راگه‌یاندن له‌هه‌ماهه‌نگی‌‌و گواستنه‌وه‌
Brunnenstraße 9, 10119 Berlin, Germany
mict-international.org

پرۆژه‌كانی‌ دیكه‌
afghanistan-today.org
theniles.org
correspondents.org
نيقاش: ‎‫پوخته‌یه‌ك له‌ناوخۆو سه‌رانسه‌ی‌ عێراقه‌وه‌‬
عربي
نقاش: إحاطات من داخل وعبر العراق
English
niqash: briefings from inside and across iraq
ئیمه‌یله‌كه‌ت تۆماركرا

شه‌ڕ له‌گه‌ڵ بولبولدا
داعش به‌هه‌موو توانایه‌وه‌ نه‌یتوانیوه‌ ده‌نگی‌ میوزیك له‌موسڵ ببڕێت

نەوزەت شەمدین
ئاسان نییه‌ مرۆڤ میوزیككار بێت‌و له‌ژێر ده‌سه‌ڵاته‌كه‌ی‌ خه‌لیفه‌دا بژی‌، به‌ڵام پیاوێكی‌ موسڵی‌ به‌میوزیك دژی‌ هه‌موو داعش وه‌ستاوه‌ته‌وه‌.
10.03.2016  |  به‌رلین

كاتێك دنیا تاریك ده‌بێت‌و ژماره‌ی‌ چه‌كدارانی‌ داعش له‌سه‌ر شه‌قام‌و كوچه‌و كۆڵانه‌كان كه‌مده‌بنه‌وه‌، ئه‌حمه‌د به‌دزییه‌وه‌ خۆی‌ ده‌كات به‌گه‌ڕه‌كه‌ كۆنه‌كانی‌ موسڵداو خێرا رێده‌كات‌و له‌ئه‌ملاو لا ده‌ڕوانێ‌، ئه‌وكاته‌ی‌ دڵنیا بوو هیچ داعشییه‌ك له‌و ناوه‌ نییه‌، سێجار به‌هێواشی‌ له‌ده‌رگای‌ ماڵێك ده‌دات‌و به‌و شێوه‌یه‌ چاوی‌ به‌راهێنه‌ره‌كه‌ی‌ ده‌كه‌وێت.

 

له‌پشتی‌ ده‌رگاكه‌وه‌ ئه‌سعه‌د عه‌زیز هه‌یه‌ كه‌ هه‌موو رۆژێك له‌و كاته‌دا چاوه‌ڕێی‌ ئه‌حمه‌د ده‌كات، پێشتر به‌وردی‌ له‌باخچه‌ی‌ ماڵه‌كه‌یه‌وه‌ چاودێری‌ ده‌وروبه‌ری‌ ده‌كات‌و پێشبینی‌ نزیكبوونه‌وه‌ی‌ ئه‌حمه‌د ده‌كات "ئه‌وه‌ ئێستا گه‌یشتووه‌ته‌ ناوچه‌ی‌ عكێدات، كه‌مێكی‌ تر له‌شه‌قامی‌ فاروقه‌، ره‌نگه‌ له‌باب جه‌دید وه‌ستابێت، خێرا له‌شه‌قامی‌ نه‌بی‌ سیت ده‌په‌ڕێته‌وه‌، ره‌نگه‌ به‌شه‌قامی‌ ده‌واسه‌شدا بڕوات، یان ره‌نگه‌ له‌ده‌وری‌ ناوچه‌ی‌ به‌ندیخانه‌ بسوڕێته‌وه‌ پێش ئه‌وه‌ی‌ بچێته‌ گه‌ڕه‌كی‌ ته‌یه‌ران".

 

ئه‌مه‌ هه‌موو ئێواره‌یه‌ك دووباره‌ ده‌بێته‌وه‌، ئه‌حمه‌دو ئه‌سعه‌د به‌بێ‌ ئه‌وه‌ی‌ یه‌ك قسه‌ بكه‌ن به‌هێواشی‌ له‌حه‌وشه‌ی‌ ماڵه‌كه‌ ده‌چنه‌ ژووره‌وه‌و به‌باشی‌ ده‌رگا داده‌خه‌ن، ئینجا به‌دوانزه‌ قادرمه‌ ده‌چنه‌ ژێرزه‌مینی‌ ماڵه‌كه‌و له‌ژوورێكی‌ بچووكدا داده‌نیشن كه‌ كه‌لوپه‌لی‌ زیاده‌ی‌ ماڵه‌كه‌ی‌ تیا كۆكراوه‌ته‌وه‌.

