راگه‌یاندن له‌هه‌ماهه‌نگی‌‌و گواستنه‌وه‌
Brunnenstraße 9, 10119 Berlin, Germany
mict-international.org

پرۆژه‌كانی‌ دیكه‌
afghanistan-today.org
theniles.org
correspondents.org
نيقاش: ‎‫پوخته‌یه‌ك له‌ناوخۆو سه‌رانسه‌ی‌ عێراقه‌وه‌‬
عربي
نقاش: إحاطات من داخل وعبر العراق
English
niqash: briefings from inside and across iraq
ئیمه‌یله‌كه‌ت تۆماركرا

شه‌ڕ له‌سه‌ر پشتی‌ كیسه‌ڵ
به‌دبه‌ختی‌ رومادی‌ له‌رۆژانی‌ داهاتووه‌وه‌ ده‌ست پێده‌كات

موسته‌فا حه‌بیب
كێشه‌ی‌ شه‌ڕه‌كه‌ی‌ رومادی‌ ته‌نها له‌ئازادكردنی‌ شاره‌كه‌دا نییه‌، به‌ڵكو ترسی‌ هه‌ره‌ گه‌وره‌ خۆی‌ ده‌بینێته‌وه‌ له‌قۆناغی‌ دوای‌ ده‌ركردنی‌ داعشدا.
26.11.2015  |  به‌غدا
سه‌ربازێكی‌ سوپای‌ عێراق له‌سه‌ر سنوری‌ رومادی ( :وێنه حيدر محمد علي)
سه‌ربازێكی‌ سوپای‌ عێراق له‌سه‌ر سنوری‌ رومادی ( :وێنه حيدر محمد علي)

دوو مانگه‌ پرۆسه‌ی‌ ئازادكردنه‌وه‌ی‌ شاری‌ رومادی‌ پایته‌ختی‌ پارێزگای‌ ئه‌نبار به‌به‌شداری‌ هه‌زاران چه‌كداری‌ هێزه‌ ئه‌منییه‌كان‌و فرۆكه‌كانی‌ هاوپه‌یمانان ده‌ستی‌ پێكردووه‌، ئێستا هاوڵاتیانی‌ ئه‌و پارێزگایه‌ ته‌واو بێهیوایی‌ بوون به‌هۆی‌ درێژخایه‌نی‌ شه‌ڕه‌كه‌وه‌، ورده‌ ورده‌ روونیش ده‌بێته‌وه‌ كه‌ هۆكاری‌ كۆتایی‌ نه‌هاتنی‌ ئه‌و پرۆسه‌یه‌ سیاسییه‌ نه‌ك سه‌ربازی‌.

 

له‌پشت یه‌كێك له‌سه‌نگه‌ره‌كانی‌ ناوچه‌ی‌ "حمێره‌"ی‌ باشووری‌ رومادییه‌وه‌ قاسم عیساوی‌ له‌گه‌ڵ هاوه‌ڵانی‌ له‌چه‌كدارانی‌ هۆزه‌كان خۆی‌ مه‌ڵاسداوه‌، زوو زوو ته‌ماشای‌ ئاسمان ده‌كات‌و په‌نجه‌ بۆ فرۆكه‌كان درێژ ده‌كات‌و ده‌ڵێت "فرۆكه‌كانی‌ ئه‌مه‌ریكا به‌ئاسانی‌ شه‌ڕی‌ شه‌نگالیان یه‌كلایی‌ كرده‌وه‌، كه‌چی‌ نازانم بۆچی‌ ئازادكردنه‌وه‌ی‌ شاره‌كه‌ی‌ ئێمه‌ دواده‌خه‌ن".

 

چه‌كدارانی‌ هۆزه‌كان كه‌ له‌لایه‌ن سوپاوه‌ چه‌ند ئه‌ركێكی‌ دیاریكراویان پێ سپێردراوه‌، كاتێك هه‌واڵی‌ ئازادكردنی‌ شه‌نگالیان بیست له‌ماوه‌ی‌ دوو رۆژدا، تووشی‌ بێهیوایی‌ بوون، چونكه‌ ئه‌وه‌ بۆ دوو مانگ ده‌چێت هه‌وڵی‌ ئازادكردنی‌ رومادی‌ ده‌درێت‌و بێ‌ ئه‌نجامه‌.

