راگه‌یاندن له‌هه‌ماهه‌نگی‌‌و گواستنه‌وه‌
Brunnenstraße 9, 10119 Berlin, Germany
mict-international.org

پرۆژه‌كانی‌ دیكه‌
afghanistan-today.org
theniles.org
correspondents.org
نيقاش: ‎‫پوخته‌یه‌ك له‌ناوخۆو سه‌رانسه‌ی‌ عێراقه‌وه‌‬
عربي
نقاش: إحاطات من داخل وعبر العراق
English
niqash: briefings from inside and across iraq
ئیمه‌یله‌كه‌ت تۆماركرا

نه‌وه‌ی سێیه‌می مۆڵگه‌كان
گۆڕانكارییه‌كی‌ گه‌وره‌ له‌ته‌كنیكه‌كانی‌ داعشدا رووده‌دات

ئیبراهیم ساڵح
داعش ده‌ستیكردووه‌ به‌په‌یڕه‌وه‌كردنی شێوازێكی نوێ له‌ئه‌نجامدانی ته‌قینه‌وه‌كاندا له‌به‌غداو پارێزگاكانی دیكه‌ی ده‌ره‌وه‌ی كۆنترۆڵی سه‌ربازی خۆی ئه‌ویش به‌ پشتبه‌ستن به‌ مۆڵگه‌ كاتیه‌ گه‌ڕۆكه‌كان.
19.01.2017  |  به‌غدا
نقطة تفتيش للجيش شمال بغداد ( :وێنه وزارة الدفاع العراقية)
نقطة تفتيش للجيش شمال بغداد ( :وێنه وزارة الدفاع العراقية)

له‌كرده‌وه‌كانی ئه‌م دواییه‌دا كه‌ داعش له‌ناوچه‌ جیاجیاكانی به‌غدای پایته‌خت‌و پارێزگاكانی دیكه‌ ئه‌نجامی دان، شێوازێكی نوێ ده‌ركه‌وت كه‌ پێشتر په‌یڕه‌وی نه‌كردووه‌، چونكه‌ كرده‌وه‌كانی پشتیان به‌ئۆتۆمبێلی بۆمبڕێژكراوو خۆكوژو بۆمبچێنه‌ران ده‌به‌ست له‌مۆڵگه‌ جێگیره‌كانه‌وه‌ بۆ ئه‌و شوێنانه‌ی ده‌كرانه‌ ئامانج، به‌ڵام له‌كرده‌وه‌كانی ئه‌م دواییه‌دا مۆڵگه‌ی گه‌ڕۆكی تێیدا به‌كارهێناون.

 

ئه‌وه‌ی ئه‌م شێوازه‌ نوێیه‌ جیاده‌كاته‌وه‌ ئه‌وه‌یه‌ كه‌ ئه‌م مۆڵگانه‌ بوونه‌ته‌ ته‌نیا وێستگه‌یه‌كی تێپه‌ڕینی كاتی له‌مۆڵگه‌یه‌كی جێگیره‌وه‌ چ هه‌میشه‌یی بێت یاخود كاتی بۆ شوێنێكی دیاریكراو كه‌ رێكخراوه‌كه‌ پلانی به‌ئامانجگرتنی داناده‌نێت، ئه‌م مۆڵگه‌یه‌ش خێرا دوای كۆتاییهاتنی كرده‌وه‌كه‌ ده‌گۆڕێت‌و ره‌نگه‌ جارێكی تر رێكخراوه‌كه‌ نه‌گه‌ڕێته‌وه‌ بۆی.

 

گۆڕانی جۆری مۆڵگه‌ به‌كارهاتووه‌كان له‌جێبه‌جێكردنی كرده‌وه‌كانی ته‌قینه‌وه‌دا ده‌كرێت به‌نه‌وه‌ی سێیه‌می ئه‌و مۆڵگانه‌ پۆلێن بكرێن، چونكه‌ به‌پێی پۆلێنكردنه‌ ره‌سمیه‌كان دوو جۆریان هه‌بووه‌، یه‌كه‌میان له‌ ساڵی 2009وه‌ كارپێكردنیان ده‌ستیپێكردووه‌ تا حوزه‌یرانی ساڵی 2014 له‌كاتێكدا كاركردن به‌نه‌وه‌ی دووه‌م له‌دوای ئه‌و مێژووه‌وه‌ ده‌ستپێكردووه‌ تا چه‌ند هه‌فته‌یه‌ك له‌مه‌وبه‌ر كه‌ رێكخراوه‌كه‌ ده‌ستیكرد به‌كاركردن به‌نه‌وه‌ی سێیه‌می مۆڵگه‌كان.

