راگه‌یاندن له‌هه‌ماهه‌نگی‌‌و گواستنه‌وه‌
Brunnenstraße 9, 10119 Berlin, Germany
mict-international.org

پرۆژه‌كانی‌ دیكه‌
afghanistan-today.org
theniles.org
correspondents.org
نيقاش: ‎‫پوخته‌یه‌ك له‌ناوخۆو سه‌رانسه‌ی‌ عێراقه‌وه‌‬
عربي
نقاش: إحاطات من داخل وعبر العراق
English
niqash: briefings from inside and across iraq
ئیمه‌یله‌كه‌ت تۆماركرا

به‌ره‌و كۆتایی‌ شه‌ڕی موسڵ
داعش به‌ڵێنی موعجیزه‌ ده‌دات‌و خه‌ڵكیش ده‌رگای ماڵه‌كانیان ده‌سوتێنن

تایبه‌ت
پاش ئه‌وه‌ی داعش به‌شی زۆری شاری موسڵی له‌ده‌ستدا بۆ هێزه‌ عێراقیه‌كان، ئێستا به‌"موعجیزه‌یه‌كی خودایی" خۆی بۆ دوا شه‌ڕ له‌به‌ری راستی شاره‌كه‌ ئاماده‌ ده‌كات‌و رۆژ به‌رۆژ گوزه‌رانی‌ خه‌ڵكیش به‌ره‌و خراپی‌ ده‌ڕوات.
2.02.2017  |  موسڵ
وێنه‌یه‌ك كه‌ داعش له‌سه‌ر دیواره‌كانی‌ موسڵ دروستی‌ كردووه‌ ( :وێنه Getty)
وێنه‌یه‌ك كه‌ داعش له‌سه‌ر دیواره‌كانی‌ موسڵ دروستی‌ كردووه‌ ( :وێنه Getty)

له‌به‌ری چه‌پی رووبای دیجله‌ سه‌ربازێكی عێراقی وه‌ستاوه‌ بۆ چاودێریكردنی هه‌ر هه‌وڵێكی دزه‌كردنی چه‌كدارانی داعش‌و له‌به‌ری ئه‌وبه‌ریش قه‌ناس به‌ده‌ستێكی چیچانی له‌ئاماده‌باشیدایه‌ بۆ ئه‌گه‌ری په‌ڕینه‌وه‌ی هێزه‌ عێراقیه‌كان بۆ به‌ری راستی موسڵ دوا مۆڵگه‌ی ئه‌و رێكخراوه‌ توندڕه‌وه‌، له‌ئه‌نجامیشدا دانیشتووانی ناوچه‌كه‌ دابه‌شبوون به‌سه‌ر ئازكراوان‌و گه‌مارۆدراوان‌و ته‌نیا رووباره‌كه‌ نێوانیان جیاده‌كاته‌وه‌، بۆیه‌ هه‌مووان ده‌ستیان له‌سه‌ر دڵیانه‌ له‌چاوه‌ڕوانی سه‌عاتی سفری ئۆپراسیۆنه‌كانی ئازادكردنی به‌ری راستدا.

 

پاش چوار مانگ له‌شه‌ڕی سه‌خت كه‌ ئازادكردنی نزیكه‌ی له‌سه‌دا 60ی موسڵی لێكه‌وته‌وه‌، هێزه‌ عێراقیه‌كان ئێستا له‌پشووی جه‌نگاوه‌ردان، ئه‌وه‌ی له‌ئارادایه‌ رێكخستنه‌وه‌ی هێزه‌كان‌و دابه‌شكردنی رۆڵه‌كانه‌ بۆ شه‌ڕه‌ یه‌كلاكه‌ره‌وه‌و زۆرئاڵۆزه‌كه‌، ئه‌ویش به‌هۆی چڕی دانیشتووان‌و گه‌ڕه‌گه‌ میللیه‌ كۆنه‌كان‌و رووبه‌ره‌ به‌رته‌سكه‌كان‌و ژماره‌ی زۆری چه‌كدارانی داعش له‌و ناوچه‌یه‌دا كه‌ ده‌كرێته‌ ئامانج.

 

رێكخراوه‌ توندڕه‌وه‌كه‌ درك به‌وه‌ ده‌كات كه‌ له‌بارێكدایه‌ ئیره‌یی پێ نابرێت، چونكه‌ گوشاری له‌سه‌ر زۆربووه‌ دوای ئه‌وه‌ی هێزه‌ عێراقیه‌كان – به‌تایبه‌تی ده‌زگای دژه‌تیرۆر – شكستیان پێ هێنا، هه‌روه‌ك ژماره‌یه‌كی زۆر چه‌كداری هێڵی یه‌كه‌م‌و سه‌ركرده‌ی مه‌یدانی له‌ده‌ستداوه‌، به‌ڵام هێشتا خۆی به‌گه‌وره‌ ده‌زانێت‌و بانگه‌شه‌ بۆ خۆی بڵاوده‌كاته‌وه‌.