 

عیساوی‌ به‌"نیقاش"ی‌ وت "فرۆكه‌كانی‌ ئه‌مه‌ریكا شه‌ڕی‌ شه‌نگالیان یه‌كلایی‌ كرده‌وه‌ كاتێك به‌چڕی‌ مۆڵگه‌كانی‌ داعشیان بۆردومان كردوو رێگه‌یان بۆ پێشمه‌رگه‌ خۆشكرد كه‌ به‌ئاسانی‌ بچنه‌ ناو شاره‌كه‌وه‌، ئه‌گه‌ر به‌هه‌مان شێوه‌ مۆڵگه‌كانی‌ داعش له‌رومادیش بۆردومان بكرێن، ئه‌وا یه‌كلاكردنه‌وه‌ی‌ شه‌ڕه‌كه‌ هه‌ر دوو رۆژی‌ ده‌وێت".

 

داعش ئێستا له‌سه‌ر 90% خاكی‌ ئه‌نبار باڵاده‌سته‌و شه‌ش شاری‌ گه‌وره‌ی‌ به‌ده‌سته‌وه‌یه‌ كه‌ ئه‌وانیش بریتین له‌(قائم، راوه‌، عانه‌، هیت، فه‌لوجه‌، رتبه‌) له‌گه‌ڵ 12 شاری‌ بچووك كه‌ بریتین له‌(عبور، عوبێد، وه‌لید، نخێب، حقلانیه‌، په‌روانه‌، گه‌رمه‌، كبیسه‌، فورات، وه‌فا، سه‌قڵاویه‌، وه‌جبه‌) هه‌رچی‌ حكومه‌تیشه‌ تاكه‌ شارێكی‌ گه‌وره‌ی‌ به‌ده‌سته‌وه‌یه‌ كه‌ ئه‌ویش (حه‌دیسه‌)یه‌ له‌گه‌ڵ سێ‌ شاری‌ بچوك كه‌ بریتین له‌(عامریه‌ی‌ فه‌لوجه‌و به‌غدادی‌‌و حه‌بانییه‌).

 

گه‌وره‌ترین ئامانج به‌لای‌ حكومه‌ت‌و به‌رپرسانی‌ ناوچه‌كه‌و هۆزه‌كانه‌وه‌ ئازادكردنی‌ شاری‌ رومادییه‌، له‌به‌ر ئه‌وه‌ی‌ ناوه‌ندی‌ پارێزگای‌ ئه‌نباره‌و ئه‌گه‌ر داعشی‌ لێ‌ وه‌ده‌ربنرێت، ئه‌وا ئازادكردنه‌وه‌ی‌ شاره‌كانی‌ تر ئاسان ده‌بێت، بۆیه‌ ئێستا ئه‌و شاره‌ له‌لایه‌ن هێزه‌ ئه‌منییه‌كانه‌وه‌ به‌ته‌واوه‌تی‌ گه‌مارۆدراوه‌، ئه‌و هێزانه‌ش بریتین له‌سوپاو دژه‌ تیرۆرو ژماره‌یه‌كی‌ دیاریكراو له‌چه‌كدارانی‌ هۆزه‌كان.

 

فالح عیساوی‌ جێگری‌ سه‌رۆكی‌ ئه‌نجومه‌نی‌ پارێزگای‌ ئه‌نبار به‌"نیقاش"ی‌ وت "چه‌ند رۆژێكی‌ دیاریكراو ماوه‌ بۆ ئه‌وه‌ی‌ ئه‌نبار ئازاد بكرێت، سوپا گه‌یشتووه‌ته‌ ناوه‌ندی‌ شاره‌كه‌، به‌ڵام بۆمبی‌ چێنراوو ئۆتۆمبێله‌ مین رێژكراوه‌كان رێ‌ له‌پێشڕه‌وی‌ سوپا ده‌گرن، ئه‌مه‌ جگه‌ له‌وه‌ی‌ هه‌ندێ‌ خێزان له‌شاره‌كه‌دا ماونه‌ته‌وه‌و داعش وه‌ك قه‌ڵغانی‌ مرۆیی‌ به‌كاریان ده‌هێنێت".

