڕینی تابلۆ هونه‌رییه‌كان ده‌كه‌ن، له‌ڕووی ئایینه‌وه‌ كۆمه‌ڵگه‌ی موحافزكارن‌و دیدێكی تایبه‌تی بۆ هونه‌ر كۆنترۆڵی ئاره‌زوویان ده‌كات".

 

ئه‌وه‌شی وت "ئه‌و بازاڕانه‌ی ئه‌وروپا كه‌ له‌ڕێی ده‌ڵاڵ‌و بازرگانه‌كانه‌وه‌ به‌رهه‌مه‌كانمانیان پێده‌گات ئه‌و كارانه‌یان پێباشه‌ كه‌ مه‌ودایه‌كی شارستانییان هه‌یه‌، واتا ئه‌و به‌رهه‌مانه‌ی هونه‌ره‌ سۆمه‌رییه‌كان‌و شارستانیه‌ته‌ هه‌مه‌جۆره‌كانی عێراق به‌رجه‌سته‌ ده‌كه‌ن".

 

شێوه‌كار محه‌مه‌د هاشم ده‌ڵێت "گه‌شه‌كردنی خزمه‌تگوزاری ئینته‌رنێت له‌ عێراق‌و جیهان زۆر یارمه‌تیده‌ربووه‌ له‌ ده‌ربازكردنی هونه‌رمه‌ندی شێوه‌كار له‌ گۆشه‌گیرییه‌كه‌ی‌و لۆكاڵیبوونه‌ زۆره‌كه‌ی كه‌ كردبوویانه‌ به‌ندی لۆجێكی كۆمه‌ڵگه‌ی لۆكاڵی‌و چێژه‌ هونه‌رییه‌كه‌ی".

 

هاشم له‌میانی قسه‌كانیدا به‌ "نیقاش"ی راگه‌یاند ته‌مه‌نی ئه‌زموونه‌كه‌ی له‌ مامه‌ڵه‌كردن له‌گه‌ڵ بازاڕه‌ عه‌ره‌بی‌و ئه‌وروپییه‌كان زۆر دوور‌ودرێژه‌‌و ئه‌و ئه‌زموونه‌ سوودێكی زۆری هه‌بووه‌ له‌ گه‌شه‌پێدانی ئامرازه‌ هونه‌رییه‌كانی‌و كاروانه‌ هونه‌رییه‌ پیشه‌گه‌رییه‌كه‌ی.

 

هه‌روه‌ها وتیشی "له‌ ساڵی 1999وه‌ مامه‌ڵه‌ له‌گه‌ڵ بازرگانانی تابلۆ شێوه‌كارییه‌كان ده‌كه‌م كه‌ به‌رهه‌مه‌كانیان ده‌كڕیم‌و پاشان ده‌یانگواستنه‌وه‌ بۆ وڵاتانی دیكه‌ی وه‌ك ئوردن‌و سوریا، له‌وێشه‌وه‌ ده‌گوازرانه‌وه‌ بۆ پایته‌ختی عه‌ره‌بی دیكه‌ له‌ ده‌وڵه‌تانی كه‌نداوی عه‌ره‌بی‌و له‌وێ ده‌فرۆشران".

 

هاشم ده‌ڵێت "ئه‌زموونه‌كه‌ له‌سه‌ره‌تاكانیدا زۆر سه‌خت بوو به‌هۆی ئابڵوقه‌ی سه‌ر عێراق‌و به‌رته‌سككردنه‌وه‌ی بواری به‌رده‌م هونه‌رمه‌ندی عێراقی له‌ ناوخۆدا، هه‌روه‌ها به‌هۆی سه‌ختی  په‌یوه‌ندیكردن له‌گه‌ڵ ئه‌و بازاڕانه‌دا، به‌ڵام ره‌وشه‌كه‌ له‌داوی 2003وه‌ له‌ ریشه‌وه‌ گۆڕا له‌ پاش بڵاوبوونه‌وه‌ی ئینته‌رنێت".

 

سه‌باره‌ت به‌و داهاته‌ داراییه‌ش كه‌ له‌ فرۆشتنی تابلۆكانی ده‌ستی ده‌كه‌وێت، هاشم كه‌ ماڵه‌كه‌ی كردووه‌ته‌ شوێنی وێنه‌كێشان، دووپاتی ده‌كاته‌وه‌ "ئێمه‌ ته‌نیا چاره‌كی پاره‌كه‌مان ده‌ست ده‌كه‌وێت‌و ئه‌وی دیكه‌ی ده‌چێت بۆ ئه‌و ده‌ڵاڵ‌و بازرگانانه‌ی مامه‌ڵه‌یان له‌گه‌ڵ ده‌كه‌ین، ئه‌وش هه‌رچۆنێك بێت بژارده‌یه‌كی باشه‌".