 

نه‌وه‌ی یه‌كه‌م به‌وه‌ جیاده‌كرێنه‌وه‌ كه‌ ئه‌و مۆڵگانه‌ی رێكخراوه‌كه‌ پشتیان پێده‌به‌ستێت مۆڵگه‌ی جێگیرن له‌ڕووی شوێنه‌وه‌و له‌رووی كاتیشه‌وه‌ هه‌میشه‌ین یاخود كاتی، نموونه‌كانیشی بریتین له‌و خانووانه‌ی شانه‌ نووستووه‌كانی تێدا نیشته‌جێن یاخود ئه‌و مۆڵگه‌و خانووانه‌ی رێكخراوه‌كه‌ بۆ ماوه‌یه‌كی دیاریكراو به‌كرێیان ده‌گرێت بۆ ئه‌وه‌ی ببنه‌ شوێنێكی نیشته‌جێی كاتی بۆ خێزانی ئه‌نجامده‌رانی ته‌قینه‌وه‌كان تا چاودێریان له‌سه‌ر نه‌بێت‌و دوای ئه‌وه‌ش هه‌ر خێرا خێزانه‌كان چۆڵیان ده‌كه‌ن‌و كرده‌وه‌كه‌ جێبه‌جێ ده‌كرێت، ئه‌مه‌ جگه‌ له‌بینا به‌جێهێڵراوه‌كان‌و شوێنی تر، به‌كارهێنانی ئه‌م شێوازه‌ش له‌چه‌ندین ناوچه‌ی پایته‌خت‌و پارێزگاكانی تردا به‌ربڵاو بوو.

 

 هه‌رچی نه‌وه‌ی دووه‌می ئه‌و مۆڵگانه‌شه‌ ئه‌وا له‌دوای كۆنترۆڵكردنی شاری موسڵی ناوه‌ندی پارێزگای نه‌ینه‌وا له‌لایه‌ن رێكخراوه‌كه‌وه‌ كارپێكردنیان ده‌ستی پێكرد، به‌دیاریكراوایش له‌و ماوه‌یه‌ی هێزه‌ عێراقییه‌كان ئۆپراسیۆنه‌كانی رزگاركردنیان تێدا ده‌ستپێكرد، ئیتر رێكخراوه‌كه‌ پشتی به‌مۆڵگه‌ شاراوه‌كانی ژێر زه‌وی ده‌به‌ست وه‌ك تونێل‌و خه‌نده‌ق‌و ئه‌و مۆڵگانه‌ی چادریان تێدا هه‌ڵده‌درێت بۆ مانه‌وه‌ی ئه‌نجامده‌ران له‌شه‌ودا، ئه‌م شێوازه‌ش له‌و ناوچانه‌ په‌یڕه‌و كرا كه‌ وا وه‌سف ده‌كرێن له‌ڕووی ئه‌منیه‌وه‌ فشه‌ڵن له‌وانه‌ش ناوچه‌كانی پشتێنه‌ی به‌غدا واته‌ ناوچه‌كانی ده‌وروبه‌ری پایته‌خت كه‌ گوشارێكی ئه‌منیان له‌دژی ئه‌و جۆره‌ مۆڵگانه‌ به‌خۆوه‌ بینی.

 

ئێستاش نه‌وه‌ی سێیه‌م په‌یدابووه‌ كه‌ ره‌نگدانه‌وه‌ی به‌ره‌وپێشچوونی كاری ئه‌و مۆڵگانه‌یه‌، چونكه‌ پشت به‌شوێنێكی جێگیر نابه‌ستن‌و ته‌نیا بۆ ماوه‌یه‌كی زۆر سنوورداریش به‌كار ده‌هێنرێن، ئه‌وه‌ش وایكردووه‌ زۆر كاریگه‌ر بن به‌وپێیه‌ی پێشتر له‌لایه‌ن ئه‌ندامانی هه‌واڵگریه‌وه‌ ده‌ستنیشان ناكرێن‌و دواتریش به‌ڵگه‌ له‌سه‌ر كاره‌كه‌یان به‌جێناهێڵن.