 

هیچ ئاماده‌كارییه‌ك نه‌كراوه‌ بۆ قۆناغی‌ دوای‌ داعش

یه‌كێك له‌و هۆكارانه‌ی‌ بووه‌ته‌ هۆی‌ دواكه‌وتنی‌ رزگاركردنی‌ رومانی‌ ترسه‌ له‌نه‌بوونی‌ یاسا، پرسیاری‌ سه‌ره‌كی‌ له‌وه‌دا خۆی‌ ده‌بینێته‌وه‌: كێ‌ شاره‌كه‌ به‌ڕێوه‌ ده‌بات‌و له‌رووی‌ ئه‌منییه‌وه‌ ده‌یپارێزێت، كێ‌ گه‌ره‌نتی‌ ئه‌وه‌ ده‌دات پرۆسه‌ی‌ تۆڵه‌كردنه‌وه‌ ده‌ست پێناكات وه‌ك ئه‌وه‌ی‌ له‌چه‌ند شارێكی‌ تری‌ وه‌ك تكریت‌و بێجی‌‌و باكوری‌ بابل‌و دیاله‌ روویدا؟

 

سه‌ره‌كیترین هێز كه‌ له‌بۆشایی‌ یاسایی‌ له‌رومادیدا ده‌ترسێت ئه‌مه‌ریكایه‌، به‌و پێیه‌ی‌ قورسایی‌ هێزه‌كانی‌ بردووه‌ته‌ ئه‌وێ‌، به‌ڵگه‌ی‌ هه‌ره‌ سه‌ره‌كیش ئه‌وه‌یه‌ كه‌ زۆربه‌ی‌ راوێژكارو سه‌ربازه‌كانی‌ له‌بنكه‌ سه‌ربازییه‌كانی‌ (حه‌بانییه‌) له‌باشووری‌ رومادی‌‌و (عه‌ینل ئه‌سه‌د) له‌خۆرئاوای‌ شاره‌كه‌ كۆكردووه‌ته‌وه‌.

 

راوێژكارێكی‌ سه‌ربازی‌ ئه‌مه‌ریكی‌ كه‌ له‌باڵیۆزخانه‌ی‌ ئه‌و وڵاته‌ له‌به‌غدا كارده‌كات، هه‌رچه‌نده‌ ئاماده‌ نه‌بوو هیچ چاوپێكه‌وتنێك ئه‌نجام بدات، به‌ڵام له‌وه‌ڵامی‌ پرسیارێكی‌ "نیقاش"دا كه‌ به‌ئیمێل ئاراسته‌ی‌ كرابوو له‌باره‌ی‌ ئاینده‌ی‌ ئه‌نباره‌وه‌ نوسیبووی‌ "به‌ڵێ‌ ترسمان هه‌یه‌، چونكه‌ هۆزه‌كان كه‌رتبوون‌و سیاسییه‌كانی‌ ئه‌وێش خه‌ریكی‌ تۆمه‌ت به‌خشینه‌وه‌ن له‌سه‌ر یه‌كتر"، به‌ڵام مه‌رجی‌ ئه‌و راوێژكاره‌ ئه‌وه‌ بوو ناوی‌ بڵاونه‌كرێته‌وه‌.

 

هه‌روه‌ها نوسیبووی‌ "له‌پاش كه‌وتنی‌ شاره‌كه‌ پۆلیسی‌ رومادی‌ په‌رته‌وازه‌ بوون، كاری‌ حكومه‌ت ئه‌وه‌یه‌ هێزێكی‌ پۆلیسی‌ نوێ‌ دروست بكات‌و ئێمه‌ش ئاماده‌ین هاوكارییان بكه‌ین له‌رووی‌ راهێنان‌و پێدانی‌ چه‌كه‌وه‌، سوپا چه‌ند سه‌ركه‌وتنێكی‌ به‌ده‌ست هێناوه‌ له‌رومادی‌... به‌ڵام چه‌ند گروپێكی‌ شیعه‌ له‌و نزیكانه‌ن خه‌ڵكه‌كه‌ ترسیان هه‌یه‌ بچنه‌ ناو شاره‌كه‌وه‌".