 

چه‌ند پارچه‌ كه‌لوپه‌لێك لاده‌به‌ن‌و دوو توره‌كه‌ ده‌هێننه‌ ده‌ره‌وه‌ كه‌ دوو ئامێری‌ عودیان تێدایه‌، له‌به‌رامبه‌ر چرایه‌كی‌ فانۆسدا ده‌ده‌نیشن‌و ده‌ست‌و په‌نجه‌یان ده‌خه‌نه‌ سه‌ وه‌ته‌ره‌كانی‌‌و رووبه‌رووی‌ یاساكانی‌ داعش ده‌بنه‌وه‌ كه‌ ئه‌گه‌ر پێیان بزانرێ‌ ئه‌وا سزاكه‌ی‌ یان جه‌ڵده‌ لێدانه‌، یاخود فڕێدانه‌ خواره‌وه‌یه‌ له‌بینایه‌كی‌ به‌رز.

 

ئه‌سعه‌د عه‌زیز، ئه‌و پیاوه‌ ته‌مه‌ن شه‌ست ساڵه‌ تاكه‌ چه‌كی‌ ده‌ستی‌ بۆ رووبه‌رووبوونه‌وه‌ی‌ داعش عوده‌كه‌یه‌تی‌، سه‌ره‌ڕای‌ ئه‌وه‌ی‌ دوو كوڕه‌كه‌ی‌ له‌مانگ یه‌كه‌می‌ داگیركردنی‌ موسڵ له‌لایه‌ن داعشه‌وه‌ چوونه‌ته‌ هه‌ولێر، به‌ڵام ئه‌سعه‌د ئاماده‌ نه‌بووه‌ شاره‌كه‌ی‌ جێبهێڵێت‌و هه‌موو رۆژێك له‌گه‌ڵ ئه‌حمه‌دی‌ خوێندكاریدا شه‌ڕێكی‌ رانه‌گه‌یه‌ندراو له‌گه‌ڵ ده‌وڵه‌تی‌ خه‌لافه‌تی‌ ئیسلامیدا به‌رپا ده‌كه‌ن.

 

ئه‌سعه‌د به‌"نیقاش"ی‌ وت "داعش دژی‌ هه‌موو شتێك وه‌ستانه‌وه‌ كه‌ بۆنی‌ میوزیكی‌ لێده‌هات، هه‌موو هونه‌ره‌كانیان حه‌رامكردو په‌یكه‌ری‌ به‌ناوبانگترین میوزیككاری‌ موسڵیان تێكشكاند كه‌ ئه‌ویش مه‌لا عوسمان موسڵی‌ بوو، ئه‌و په‌یكه‌ره‌ ساڵانێكی‌ دوورو درێژه‌ له‌وێستگه‌ی‌ شه‌مه‌نده‌فه‌ری‌ لای‌ راستی‌ شاره‌كه‌ داندراوه‌".

 

ده‌شڵێت "یه‌كێكی‌ تر له‌كاره‌كانیان هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌ی‌ خوێندنی‌ هونه‌ره‌ جوانه‌كان بوو به‌میوزیك‌و گۆرانی‌‌و شانۆو وێنه‌كێشان‌و په‌یكه‌رتاشییه‌وه‌، ئه‌وه‌ی‌ هێشتیانه‌وه‌ ته‌نها خه‌تخۆشی‌ بوو، ده‌رگای‌ ستۆدیۆو تۆمارگاكانیان داخست‌و رادیۆكان بۆیان نییه‌ گۆرانی‌ په‌خش بكه‌ن‌و له‌ناو ماڵ‌و ئۆتۆمبێلیشدا نابێت گۆرانی‌ لێبدرێت".

 

داعش سزای‌ بۆ جگه‌ره‌ كێشان‌و زیناو دزی‌‌و سیخوڕی‌‌و جۆره‌كانی‌ تری‌ "تاوان" ده‌ستنیشانكردووه‌، به‌ڵام سزای‌ لێدان‌و گوێگرتن له‌گۆرانی‌‌و میوزیك دیاری‌ نه‌كراوه‌و به‌ده‌ست قازی‌ شه‌رعییه‌، ئه‌كرێت كه‌سه‌كه‌ به‌جه‌ڵد لێدان سزا بدات كه‌ له‌سه‌د جه‌ڵد یا كه‌متر یا زیاتره‌، یاخود سزاكه‌ زۆر له‌وه‌ قورستر ده‌بێت.