 

ده‌ستنیشانكردنی ئه‌م نه‌وه‌یه‌ی مۆڵگه‌كان له‌دوای ته‌قینه‌وه‌كانی سه‌نه‌ك‌و مه‌دینه‌ سه‌درو ناوچه‌كانی خۆرهه‌ڵاتی به‌غدای پایته‌خت هات به‌تایبه‌تی له‌گه‌ڵ شایه‌تیدانی دانیشتووانی ناوچه‌كه‌و ئه‌ندامانی هه‌واڵگری سه‌باره‌ت به‌وه‌ی ئه‌نجامده‌رانی ئه‌و ته‌قینه‌وانه‌ له‌ده‌ره‌وه‌ی ئه‌و ناوچانه‌وه‌ هاتوون كه‌ ته‌قینه‌وه‌كانیان تێدا روویداوه‌، به‌به‌ڵگه‌ی ئه‌وه‌ی شاره‌زای جوگرافیاكه‌ی نه‌بوون، بۆ نموونه‌ ئه‌نجامده‌ری ته‌قینه‌وه‌ی بازاڕی جه‌میله‌ له‌مه‌دینه‌ سه‌در به‌رله‌وه‌ی ئۆتۆمبێله‌ بۆمبڕێژكراوه‌كه‌ی له‌ده‌رچه‌ی بازاڕه‌كه‌دا بته‌قێنێته‌وه‌، زیاتر له‌جارێك پرسیاری له‌باره‌ی ده‌روازه‌ی بازاڕه‌كه‌ كردووه‌ كه‌ كه‌س نییه‌ له‌دانیشتووانی مه‌دینه‌ سه‌در نه‌یزانێت.

 

هه‌روه‌ها به‌رپرسانی ئه‌منی له‌و ناوچانه‌ی ئۆپراسیۆنه‌كان كه‌ ته‌قینه‌وه‌كانیان تێدا روو ده‌دات ئاماژه‌یان بۆ ئه‌وه‌ كردووه‌ كه‌ ئۆتۆمبێله‌ بۆمبڕێژكراوه‌كه‌ دوای ئه‌وه‌ی چووه‌ته‌ ناو مه‌دینه‌ سه‌دره‌وه‌، به‌ره‌و شوێنێكی دیاریكراو رۆیشتووه‌ پێش ئه‌وه‌ی بچێته‌ شوێنی ته‌قینه‌وه‌كه‌، ئه‌مه‌ش هه‌ندێك مه‌سه‌له‌ روون ده‌كاته‌وه‌ له‌وانه‌ ئه‌گه‌ری ئه‌وه‌ی یه‌كێك له‌ئه‌ندامانی رێكخراوی داعش ئۆتۆمبێله‌كه‌ی گه‌یاندبێته‌ شوێنێكی دیاریكراو تا ئه‌نجامده‌ری ته‌قینه‌وه‌كه‌ وه‌ریبگرێت‌و له‌لایه‌ن خۆیه‌وه‌ بیگه‌یه‌نێته‌ شوێنه‌ به‌ئامانجگیراوه‌كه‌.

 

به‌رپرسانی ئه‌منی باوه‌ڕیان وایه‌ ئه‌م مۆڵگانه‌ شوێنیان زۆره‌ وه‌ك دوكانی بازرگانی یان ناوچه‌ی چاككردنی ئۆتۆمبێل یاخود بازاڕه‌كان كه‌ تێیدا ئۆتۆمبێله‌كه‌ له‌لایه‌ن یه‌كه‌م كه‌سه‌وه‌ به‌جێده‌هێڵرێت بۆئه‌وه‌ی كه‌سی دووه‌م وه‌ریبگرێت، چونكه‌ به‌زۆری ئه‌نجامده‌ران له‌ده‌ره‌وه‌ی ئه‌و ناوچانه‌وه‌ دێن كه‌ ته‌قینه‌وه‌كانیان تێدا رووده‌دات‌و پێویستیان به‌كه‌سانێكه‌ بیانگه‌یه‌نێته‌ شوێنی ته‌قینه‌وه‌كه‌و ئامرازه‌كانی ته‌قینه‌وه‌كه‌شیان پێ بگه‌یه‌نێت.

