راگه‌یاندن له‌هه‌ماهه‌نگی‌‌و گواستنه‌وه‌
Brunnenstraße 9, 10119 Berlin, Germany
mict-international.org

پرۆژه‌كانی‌ دیكه‌
afghanistan-today.org
theniles.org
correspondents.org
نيقاش: ‎‫پوخته‌یه‌ك له‌ناوخۆو سه‌رانسه‌ی‌ عێراقه‌وه‌‬
عربي
نقاش: إحاطات من داخل وعبر العراق
English
niqash: briefings from inside and across iraq
ئیمه‌یله‌كه‌ت تۆماركرا

موسڵ.. دوا تروسكایی هیوایه‌
له‌تكریته‌وه‌ هه‌مووان چاوه‌ڕێی‌ هه‌واڵی‌ بێ سه‌روشوێنه‌كانن

غه‌زوان حه‌سه‌ن جبوری‌
كه‌سوكاری سه‌دان بێسه‌روشوێنی مه‌ده‌نی‌و سه‌رباز له‌سه‌ڵاحه‌دین چاوه‌ڕوانی ئازادكردنی موسڵ ده‌كه‌ن به‌هیوای دۆزینه‌وه‌ی رۆڵه‌كانیان كه‌ داعش ده‌ستگیری كردوون‌و پاش به‌ندكردنیان هه‌واڵیان نه‌ماوه‌.
8.12.2016  |  تكریت
TIKRIT, IRAQ -  NOVEMBER 10: A memorial stands to 11 men wearing orange jumpsuits executed by masked members of the Islamic State (ISIS) in December 2014 for defying ISIS rule at the Al Alam traffic circle in Tikrit, Iran, on November 10, 2016. Though the Camp Speicher massacre in Tikrit on June 12, 2014 and was the most lethal single event in Iraq since the 2003 American invasion, with 1,700 killed by ISIS, Sunni and Shiite leaders with the help of the Network of Iraqi Facilitators (NIF) and Washington-based United States Institute of Peace (USIP) help end the risk of revenge attacks and a sectarian blood feud, and negotiated the safe return of tens of thousands of Sunni families in a model of reconciliation that has lessons for post-ISIS Mosul. (Photo by Scott Peterson/Getty Images) ( :وێنه Scott Peterson)
TIKRIT, IRAQ - NOVEMBER 10: A memorial stands to 11 men wearing orange jumpsuits executed by masked members of the Islamic State (ISIS) in December 2014 for defying ISIS rule at the Al Alam traffic circle in Tikrit, Iran, on November 10, 2016. Though the Camp Speicher massacre in Tikrit on June 12, 2014 and was the most lethal single event in Iraq since the 2003 American invasion, with 1,700 killed by ISIS, Sunni and Shiite leaders with the help of the Network of Iraqi Facilitators (NIF) and Washington-based United States Institute of Peace (USIP) help end the risk of revenge attacks and a sectarian blood feud, and negotiated the safe return of tens of thousands of Sunni families in a model of reconciliation that has lessons for post-ISIS Mosul. (Photo by Scott Peterson/Getty Images) ( :وێنه Scott Peterson)

موتاعی شه‌ش ساڵان رۆژانه‌ هه‌مان پرسیار له‌دایكی ده‌كات "كه‌ی باوكم ده‌گه‌ڕێته‌وه‌؟" دایكه‌ جگه‌رسوتاوه‌كه‌ش هه‌مان ئه‌و وه‌ڵامه‌ دووباره‌ ده‌كاته‌وه‌ كه‌ به‌ ئازاره‌كه‌ی راهاتووه‌ "به‌م نزیكانه‌ خوا یاربێت هه‌ر كه‌ موسڵ ئازادبوو ده‌گه‌ڕێته‌وه‌".