 

موعجیزه‌یه‌كی خودایی سه‌ركه‌وتن بۆ داعش ده‌هێنێت

كۆتایی داعش له‌گه‌ڕه‌كه‌كانی خۆرهه‌ڵات‌و باكووردا به‌و جۆره‌ بوو كه‌ ئه‌وه‌ی كوژرا كوژراو ئه‌وه‌شی هه‌ڵات هه‌ڵات، به‌ڵام سه‌ركردایه‌تی رێكخراوه‌كه‌ وازی له‌فێڵكردن له‌لایه‌نگرانی‌و دانیشتووانی ناوچه‌كه‌ ئازادنه‌كراوه‌كان نه‌هێناوه‌ ئه‌ویش وه‌ك هه‌وڵێكی بێ ئه‌نجام بۆ شاردنه‌وه‌ی راستیه‌كان.

 

یه‌كێك له‌ئه‌ندامانی رێكخراوه‌كه‌ كه‌ به‌رپرسه‌ له‌نه‌خۆشخانه‌ی ئیبن سینا له‌خۆرئاوای شاره‌كه‌ له‌به‌رده‌م كۆمه‌ڵێك له‌سه‌ردانیكه‌ران‌و نه‌خۆشه‌كاندا پرسی "بۆچی زۆرێك له‌پزیشك‌و برینپێچه‌كان نایه‌ن بۆ ده‌وام؟ یه‌كێك له‌فه‌رمانبه‌رانیش وه‌ڵامی دایه‌وه‌: "ئه‌وانه‌ی له‌به‌ری ئه‌وبه‌ر نیشته‌جێن ناتوانن بین بۆ ئێره‌".

 

"جا بۆچی؟! له‌وێ چی رووده‌دات، ئێمه‌ به‌ته‌واوی كۆنترۆڵی ره‌وشه‌كه‌مان كردووه‌، كافرو مورته‌ده‌كانمان (هێزه‌ عێراقیه‌كان) ده‌ركردووه‌" داعشه‌كه‌ به‌م جۆره‌ كۆتایی به‌قسه‌كانی هێنا، به‌بێ ئه‌وه‌ی كه‌سێك بوێرێت راستیه‌كه‌ بڵێت هه‌رچه‌نده‌ هه‌مووان به‌روونی ئاڵاكانی عێراق له‌وبه‌ری رووباره‌كه‌وه‌ ده‌بینن.

 

ته‌نانه‌ت دوای تێپه‌ڕبوونی 10رۆژیش به‌سه‌ر راگه‌یاندنی ئازادكردنی ته‌واوی به‌ری چه‌پ له‌لایه‌ن حكومه‌تی عێراقه‌وه‌ (24ی كانوونی دووه‌م)و رووماڵی به‌رفراوانی كه‌ناڵه‌ ئاسمانیه‌كان كه‌ رۆژانه‌ وێنه‌ له‌گه‌ڕه‌كه‌ ئازادكراوه‌ جیاجیاكانه‌وه‌ ده‌گوازنه‌وه‌، وادیاره‌ داعش نایه‌وێت ته‌سلیمی واقیع ببێت، به‌پێی قسه‌ی چه‌ند شایه‌دحاڵێك بۆ "نیقاش" هه‌ینی رابردوو وتاربێژان داوایان له‌پیاوان‌و ژنانی دانیشتووی به‌ری راست كردووه‌ – چ ئه‌ندامانی رێكخراوه‌كه‌ یاخود پشتیوانانی – كوڕه‌كانیان بنێرن بۆ شه‌ڕكردن شانبه‌شانی سوپای خه‌لافه‌ت‌و ئه‌وه‌شیان به‌زمانی "سه‌رزه‌نشتكردن‌و سووكایه‌تیكردن" پێوتوون.

 

ئه‌م وتاره‌ی دوایینی داعش زۆر حه‌ماسی بووه‌ له‌سه‌ر رێنمایی دیوانی "ده‌عوه‌و مه‌ساجید" كه‌ رێنماییه‌كانی به‌نووسراو به‌سه‌ر مزگه‌وته‌كانی شاره‌كه‌دا ده‌گشتێنێت‌و ئه‌و په‌یامانه‌ش له‌خۆده‌گرن كه‌ رێكخراوه‌كه‌ ده‌یه‌وێت بیانگه‌یه‌نێته‌ خه‌ڵكی مه‌ده‌نی‌و چه‌كداره‌ توندڕه‌وه‌كان.