 

ململانێی‌ هۆزه‌كان

هۆزه‌كان به‌شی‌ هه‌ره‌ زۆری‌ دانیشتوانی‌ ئه‌نبار پێكده‌هێنن‌و به‌ده‌یان هۆزی‌ گه‌وره‌و بچووك له‌و ناوچه‌یه‌ هه‌ن‌و سه‌رجه‌میان سوننه‌ن، به‌ڵام به‌هۆی‌ گۆڕانكارییه‌كانی‌ ناوچه‌كه‌وه‌ ئێستا بوون به‌دوو كه‌رته‌وه‌، به‌شێكیان له‌گه‌ڵ حكومه‌تدان كه‌ ئه‌وانیش بریتین له‌هۆزه‌كانی‌ (ئه‌بو ریشه‌و فه‌هدو زیاب‌و عه‌لوان‌و عوبێدو عیساو بوعه‌لی‌‌و بوبالی‌‌و نمر) ئه‌مانه‌ هه‌موویان پێكه‌وه‌ ده‌سته‌یه‌كیان پێكهێناوه‌ به‌ناوی‌ "ئه‌نجومه‌نی‌ عه‌شیره‌ته‌كانی‌ ئه‌نبار بۆ به‌ره‌نگاربوونه‌وه‌ی‌ تیرۆر".

 

گروپی‌ دووه‌م ئه‌وانه‌ن كه‌ بێلایه‌نیان هه‌ڵبژاردووه‌ له‌نێوان حكومه‌ت‌و داعشدا، ئه‌وانیش بریتین له‌هۆزه‌كانی‌ (عه‌ساف‌و جابرو مه‌رعی‌‌و جومێلی‌‌و عیساوی‌‌و عه‌شیره‌ته‌كانی‌ قائم) هه‌ندێكیشیان به‌نهێنی‌ چوونه‌ته‌ پاڵ داعش.

 

ئه‌و شه‌ڕه‌ سه‌خاته‌ی‌ 23 مانگه‌ له‌ناوچه‌كه‌دا هه‌ڵگیرساوه‌ بووه‌ته‌ مایه‌ی‌ كوژرانی‌ سه‌دان چه‌كداری‌ هۆزه‌كان له‌سه‌ر ده‌ستی‌ یه‌كتر، ناكۆكی‌ نێوانیان ئه‌وه‌نده‌ قوڵبووه‌ته‌وه‌ له‌ئێستاوه‌ كوشتنی‌ نهێنی‌ له‌هه‌ردوولا ده‌ستی‌ پێكردووه‌، حكومه‌تیش هیچ ئاگای‌ له‌ورده‌كارییه‌كه‌ی‌ نییه‌، چونكه‌ به‌هۆی‌ شه‌ڕه‌وه‌ی‌ رۆڵی‌ دادگاكان په‌كخراوه‌.

 

ترسی‌ گه‌وره‌ له‌وه‌یه‌ هۆزه‌ هاوپه‌یمانه‌كانی‌ حكومه‌ت پاش ئازادكردنه‌وه‌ی‌ شاره‌كه‌ بكه‌ونه‌ تۆڵه‌ سه‌ندنه‌وه‌ له‌و هۆزانه‌ی‌ هه‌ڵوێستیان وه‌ك ئه‌وان نه‌بووه‌، وه‌ك ئه‌وه‌ی‌ له‌پارێزگای‌ سه‌لاحه‌دین روویدا كاتێك چه‌كدارانی‌ حه‌شدی‌ شه‌عبی‌ به‌بیانووی‌ تێوه‌گلان له‌گه‌ڵ داعش كه‌وتنه‌ كوشتن‌و سوتاندنی‌ ماڵی‌ ئه‌ندامانی‌ هۆزه‌كان.

 

نه‌بوونی‌ پۆلیس‌و ترس له‌گروپه‌ شیعه‌كان

له‌مانگی‌ ئایاری‌ رابردووه‌وه‌ كاتێك رومادی‌ كه‌وته‌ ده‌ست داعش، شتێك نه‌ماوه‌ به‌ناوی‌ پۆلیسی‌ ئه‌نباره‌وه‌، حكومه‌تیش ئاماده‌نه‌بوو بیانگێڕێته‌وه‌ بۆ سه‌ر كاره‌كانیان، چونكه‌ هه‌ندێكیان پاڵپشتی‌ داعشیان كردووه‌و هۆكاربوون له‌كه‌وتنی‌ شاره‌كه‌.