 

دایكی موتاع (34 ساڵ) ده‌ڵێت "خه‌م‌و خه‌فه‌ت‌و دڵته‌نگی باڵی به‌سه‌ر ماڵماندا كێشا دوای ئه‌وه‌ی ئه‌ندامانی داعش دوو ساڵ له‌مه‌وبه‌ر له‌ماڵه‌كه‌ی خۆمان له‌ناحیه‌ی عه‌له‌م (20 كم له‌ خۆرهه‌ڵاتی تكریت) به‌تۆمه‌تی هاوكاریكردنی هێزه‌ ئه‌منییه‌كانی عێراق باوكی موتاعیان ده‌ستگیركرد كه‌ مامۆستای زانكۆیه‌، ئیتر له‌و كاته‌وه‌ به‌ئومێدی به‌سه‌لامه‌تی گه‌ڕانه‌وه‌ی ده‌ژین".

 

له‌گه‌ڵ ئازادكردنی هه‌ر ناوچه‌یه‌ك له‌لایه‌ن هێزه‌ ئه‌منییه‌كانه‌وه‌ له‌ده‌ستی داعش‌و دۆزینه‌وه‌ی زیندانه‌كانی رێكخراوه‌كه‌ به‌به‌تاڵی، تروسكایی هیوا به‌ره‌و كزبوون ده‌چێت‌و ئیتر موسڵ بووه‌ته‌ دوا تروسكایی هیوا كه‌ چاوو دڵی كه‌سوكاری سه‌دان به‌ندكراوی لای داعشی له‌سه‌ره‌.

 

دووساڵ به‌ر له‌ئێستا واته‌ له‌تشرینی یه‌كه‌می 2014دا مه‌فره‌زه‌ ئه‌منیه‌كانی داعش هه‌ڵمه‌تێكی فراوانی ده‌ستگیركردنیان ئه‌نجامداو زیاتر له‌سه‌د پیاوی خه‌ڵكی ناحیه‌ی عه‌له‌می خۆرهه‌ڵاتی تكریتی گرته‌وه‌ به‌بیانووی ئه‌نجامدانی كاری چه‌كداری نهێنی له‌دژی رێكخراوه‌كه‌و هه‌ڵكردنی ئاڵای عێراق له‌ناوه‌ڕاستی ناحیه‌كه‌دا كه‌ ئه‌و كاته‌ رێكخراوه‌ توندڕه‌وه‌كه‌ كۆنترۆڵی كردبوو.

 

مه‌یسه‌م عه‌باد (36 ساڵ) وه‌سفی ئازاری له‌ده‌ستدانی ئازیزێك‌و چاوه‌ڕوانی ئومێدی گه‌ڕانه‌وه‌ی ده‌كات پاش ئه‌وه‌ی له‌و هه‌ڵمه‌ته‌دا (واسق)ی برای له‌ده‌ستدا، ئه‌و به‌"نیقاش"ی وت "كه‌ بیری برایه‌كت بكه‌یت مانای وایه‌ بیری یاده‌وه‌ریه‌ك له‌سه‌رده‌مێكی جوان ده‌كه‌یت، كاتێك ده‌بینیت دایكیشت چاوه‌كانی له‌سه‌ر موسڵ‌و له‌سه‌ر زیندانێك‌و چپه‌یه‌كه‌ ئاماژه‌ بێت بۆ گه‌ڕانه‌وه‌ی ئه‌وانه‌ی له‌نادیاریه‌وه‌ دێنه‌وه‌".

 

