راگه‌یاندن له‌هه‌ماهه‌نگی‌‌و گواستنه‌وه‌
Brunnenstraße 9, 10119 Berlin, Germany
mict-international.org

پرۆژه‌كانی‌ دیكه‌
afghanistan-today.org
theniles.org
correspondents.org
نيقاش: ‎‫پوخته‌یه‌ك له‌ناوخۆو سه‌رانسه‌ی‌ عێراقه‌وه‌‬
عربي
نقاش: إحاطات من داخل وعبر العراق
English
niqash: briefings from inside and across iraq
ئیمه‌یله‌كه‌ت تۆماركرا

سەركێشی لەپێناو بازی سپیدا
راوچییەكانی عێراق رووبەرووی مین‌و گورگ‌و كوشتن دەبنەوە

حه‌یده‌ر حسێنی‌
سەرەڕای بوونی مین‌و گورگ‌و پاسەوانی سنور، بەڵام راوچییەكان كۆڵنادەن لەگەڕان بەدوای باڵندەو ئاژەڵە دەگمەنەكاندا‌و پشت بەخەڵكی شارەزای ناوچەكە دەبەستن.
18.08.2016  |  میسان
چەند راوچییەك لەمیسان
چەند راوچییەك لەمیسان

سێ‌ كەسی شارەزا كە یەكێكیان موهەنەد ئەحمەدە رێبەری بیست راوچی دەكەن بۆ دۆزینەوەی ئاژەڵ‌و باڵندە دەگمەنەكان، راوچییەكان لەشاری عەممارە كۆبوونەوەو بەئاراستەی ناوچەی تەیب لەخۆرهەڵات‌و بەرەو سنوری ئێرانی رۆیشتن لەگەشتێكی راوكردندا كە سی رۆژ دەخایەنێت، بۆ گەشتەكەشیان بەئۆتۆمبێلی بەرز رۆیشتن كە بەكەڵكی ئەو رێوبانە بێت.

 

بەشێوەیەكی گشتی راوكردن لەوەرزی زستاندا دەست پێدەكات ئەوكاتەی باڵندەكان لەباكوری ئەوروپاوە كۆچ دەكەن، بەڵام راوچییەكان هیچ كاتێك دەست لەو خولیایەی خۆیان هەڵناگرن.

 

موهەنەد (45 ساڵ) كە خەڵكی لەنێوان نەجەف‌و كەربەلادا دەگوێزێتەوە بە"نیقاش"ی وت "لەزستاناندا چەند جۆرێكی جیاوازی باڵندە دێنە ناوچەكە، لەوانە قازی كێوی‌و چینی‌و پەڕدارو چەندین باڵندەی تر، بەڵام لەكاتەكانی تردا بەدوای چەند جۆرێكی تری باڵندەو ئاژەڵدا دەگەڕێین وەك سوێسكەو كەوو كەروێشك‌و بەرازو ئاسكی دەگمەن، ئەگەر بەختمان هەبێت".

 

راوچییەكان چادر ئامادە دەكەن‌و چاوەڕێی شەو دەبن بۆ ئەوەی دوای نێچیرەكانیان بكەون، موهەنەد دەڵێت "شەوان توانای بینینی باڵندەو هەندێ‌ ئاژەڵی كێوی كەم دەبێتەوە، لەگەڵاَ ئەوەشدا كەسێك زۆر شارەزا نەبێت ناتوانێت راویان بكات".

 

مورتەزا خەرسان (35 ساڵ) كە خۆی هەم راوچی‌و هەم رێبەریشە، لەگەڵ گروپەكەی موهەنەد بۆ راوكردن كەوتوونەتە رێ‌، ئەو رێبەرایەتی حەوت راوچی دەكات كە لەسەریەتی ژیانیان بپارێزێت‌و راوكردنیان بۆ مسۆگەر بكات، دەڵێت "چادرەكانمان لەناوچەیەكی بەرز هەڵدەین پاش ئەوە بەپێ‌و بەئۆتۆمبێل شوێن نێچیرەكان دەكەوین".

 

مورتەزا بە"نیقاش"ی وت "پێشوەخت لەگەڵ راوچییەكان رێكدەكەوین لەسەر شوێن‌و جۆری ئەو نێچیرەی دەیانەوێت‌و رۆژانی مانەوەیان، بۆ راوكردنی ئاسك سەد بۆ دووسەد دۆلار وەردەگرین، بۆ راوكردنی باڵندەكانیش 70 بۆ سەد دۆلار وەردەگرین".

 

ئەو راوچییە شانازی بەجۆری چەكەكەی خۆیەوە دەكات كە بەلجیكییەو نرخەكەی دەگاتە سێ‌ هەزار دۆلار، بەڵام زۆربەی راوچییەكانی تر چەكی سادەتری وەك توركی بەكاردەهێنن كە نرخیان نزیكەی دووسەد هەزار دینارە.

 

هاشم موسەوی (60 ساڵ) كۆنترین رێبەرە لەناوچەكەدا، بەهۆی تەمەنەكەیەوە زۆر رووداوی خۆش‌و ناخۆشی لەكاتی راوكردندا بەسەردا هاتووە، یەكێك لەوانە بۆ "نیقاش" دەگێڕێتەوەو دەڵێت "ئێوارەیەك بەتەنها لەراوكردن دەگەڕامەوە، كاتێك لەسەر ماتۆڕسكیلەكەم بووم چەند گورگێك هێرشیان بۆ هێنام، بیرم كردەوە خێرایی ماتۆڕسكیلەكە فریام ناكەوێت، بۆیە خۆم فڕێدایە خوارەوە، فیشەكم نا بەیەكەم دانەوەو ئەوانی ترم بریندار كرد، بەو جۆرە دەربازم بوو".