 

هه‌ر له‌به‌ر ئه‌مه‌یه‌ وه‌زاره‌تی‌ ناوخۆ بڕیاری‌ داوه‌ به‌سه‌رله‌نوێ‌ دروستكردنه‌وه‌ی‌ هێزی‌ پۆلیس له‌چه‌كداره‌ خۆبه‌خشه‌كانی‌ هۆزه‌كان‌و ئه‌و پۆلیسانه‌ی‌ پێشوو كه‌ تێوه‌ نه‌گلاون له‌گه‌ڵ داعشدا، سێ‌ رۆژ له‌مه‌وبه‌ر هه‌زار پۆلیس به‌سه‌رپه‌رشتی‌ حكومه‌ت‌و به‌هاوكاری‌‌و راهێنان‌و چه‌كی‌ ئه‌مه‌ریكی‌ خولی‌ راهێنانیان ته‌واوكرد.

 

ئه‌وه‌ش دیاره‌ كه‌ هه‌زار پۆلیس ناتوانن ئه‌منیه‌تی‌ ئه‌و پارێزگا گه‌وره‌یه‌ بپارێزن، وه‌ك فالح عیساوی‌ ئاماژه‌ی‌ پێده‌كات پارێزگاكه‌ پێویستی‌ به‌بیست هه‌زار پۆلیسه‌، چونكه‌ پێش ئه‌وه‌ی‌ داعش بگات ژماره‌یان ئه‌وه‌نده‌ بووه‌.

 

له‌دووری‌ حه‌فتا كیلۆمه‌تر له‌رومادییه‌وه‌ ژماره‌یه‌كی‌ زۆری‌ چه‌كدارانی‌ گروپه‌ شیعه‌كان له‌ناوچه‌ی‌ گه‌رمه‌ی‌ خۆرئاوای‌ رومادی‌ كۆبوونه‌ته‌وه‌و هه‌وڵی‌ ئازادكردنی‌ شاری‌ فه‌لوجه‌ ده‌ده‌ن، تائێستا ئه‌مه‌ریكا توانیوێتی‌ له‌رومادی‌ دووریان بخاته‌وه‌ له‌به‌ر ئه‌وه‌ی‌ هیچ هاوكارییان ناكات له‌شه‌ڕه‌كاندا.

 

ئه‌مه‌ریكاو خه‌ڵكی‌ ناوچه‌كه‌ش له‌وه‌ ده‌ترسن پاش ئازادكردنی‌ رومادی‌ ئه‌و گروپه‌ شیعانه‌ بێنه‌ ناو شاره‌كه‌وه‌و سوود له‌بۆشایی‌ ئه‌منی‌ ببینن، وه‌ك ئه‌وه‌ی‌ له‌تكریت‌و بێجی‌ له‌سه‌لاحه‌دین‌و له‌دیاله‌ش روویدا، له‌و جێگایانه‌ به‌هۆی‌ لاوازی‌ پۆلیسه‌وه‌ گروپه‌ شیعه‌كان ده‌ستیان گرتووه‌ به‌سه‌ر مه‌له‌فی‌ ئه‌منیدا.

 

چه‌ند رۆژێكه‌ به‌رپرسانی‌ باڵیۆزخانه‌ی‌ ئه‌مه‌ریكا له‌كۆبوونه‌وه‌ی‌ به‌رده‌وامدان له‌گه‌ڵ ئه‌ندامانی‌ ئه‌نجومه‌نی‌ پارێزگای‌ ئه‌نبار له‌ناو باره‌گای‌ باڵیۆزخانه‌ له‌ناوچه‌ی‌ سه‌وزی‌ به‌غدا، بابه‌تی‌ سه‌ره‌كی‌ كۆبوونه‌وه‌كانیش پاڵپشتی‌ چه‌كدارانی‌ هۆزه‌كان‌و ئاماده‌كارییه‌ بۆ قۆناغی‌ دوای‌ داعش، دواهه‌مین كۆبوونه‌وه‌ش به‌پێی‌ به‌یاننامه‌ی‌ فه‌رمی‌ سوهێب راوی‌ پارێزگای‌ ئه‌نبارو له‌رۆژی‌ 11ی‌ ئه‌م مانگه‌ به‌ڕێوه‌چووه‌.