وتیشی "رۆژانه‌ له‌چاوه‌ڕوانیدا ده‌ژین، دوا په‌یوه‌ندیمان ئه‌وه‌ی بۆ دووپات كردووینه‌ته‌وه‌ كه‌ به‌ندكراوه‌كانمان له‌ژیاندا ماون‌و له‌ناوچه‌ی دارستانه‌كانن له‌موسڵ‌و ژماره‌یان 84 كه‌سه‌، به‌دواداچوون بۆ هه‌واڵه‌كان‌و تۆڕه‌ كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كان ده‌كه‌ین‌و هه‌ر كه‌ هه‌واڵێك یان ده‌نگۆیه‌ك یان چرپه‌یه‌ك ده‌بیستین، هه‌موو په‌یوه‌ندیی‌و ناسیاوانمان ده‌خه‌ینه‌ ئاماده‌باشیه‌وه‌ بۆ به‌دواداچوونی راستی مه‌سه‌له‌كه‌ به‌شكم تروسكایه‌كی هیوا له‌ئاسۆی ئازادیدا ده‌ربكه‌وێت، ئه‌وه‌ موسڵی دوا مۆڵگه‌ی داعشیش خه‌ریكه‌ ده‌ڕووخێت‌و هه‌ره‌س دێنێت له‌گه‌ڵ كه‌وتنیشیدا هیواو ئاواتی كه‌سوكاری سه‌دان ده‌ستگیركراو له‌منداڵان‌و ژنان‌و دایكان‌و خوشك‌و برا هه‌ڵده‌كشێت، به‌ڵكو ئازادی شادی‌و كامه‌رانی گه‌ڕانه‌وه‌ی به‌ندكراوه‌كانیان بۆ بهێنێت".

 

سه‌دان مه‌ده‌نی‌و سه‌رباز له‌ئه‌ندامانی پۆلیس‌و سوپا له‌پارێزگای سه‌ڵاحه‌دین به‌بێسه‌روشوێن داده‌نرێن‌و تائێستا چاره‌نووسیان نازانرێت دوای ئه‌وه‌ی رێكخراوی داعش ناوچه‌یه‌كی به‌رفراوانی له‌پارێزگاكه‌ داگیركردو ئه‌و كه‌سانه‌ی بۆ لێكۆڵینه‌وه‌ ده‌ستگیركردو تائێستاش چاره‌نووسیان دیار نیه‌.

 

نازم عه‌لی كه‌ یه‌كێكه‌ له‌به‌رپرسانی حكومی له‌پارێزگای سه‌ڵاحه‌دین ژماره‌ی بێسه‌روشوێنان له‌خه‌ڵكی پارێزگاكه‌ له‌مه‌ده‌نی‌و سه‌ربازان به‌سه‌دان قوربانی مه‌زه‌نده‌ ده‌كات‌و له‌وباره‌یه‌شه‌وه‌ به‌"نیقاش"ی وت "حاڵی حازر تۆمارو ئاماری وردمان نییه‌ به‌هۆی بێ سه‌ره‌و به‌ره‌یی‌ ئیداری‌و كه‌می داتاكان له‌دوای ئازادكردنی ناوچه‌كانه‌وه‌، به‌ڵام ده‌توانین ئه‌وه‌ بكه‌ینه‌ پێوه‌ر كه‌ له‌ناحیه‌ی عه‌له‌م زیاتر له‌(130) بێسه‌روشوێن‌و له‌بێجی زیاتر له‌(160)و له‌تكریت (115) بێسه‌روشوێن هه‌ن، له‌قه‌زای دوریش ژماره‌ی بێسه‌روشوێنان (178)ی تێپه‌ڕاندووه‌ هه‌روه‌ها له‌ناوچه‌كانی دیكه‌ی پارێزگاكه‌ش".

 

وتیشی "هه‌موو ئه‌و حاڵه‌تانه‌ جگه‌ له‌وه‌ی ئازارێكی مرۆیین، ئازارێكی دیكه‌شیان هه‌یه‌ په‌یوه‌ندی به‌راگرتنی مافه‌ یاسایی‌و ماددیه‌كانیه‌وه‌ هه‌یه‌ كه‌ پێویست ده‌كات چوار ساڵ تێبپه‌ڕێت ئه‌وسا مردنیان راده‌گه‌یه‌ندرێت، ئه‌وه‌ش خۆی له‌خۆیدا قه‌یرانێكه‌ كه‌ كۆمه‌ڵگه‌ به‌هۆی له‌ده‌ستدانی كه‌سێك تێیدا ده‌ژی".