 

له‌وباره‌یه‌وه‌ فازڵ ئه‌بو ره‌غیف شاره‌زای بواری ئه‌منی به‌"نیقاش"ی‌ وت "داعش له‌دوا بڵاوكراوه‌یدا روونیكردووه‌ته‌وه‌ كه‌ ئیتر پشت به‌كه‌سانی خۆكوژ ده‌به‌ستێت له‌منداڵان‌و هه‌رزه‌كارانی خوار ته‌مه‌نی 18 ساڵ ته‌نیا له‌ناوچه‌كانی ژێر كۆنترۆڵیدا، ئه‌مه‌ش ئاماژه‌یه‌ بۆ ئه‌وه‌ی پاشه‌كشه‌ی كردووه‌ له‌ئاماده‌كردنی كه‌سانی خۆكوژدا".

 

هه‌روه‌ها چاودێرانی كاروباری ئه‌منی عێراق له‌لایه‌ن خۆیانه‌وه‌ ئاماژه‌ بۆ ئه‌وه‌ ده‌كه‌ن كه‌ سیستمی ئه‌منی له‌به‌غدای پایته‌خت‌و پارێزگاكانی تردا كه‌موكوڕی تێدایه‌و ئه‌م كه‌موكوڕیه‌ش تائێستا رێگره‌ له‌ئاشكراكردنی هه‌موو هه‌وڵه‌كان، هه‌رچه‌نده‌ هێزه‌ ئه‌منیه‌كانی عێراق رایانگه‌یاندووه‌ كه‌ زیاتر له‌هه‌وڵێكی ته‌قاندنه‌وه‌ی ئۆتۆمبێلی بۆمبڕێژكراو یاخود بۆمبی چێندراوو هی دیكه‌یان شكستپێهێناوه‌.

 

هاشم هاشمی توێژه‌ری بواری گروپه‌ چه‌كداره‌كان به‌"نیقاش"ی‌ وت "تائێستا هێزه‌ ئه‌منیه‌كانی عێراق نه‌یانتوانیوه‌ جفره‌ی جموجوڵی ئه‌و گروپانه‌و شوێنه‌كانیان‌و ناسنامه‌ ساخته‌كانیان‌و شتی دیكه‌ش بكه‌نه‌وه‌".

 

به‌ڵام وادیاره‌ هێزه‌ ئه‌منیه‌كانی عێراق خه‌ریكن له‌گه‌ڵ ئه‌و شێوازه‌دا رادێن به‌تایبه‌تی كه‌ زۆرێك له‌رێوشوێنه‌ ئه‌منیه‌ په‌یڕه‌وكراوه‌كانیان له‌ناوچه‌كانی پایته‌خت‌و پارێزگاكانی دیكه‌دا گۆڕیوه‌ وه‌ك كه‌مكردنه‌وه‌ی خاڵه‌كانی پشكنین‌و پاسه‌وانیه‌كان‌و هی دیكه‌ش.

 

مه‌ترسیه‌كانی نه‌وه‌ی سێیه‌می مۆڵگه‌كان له‌وه‌دا پوخت ده‌بێته‌وه‌ كه‌ ئاشكراكردنیان زه‌حمه‌ته‌، به‌ڵام لایه‌نه‌ ئه‌رێنیه‌كانی به‌وته‌ی پسپۆران له‌وه‌دا به‌رجه‌سته‌ ده‌بێت كه‌ ره‌نگدانه‌وه‌یه‌كی روونی پاشه‌كشه‌ی تواناكانی رێكخراوه‌كه‌یه‌ له‌دۆزینه‌وه‌ی مۆڵگه‌ له‌هه‌ردوو نه‌وه‌ی پێشوو ئه‌مه‌ش ئاماژه‌یه‌كه‌ بۆ ئه‌وه‌ی ره‌نگه‌ رێكخراوه‌كه‌ توانای ئه‌وه‌ی نه‌مابێت له‌ئاینده‌یه‌كی نزیكدا ته‌قینه‌وه‌ ئه‌نجام بدات.

سه‌ربه‌ستن له‌دووباره‌ بڵاوكردنه‌وه‌ی‌ بابه‌ته‌كانمان، به‌و مه‌رجه‌ی‌ ناوی‌ نیقاش بهێنن، تكایه‌ به‌ئیمه‌یل ئاگادارمان بكه‌نه‌وه‌