 

ئه‌سعه‌د عه‌زیز چوار حاڵه‌ت ده‌ژمێرێت كه‌ قوربانییه‌كانی‌ دوو میوزیكژه‌ن‌و خاوه‌نی‌ تۆمارگایه‌ك‌و گه‌نجێك بووه‌، سیان له‌وانه‌ له‌سێ‌ شوێنی‌ جیاواز له‌به‌رچاوی‌ خه‌ڵكدا جه‌ڵدیان لێدراوه‌، یه‌كێك له‌سزا سه‌یره‌كانیش ئه‌وه‌ بووه‌ به‌هۆی‌ گوێگرتن له‌میوزیك سه‌ری‌ گه‌نجێك په‌ڕێندراوه‌، ئه‌مه‌ جگه‌ له‌وه‌ی‌ پێنج كه‌سی‌ تر ساڵی‌ رابردوو به‌هه‌مان هۆكار ده‌ستگیركراون‌و تائێستا چاره‌نووسیان نازانرێ‌.

 

ئه‌و میوزیكژه‌نه‌ سه‌یری‌ له‌بڕیاره‌كانی‌ داعش دێت‌و ده‌ڵێت "بۆچی‌ بولبوله‌كان ده‌ستگیر ناكه‌ن‌و رێگه‌ ده‌ده‌ن با و هه‌وره‌ بروسكه‌ ده‌نگیان هه‌بێت‌و گه‌ڵای‌ دار ده‌نگ ده‌ربكات‌و كانی‌ هاژه‌ی‌ بێت؟"

 

ده‌شڵێت "ئه‌وه‌ بێعه‌قڵی‌ نییه‌ میوزیكژه‌نین حه‌زام بكه‌یت، به‌ڵام رێگه‌ بده‌یت كه‌ناری‌ به‌رده‌وام بێت له‌سه‌ر كفرو شه‌ست جۆری‌ ئاواز ده‌ربكات؟".

 

زۆرێك له‌ماڵه‌ موسڵییه‌كان ژێرزه‌مینیان هه‌یه‌، جا یان له‌به‌ر ئه‌وه‌ی‌ له‌كاتی‌ گه‌رمای‌ هاویندا بچنه‌ ئه‌وێ‌ كه‌ فێنكتره‌، یاخود بۆ هه‌ڵگرتنی‌ كه‌لوپه‌لی‌ زیاده‌، له‌كاتی‌ شه‌ڕه‌كاندا ئه‌ركی‌ ژێرزه‌مین گۆڕدرا بۆ خۆ حه‌شاردان له‌و بۆمب‌و موشه‌كانه‌ی‌ له‌ئاسمانه‌وه‌ به‌سه‌ر عێراقدا ده‌بارین، هه‌م له‌شه‌ڕی‌ عێراق له‌گه‌ڵ ئێران‌و هه‌م ئه‌مه‌ریكاش.

 

به‌ڵام ئه‌سعه‌د ئه‌ركی‌ ژێر زه‌مینی‌ گۆڕیوه‌و ساڵی‌ 2014 ئه‌و دوو په‌نجه‌ره‌یه‌ی‌ له‌سه‌ر ژێرزه‌مینه‌كه‌ی‌ بوون به‌خشت‌و چیمه‌نتۆ گرتوونی‌ بۆ ئه‌وه‌ی‌ ده‌نگ نه‌چێته‌ ده‌ره‌وه‌‌و به‌بێخه‌م له‌گه‌ڵ خوێندكاره‌كه‌یدا میوزیك بژه‌نن.

 

جارێكیان كه‌ ئه‌سعه‌د وانه‌ی‌ به‌ئه‌حمه‌د ده‌وته‌وه‌ ده‌ستی‌ راستی‌ به‌رزكرده‌وه‌و یاری‌ به‌په‌نجه‌كانی‌ كردو پێی‌ وت "نهێنییه‌كه‌ لێره‌دایه‌"، كه‌ زانی‌ خوێندكاره‌كه‌ی‌ تووشی‌ سه‌رسوڕمان بووه‌ زیاتر بۆی‌ روونكرده‌وه‌و وتی‌ "داعش هه‌زاران ئامێری‌ میوزیكی‌ سوتاند وایده‌زانی‌ به‌و شێوه‌یه‌ بێده‌نگمان ده‌كات، به‌ڵام ئه‌م په‌نجانه‌ چه‌كی‌ راسته‌قینه‌ی‌ ئێمه‌ن بۆ رووبه‌روو بوونه‌وه‌یان".

 

تێبینی‌: ئه‌سعه‌د عه‌زیز ناوی‌ خوازراوی‌ میوزیككارێكی‌ به‌ناوبانگی‌ موسڵه‌، به‌ڵام له‌به‌ر سه‌لامه‌تی‌ گیانی‌ ناوه‌كه‌ی‌ گۆڕاوه‌.

سه‌ربه‌ستن له‌دووباره‌ بڵاوكردنه‌وه‌ی‌ بابه‌ته‌كانمان، به‌و مه‌رجه‌ی‌ ناوی‌ نیقاش بهێنن، تكایه‌ به‌ئیمه‌یل ئاگادارمان بكه‌نه‌وه‌