 

یه‌كێك له‌و نوێژكه‌رانه‌ی ئاماده‌ی وتاره‌كه‌ بووه‌، ده‌ڵێت "گه‌نجێكی به‌وره‌ چووه‌ سه‌ر مینبه‌ره‌كه‌و ده‌ستیكرد به‌سه‌رزه‌نشتكردنمان كه‌ كه‌مته‌رخه‌مبووین له‌شه‌ڕكردن شانبه‌شانی سوپای خه‌لافه‌ت، پاشان هاواری به‌ڕووماندا كرد: ئه‌گه‌ر پێتانوابێت كافره‌كان (هێزه‌ عێراقیه‌كان) ده‌گه‌نه‌ به‌ری راست، ئه‌وا خه‌یاڵ ده‌كه‌ن، سوێندبێت خودا به‌موعجیزه‌یه‌ك سه‌رمانده‌خات وه‌ك چۆن پێغه‌مبه‌رو هاوه‌ڵه‌كانی سه‌رخست كاتێك بایه‌كی توندی هه‌ڵكردو ریزی ئه‌و كافرانه‌ی تێكدا كه‌ له‌شه‌ڕی ئه‌حزابدا زیاتر له‌1400 ساڵ له‌مه‌به‌ر گه‌مارۆیان دابوو!".

 

داعش شمشێره‌كه‌ی بۆ دوا شه‌ڕ تیژده‌كاته‌وه‌

دوور له‌هه‌ڵای بانگه‌شه‌كانیش، رێكخراوه‌كه‌ له‌خۆئاماده‌كردندایه‌ بۆ دوا شه‌ڕ، چونكه‌ چه‌ند سه‌رچاوه‌یه‌كی پزیشكی بۆ "نیقاش"یان ئاشكرا كرد كه‌ ده‌یان چه‌كداری بیانی‌و عه‌ره‌بی ناوچه‌كه‌ له‌كۆمه‌ڵگه‌ی پزیشكیدا بڵاوبوونه‌ته‌وه‌ كه‌ ده‌كه‌وێته‌ لای به‌ری راستی رووباری دیجله‌و هه‌ندێكیشیان قه‌ناس به‌ده‌ستن‌و چوونه‌ته‌ نهۆمه‌ به‌رزه‌كانی نه‌خۆشخانه‌كان.

 

ئه‌م جۆره‌ رێوشوێنانه‌ به‌ڕوونی له‌و گه‌ڕه‌كه‌ نیشته‌جێیانه‌ ده‌رده‌كه‌ون كه‌ به‌سه‌ر رووباره‌كه‌دا ده‌ڕوانن له‌باشووری شاره‌كه‌. چه‌كدارانی داعش ده‌ستیان به‌سه‌ر مالًه‌ به‌رزه‌كاندا گرتووه‌و به‌سه‌ر یه‌كتریدا كردوویاننه‌ته‌وه‌و چه‌كداری ده‌مامكداریان له‌به‌شه‌كانی باشوور جێگیركردووه‌ كه‌ وادیاره‌ خۆكوژن‌و به‌شێوه‌یه‌كی نمایشئامێز له‌دوای سه‌ركرده‌كه‌یانه‌وه‌ هاواریان ده‌كرد "یان سه‌ركه‌وتن یان شه‌هید بوون" وه‌ك ئه‌بو سه‌عد دانیشتووی گه‌ڕه‌كی غزلانی ده‌ڵێت.

 

دوای چوار مانگ له‌ده‌ستپێكردنی شه‌ڕی ئازادكردنی موسڵ، ئێستا دانیشتووانی شاره‌كه‌ له‌به‌ری راست ده‌توانن ئاڵاكانی عێراق ببینن كه‌ به‌به‌رزی ده‌شه‌كێنه‌وه‌، له‌كاتێكدا ئاڵاكانی داعش هێشتا به‌سه‌ر سه‌ریانه‌وه‌ن، هه‌روه‌ك گوێش راده‌دێرن بۆ ده‌نگی ئه‌و پێكدادانانه‌ی ئێستا له‌نێوان سه‌ربازه‌ عێراقیه‌كانی جێگیربووی پشت رووباره‌كه‌و چه‌كدارانی رێكخراوه‌كه‌دا رووده‌ده‌ن.