 

بەپێی ئامانجی راوكردنەكە جۆری نێچیرەكان دەگۆڕێن، هەیانە بۆ ئەوە راودەكرێن كە لەكاتی گەشتەكەدا بخورێن، هەشیانە بۆ بەخێوركردنیان دەوێت، كەریم بدرێری (37 ساڵ) كە یەكێكە لەراوچییەكان بە"نیقاش"ی وت "هەندێ‌ باڵندەی وەك باز دەگرین بۆ ئەوەی دواتر راهێنانیان پێبكەین‌و كەروێشكیان پێ راو بكەین".

 

دەشڵێت "رێگاكانی راوكردن بەپێی قەبارەی باڵندەكەو خێرایی‌و شوێنەكەی دەگۆڕێت، ئێمە لەرێی دانانی تەڵەو بەتانجی‌و باز راودەكەین، دانانی تۆڕیش هەیە كە ئەوەیان قەدەغەیە، چونكە ژمارەیەكی زۆری باڵندە دەگرێت، هەرچی ئاسكیشە تەنها لەناوچە زۆر بەرزەكان دەستمان دەكەوێت، چونكە بەهۆی شەڕو زۆری راوكردنیانەوە لەو ناوچانە مۆڵ بوون".

 

خولیای سەرەكی بدرێری راوكردنی ئاسكە، بەڵام ئەمەش كارێكی زۆر پڕ مەترسییە، لەبەر ئەوەی لەو ناوچانەی ئاسكی لێیە شوێنی پاسەوانی سنورو دانانی مین‌و بۆمبی نەتەقیوە، سێ‌ ساڵ لەمەوبەر بەو هۆیەوە قاچی رێبەرێك پەڕیوەو دوو مانگ پێش ئێستاش سێ‌ راوچی برینداربوون.

 

پاش وەستانی شەڕی عێراق ئێران لەكۆتایی هەشتاكان، جموجۆڵی راوكردن دەستی پێكردەوەو ئارەزوومەندانی راوكردن لەكوەیت‌و ئیمارات‌و قەتەرەوە دەهاتنە عێراق‌و لەناوچەیەك دەمانەوە كە لەباشوری پارێزگای واستەوە دەستی پێدەكرد تا ناحیەی مشرح لەباشوری پارێزگای میسان.

 

موهەنەد دەڵێت "راوچییەكانی وڵاتانی كەنداو ساڵانێكی زۆر دەهاتن‌و بەدوای بازی شاهیندا دەگەڕان، بۆ ئەو كارەش پشتیان بەخەڵكی ناوچەكە دەبەست، جارێكیان من لەگەڵ كۆمەڵێك راوچی ئیماراتیدا بووم، لەبەر ئەوەی شوێنی بازێكی دەگمەنم بۆ دۆزینەوە كە نرخەكەی زیاتر لەدووسەد هەزار دۆلار دەبوو، بۆیە چەكێكی زۆر گرانبەهایان دامێ‌".

 

كەریم ئەبو محەمەد (58 ساڵ) كە ئەویش یەكێكی ترە لەرێبەرەكان ئاماژە بەوە دەكات كە حكومەتی عێراقی كارئاسانی زۆری بۆ راوچییە عەرەبەكان كردووەو پاراستوونی، بە"نیقاش"ی وت "دەگمەنترین جۆری باڵندەكان بازی سپی بوو، راوچییە قەتەرییەكان بەر لەساڵی 2003 هەموویان گرتن".

 

بەهۆی باری ئەمنییەوە هاتنی راوچییە عەرەبەكان زۆر كەمبووەتەوە بەتایبەتی پاش ئەوەی چەند راوچییەكی قەتەری رفێندران، بۆیە ئێستا هەر خەڵكی ناوچەكەو پارێزگاكانی تری عێراق بۆ راوكردن كۆدەبنەوە.

 

رۆژی یەكەمیان راوچییەكان ژمارەیەك تەڵەی زۆر دادەنێن بەو هیوایەی دەستكەوتێكی باشیان هەبێت، دەشزانن هەر هەڵەیەك بكەن ژیانیان دەخاتە مەترسییەوە وەك ئەوەی كاتی بارانبارین لافاو بیانبات یان مینیان پیادا بتەقێتەوەو یاخود بكەونە هەر كێشەیەكی ترەوە، وەك ئەوەی ساڵی پار سێ‌ راوچی تووشیان بوو بەناكۆكی عەشایەرییەوەو بەهۆیەوە كوژران.

 

سەرەڕای ئەم هەموو مەترسیانەش هەندێ‌ لەراوچییەكان سەركێشی دەكەن تەنها بۆ ئەوەی دەستیان بگات بەبازی سپی، چونكە ئەو باڵندانە لەناوچەی زۆر بەرزو سەختدا دەژین‌و گرتنیان شارەزایی‌و كاتی زۆری دەوێت‌و لەگرانبەهاترین جۆرەكانی باڵندەن.

سه‌ربه‌ستن له‌دووباره‌ بڵاوكردنه‌وه‌ی‌ بابه‌ته‌كانمان، به‌و مه‌رجه‌ی‌ ناوی‌ نیقاش بهێنن، تكایه‌ به‌ئیمه‌یل ئاگادارمان بكه‌نه‌وه‌