       

سروشتی زیندانه‌كانی داعش ناڕوونه‌و زانیاری له‌باره‌یانه‌وه‌ هه‌روه‌ها له‌باره‌ی سیستمی ناوخۆیی‌و شێوازه‌كانی به‌ڕێوه‌بردنی لێكۆڵینه‌وه‌ تێیاندا كه‌مه‌ كه‌ به‌سه‌ربه‌خۆیی‌و لامه‌ركه‌زی جیاده‌كرێنه‌وه‌و به‌پێی ویلایه‌ته‌كان به‌ڕێوه‌ده‌برێن.

 

ئه‌بو فه‌ره‌ح جبوری (38 ساڵ) كه‌ كاسبه‌و خه‌ڵكی سه‌ڵاحه‌دینه‌ ده‌ڵێت "گه‌شتی نه‌هامه‌تییه‌كانم له‌زیندانه‌كاندا له‌تشرینی یه‌كه‌می 2014دا ده‌ستیپێكرد، دوای ئه‌وه‌ی له‌لایه‌ن هه‌واڵده‌رێكی نهێنیه‌وه‌ خه‌به‌رم لێدرا كه‌ براكانم له‌ریزی هێزه‌ ئه‌منیه‌كاندا له‌دژی داعش ده‌جه‌نگن، یه‌كه‌م قۆناغیش بریتی بوو له‌زیندانێك كه‌ خانوویه‌كی گه‌وره‌ی په‌رله‌مانتاری عێراق ئه‌شواق جبوری بوو داعش ده‌ستی به‌سه‌ردا گرتبوو وه‌ك زیندانێكی كاتی به‌كاری ده‌هێنا، له‌گه‌ڵ ده‌ كه‌سی دیكه‌دا به‌ده‌ست‌و چاوبه‌ستراوی خۆم بینیه‌وه‌و ته‌نیا یه‌ك وشه‌مان گوێ لێبوو كه‌ ئه‌ویش (گواستنه‌وه‌، گواستنه‌وه‌) بوو".

 

هه‌روه‌ها به‌رده‌وامبوو وتی "له‌ناحیه‌ی عه‌له‌مه‌وه‌ به‌ره‌و قه‌زای دور (25 كم له‌باشووری خۆرهه‌ڵاتی تكریت) گواستراینه‌وه‌و خراینه‌یه‌ زیندانێك له‌ژێر بینایه‌كی نیشته‌جێبووندا كه‌ (96) به‌ندكراوی خه‌ڵكی عه‌له‌می تێدابوو، یه‌ك هه‌فته‌ له‌وێ ماینه‌وه‌، لێدان‌و سووكایه‌تی‌و زوڵم‌و تۆمه‌تی كاركردن دژی داعشمان چه‌شت، پاسه‌وانییه‌كی توندوتۆڵ هه‌بوو شوێنه‌كه‌ زۆر قه‌ره‌باڵغ بوو".

 

جبوری وتیشی "دوای ئه‌وه‌ به‌پاس گواستراینه‌وه‌ بۆ ناوچه‌ی حه‌ویجه‌و دواتر بۆ شه‌رگات‌و پاشان بۆ گه‌یاره‌و له‌باره‌گای پێشووی ئۆپراسیۆنه‌كانی نه‌ینه‌وا جێگیر بووین كه‌ رێكخراوه‌كه‌ وه‌ك زیندانێكی لێكۆڵینه‌وه‌ به‌كاری ده‌هێناو سه‌ختترین زیندان بوو، سه‌رمای زۆرو كه‌می خواردن‌و قه‌ره‌باڵغی‌و مامه‌ڵه‌ی ره‌ق‌و لێدانمان چه‌شت، به‌هۆی ئاشكرابوونی زیندانه‌ نهێنیه‌كه‌و له‌ترسی به‌ئامانجگرتنی له‌لایه‌ن هێزه‌ ئه‌منیه‌كانه‌وه‌، به‌په‌له‌ گواستراینه‌وه‌ بۆ باكووری موسڵ بۆ زیندانێك كه‌ بریتی بوو له‌ژێرزه‌مینی یه‌كێك له‌ماڵه‌ مه‌سیحییه‌كان له‌نزیك رووباری دیجله‌و چه‌ند مانگێك له‌وێ ماینه‌وه‌، ئه‌مه‌یان باشترین زیندان بوو له‌ڕووی مامه‌ڵه‌‌و بارودۆخه‌وه‌".