 

محه‌مه‌د سه‌وادی پسپۆڕی هونه‌ری ده‌ڵێت "له‌ هه‌موو ده‌وڵه‌تانی جیهاندا دامه‌زراوه‌ی دیاریكراو هه‌ن بۆ به‌بازاڕكردنی كاره‌ هونه‌رییه‌كان له‌ڕێی گه‌له‌ریه‌كان‌و به‌شه‌ تایبه‌ته‌كان‌و كه‌ناڵه‌كانی راگه‌یاندن‌و هۆكاره‌كانی دیكه‌وه‌، به‌ڵام له‌ عێراقدا ئه‌و بابه‌ت به‌ ته‌واوی ونه‌".

 

وتیشی:"پرۆسه‌یه‌كی یه‌ك له‌دوای یه‌ك هه‌یه‌ بۆ چه‌سپاندنی دابڕانی نێوان نه‌وه‌ یه‌ك له‌دوای یه‌كه‌كان‌و هونه‌ره‌كان ئه‌ویش له‌ڕێی لابردنی وانه‌ی بابه‌ته‌ هونه‌رییه‌كان له‌ قوتابخانه‌كان‌و ده‌رفه‌تنه‌دان به‌ په‌یمانگا هونه‌رییه‌كان كه‌ له‌ شاره‌كانی عێراقدا بڵاوببنه‌وه‌، ئه‌ویش له‌به‌ر چه‌ند پاڵنه‌رێك له‌شێوه‌ حه‌رامكردن كه‌ وه‌ك قه‌ده‌غه‌كراوێك له‌ڕووی ئاینیه‌وه‌ له‌ هونه‌ر ده‌ڕوانن".

 

له‌باره‌ی ئه‌زموونی مامه‌ڵه‌كردنیش له‌گه‌ڵ ده‌ڵاڵه‌كان‌و به‌بازاڕكردنی به‌رهه‌مه‌كان به‌بێ گه‌ره‌نتیدانی ته‌واو بۆئه‌وه‌ی هونه‌رمه‌نده‌كه‌ كرێیه‌كی باش له‌به‌رامبه‌ر هیلاكییه‌كه‌یدا وه‌ربگرێت، ده‌ڵێت: "بۆ نموونه‌ له‌ زیقار 70 هونه‌رمه‌ندی شێوه‌كار هه‌ن له‌ كۆمه‌ڵه‌ی په‌یوه‌ندیدار تۆماركراون، به‌ڵام زۆربه‌یان له‌ دابینكردنی سه‌رچاوه‌ی بژێویاندا پشت به‌و كاره‌ هونه‌ریانه‌ نابه‌ستن كه‌ ته‌واویان ده‌كه‌ن‌و ده‌یانفرۆشن، زۆرێك له‌و هونه‌رمه‌ندانه‌ش كه‌ ئه‌زموونی گه‌وره‌یان هه‌یه‌ ناچار ده‌بن بۆ په‌یداكردنی پاره‌ له‌ پیشه‌‌و كاری دوور له‌ بواری هونه‌ریدا كاربكه‌ن".

 

وتیشی: "هه‌رچی ئه‌وانه‌شه‌ كه‌ هونه‌ر ده‌كه‌نه‌ پیشه‌ ئه‌وا ژماره‌یان زۆر سنوورداره‌‌و به‌زۆری پشت به‌ به‌بازاڕكردنی كاره‌ هونه‌رییه‌كانیان له‌ ده‌ره‌وه‌ ده‌به‌ستن ئه‌و پرۆسه‌یه‌ش نرخی خۆی هه‌یه‌ چ له‌به‌رامبه‌ر مۆركی به‌رهه‌مه‌ هونه‌رییه‌كه‌ یاخود ئه‌و داهاته‌ی لێوه‌ی ده‌ستده‌كه‌وێت، به‌ڵام ئه‌مه‌ مانای ئه‌وه‌ نییه‌ هونه‌رمه‌ند له‌و پرۆسه‌یه‌ رابوه‌ستێت، چونكه‌ دواجار ئه‌وه‌ ته‌نیا بژارده‌ی كراوه‌یه‌ له‌به‌رده‌میدا، به‌لانی كه‌مه‌وه‌ له‌ئێستادا".

سه‌ربه‌ستن له‌دووباره‌ بڵاوكردنه‌وه‌ی‌ بابه‌ته‌كانمان، به‌و مه‌رجه‌ی‌ ناوی‌ نیقاش بهێنن، تكایه‌ به‌ئیمه‌یل ئاگادارمان بكه‌نه‌وه‌