 

له‌هه‌مان كاتیشدا بارودۆخی مرۆیی زۆر هه‌ستیار بووه‌، نزیكه‌ی 750 هه‌زار هاوڵاتی مه‌ده‌نی تائێستا گه‌مارۆدراون كه‌ رێژه‌یه‌كی زۆریان چه‌ند مانگێكه‌ له‌برسێتیه‌كی راسته‌قینه‌دا ده‌ژین، چه‌ند مانگێكه‌ نه‌میوه‌و نه‌ سه‌وزه‌و نه‌ مادده‌ی خۆراكی نه‌چووه‌ته‌ ناوچه‌كه‌یان، ئه‌وانه‌ش كه‌ ئێستا به‌رده‌ستن له‌هه‌ڵگیراوی عه‌مباره‌كان ده‌خرێنه‌ڕوو له‌بازاڕدا به‌نرخێكی زۆر ده‌فرۆشرێن‌و ئه‌گه‌ر گه‌مارۆكه‌ درێژه‌ بكێشێت ئه‌وا بازاڕه‌كان به‌ته‌واوی داده‌خرێن.

 

هه‌روه‌ك نه‌بوونی سووته‌مه‌نیش ژیانی له‌به‌ری لای راست به‌ته‌واوی په‌كخستووه‌، شه‌قامه‌كان خاڵین له‌جموجوڵی هاتووچۆ، ته‌نیا هۆكاری بچووك‌و مامناوه‌ندی گواستنه‌وه‌ هه‌ن كه‌ له‌نێوان گه‌ڕه‌ك‌و بازاڕه‌كانی سه‌نته‌ری شاردا ده‌سوڕێنه‌وه‌.

 

ئه‌و چیرۆكانه‌ی له‌هه‌ندێك خێزانی گه‌مارۆدراویشه‌وه‌ دێن مایه‌ی سه‌رسوڕمانن، هه‌موو ماڵێك دووكه‌ڵی لێ به‌رز ده‌بێته‌وه‌ له‌ئه‌نجامی دار سووتاندندا، چونكه‌ گازی چێشتلێنان یان خۆگه‌رمكردنه‌وه‌ ده‌ستناكه‌وێت.

 

زۆربه‌ی ژنانی ماڵه‌وه‌ له‌چێشتخانه‌كانیاندا توانای هیچیان نییه‌، له‌و باره‌یه‌وه‌ ئوم ئه‌حمه‌د له‌ڕێی ته‌له‌فۆنه‌وه‌ وتی "ده‌ستمانكردووه‌ به‌سوتاندنی ناو ماڵه‌كان له‌كورسی‌و دۆڵاب‌و سیسه‌م‌و دواجاریش سه‌ره‌ی ده‌رگای ته‌خته‌ هات‌و هه‌ندێكیمان ده‌رهێناوه‌و كردومانه‌ به‌داری سووتاندن‌و ناشزانین ئایا ناچار ده‌بین جلوبه‌رگه‌كانیشمان بسووتێنین به‌رله‌وه‌ی ئازاد بكرێین".

 

دوای ماوه‌یه‌ك له‌كۆكین كه‌ به‌هۆی ئه‌و دووكه‌ڵه‌وه‌ توشی بوو كه‌ ماڵه‌كه‌ی پڕكردووه‌، ئوم ئه‌حمه‌د وتی "دووكه‌ڵی ره‌ش روخسارو دیواره‌كان‌و هه‌موو شتێكی ره‌نگ كردووه‌و ئه‌مه‌ش چاكه‌ی خه‌لیفه‌یه‌".

 

نازانرێت ئوم ئه‌حمه‌د ناچار ده‌بێت چه‌ند ده‌رگا ده‌ربهێنێت‌و پشووی جه‌نگاوه‌ریش چه‌ند درێژه‌ ده‌كێشێت، سه‌ركرده‌ عێراقیه‌كان بێده‌نگن له‌باره‌ی واده‌ی دوا شه‌ڕی موسڵ‌و پلانه‌ سه‌ربازیه‌كان‌و ماوه‌ی پێشبینیكراوو پلانه‌كانی ئاواره‌بوون‌و شتی دیكه‌، به‌ڵام ئه‌وه‌ی روونه‌ ئه‌وه‌یه‌ وریاییه‌كی زۆرو ترسێك هه‌یه‌ له‌شه‌ڕی به‌ری لای راست.

سه‌ربه‌ستن له‌دووباره‌ بڵاوكردنه‌وه‌ی‌ بابه‌ته‌كانمان، به‌و مه‌رجه‌ی‌ ناوی‌ نیقاش بهێنن، تكایه‌ به‌ئیمه‌یل ئاگادارمان بكه‌نه‌وه‌