 

جبوری سروشتی لێكۆڵینه‌وه‌و به‌ڕێوه‌بردنی ئه‌و زیندانانه‌ ده‌خاته‌ڕوو ده‌ڵێت "به‌وپێیه‌ی كه‌ دانیشتووی ویلایه‌تی سه‌ڵاحه‌دینیت به‌پێی پۆلێنكردنه‌كانی ئه‌وان، ئه‌وا ده‌بێت لێكۆڵه‌رو دادوه‌ره‌كه‌ش له‌هه‌مان ویلایه‌ت بن ته‌نانه‌ت ئه‌گه‌ر له‌ویلایه‌تێكی تریش به‌ندكرابیت، بۆیه‌ چه‌ند مانگێك دوا ده‌كه‌وتین‌و چاوه‌ڕوانی لیژنه‌ی لێكۆڵینه‌وه‌و دادوه‌رێكمان ده‌كرد تا كێشه‌كانمان یه‌كلابكه‌نه‌وه‌ كه‌ له‌تۆماری لیژنه‌ی ئه‌منی ویلاتدا تۆمار كرابوون، هه‌ر واش بوو، دوای شه‌ش مانگ له‌لایه‌ن چه‌ند دادوه‌رێكی سه‌ڵاحه‌دینه‌وه‌ دادگایی كراین‌و بڕیاریاندا ئازاد بكرێین‌و (45) كه‌سمان ئازادكراین‌و نازانین چاره‌نووسی (46) كه‌ی تر چی بوو كه‌ به‌ره‌و شوێنێكی نادیار بران".

 

دوا په‌یوه‌ندی ئه‌فسه‌ری پۆلیس تارق فه‌راجی به‌ندكراو له‌لای داعش له‌شوباتی 2015دا بوو كه‌ تێیدا دووپاتی كرده‌وه‌ ته‌ندروستی باشه‌و له‌تكریته‌، ئیتر دوای ئه‌وه‌ هیچ هه‌واڵێك نه‌هاتووه‌ شوێنه‌كه‌ی یاخود مانی له‌ژیاندا یان ئیعدامكردنی ئاشكرا بكات.

 

ئوم تارق فه‌راجیش (52 ساڵ) به‌یانی‌و ئێواره‌ له‌به‌رده‌م ماڵه‌كه‌یدا له‌ناحیه‌ی موعته‌سه‌م له‌باشووری سامه‌ڕا راده‌وه‌ستێت به‌هیوای گه‌ڕانه‌وه‌ی كوڕه‌ تاقانه‌كه‌ی كه‌ ئه‌فسه‌ری پۆلیسی عێراقه‌و ماوه‌ی دوو ساڵه‌ له‌لای داعش به‌ندكراوه‌، به‌ڵام هیواش به‌ره‌و كه‌مبوونه‌وه‌و نه‌مان ده‌چێت، چونكه‌ داعش له‌ئاسانی كوشتن‌و زیاده‌ڕه‌وی تێداكردنی پێش هه‌موو تاوانباران كه‌وتوون.

سه‌ربه‌ستن له‌دووباره‌ بڵاوكردنه‌وه‌ی‌ بابه‌ته‌كانمان، به‌و مه‌رجه‌ی‌ ناوی‌ نیقاش بهێنن، تكایه‌ به‌ئیمه‌یل ئاگادارمان بكه‌نه‌وه‌