 

زۆرێك له‌چاودێران پێیان وایه‌ له‌سه‌ر حكومه‌تی‌ عێراقی‌‌و ئه‌مه‌ریكاش پێویسته‌ به‌ر له‌ئازادكردنی‌ ئه‌نبار له‌گه‌ڵ گروپه‌ چه‌كداره‌كانی‌ ناكۆك له‌گه‌ڵ حكومه‌تدا رێك بكه‌ون، چونكه‌ دورخستنه‌وه‌ی‌ ئه‌و گروپانه‌ له‌پرۆسه‌ی‌ سیاسی‌، ئه‌نبار له‌به‌رده‌م قه‌یرانی‌ به‌رده‌وامدا ده‌هێڵێته‌وه‌.

 

دیارترین ئه‌و گروپانه‌ش برتین له‌"ئه‌نجومه‌نی‌ سه‌ربازی‌ شۆڕشگێڕان"‌و "سوپای‌ ئیسلامی‌"‌و "سوپای‌ موجاهیدین"‌و "كه‌تیبه‌كانی‌ سه‌وره‌ی‌ عه‌شرین"، ئه‌م گروپانه‌ له‌نێوان هێزه‌ ئه‌منییه‌كان‌و داعشدا بێلایه‌ن بوون، له‌به‌ر ئه‌وه‌ش ئاماده‌نه‌بوون موبایه‌عه‌ی‌ داعش‌و ئه‌بوبه‌كر به‌غدادی‌ بكه‌ن، بۆیه‌ چه‌ند كه‌سێكیان له‌سه‌ر ده‌ستی‌ داعش كوژراوه‌.

 

باس له‌وه‌ ده‌كرێت كه‌ به‌نێوه‌ندگیری‌ ئه‌مه‌ریكاو چه‌ند وڵاتێكی‌ عه‌ره‌بی‌، ئێستا دانوستانی‌ نهێنی‌ له‌نێوان حكومه‌ت‌و ئه‌و گروپانه‌دا به‌ڕێوه‌ ده‌چێت، هه‌رچه‌نده‌ تائێستا نه‌گه‌یشتوونه‌ته‌ هیچ رێكه‌وتنێك، به‌ڵام دواهه‌مین كۆبوونه‌وه‌یان له‌وڵاتی‌ ته‌نزانیا له‌ئه‌فه‌ریقا به‌ڕێوه‌چووه‌.

 

هه‌وڵێكی‌ بێهیوایانه‌

یه‌كه‌مین چاره‌سه‌ر كه‌ ئه‌مه‌ریكا خستوویه‌تییه‌ روو بۆ دروستنه‌بوونی‌ بۆشایی‌ له‌پاش ده‌ركردنی‌ داعشه‌وه‌، دروستكردنی‌ هێزه‌كانی‌ "گاردی‌ نیشتیمان"ییه‌، به‌جۆرێك چه‌كدارانی‌ له‌خه‌ڵكی‌ ناوچه‌كه‌ بن، هه‌رچه‌نده‌ حكومه‌ت یاسای‌ پێكهێنانی‌ ئه‌و هێزه‌ی‌ ده‌ركردووه‌و ره‌وانه‌ی‌ په‌رله‌مانی‌ كردووه‌، به‌ڵام گروپه‌ شیعه‌ توندڕه‌وه‌كان‌و ئه‌وانه‌ی‌ سه‌ر به‌ئێرانن ئاماده‌ نین ده‌نگ بۆ ئه‌و پرۆژه‌یه‌ بده‌ن.

 

راجع عیساوی‌ ئه‌ندامی‌ ئه‌نجومه‌نی‌ پارێزگای‌ ئه‌نبار به‌"نیقاش"ی‌ وت "گاردی‌ نیشتیمانی‌ چاره‌سه‌ره‌ بۆ قۆناغی‌ دوای‌ داعش، به‌هه‌زاران چه‌كدارانی‌ هۆزه‌كان خۆبه‌خشانه‌ به‌شداری‌ راهێنانه‌كان ده‌كه‌ن له‌سه‌ربازگه‌ی‌ حه‌بانییه‌و ئاماده‌ن بۆ شه‌ڕكردن، به‌ڵام ئه‌مانه‌ ده‌بێت له‌چوارچێوه‌ی‌ هێزێكی‌ فه‌رمیدا بن‌و چه‌ك‌و موچه‌یان پێبدرێت، نه‌ك وه‌ك هێزێكی‌ نافه‌رمی‌ سه‌ر به‌هۆزه‌كان كه‌ حكومه‌ت دانیان پێدا نانێت".

 

له‌چه‌ند سه‌رچاوه‌یه‌كه‌وه‌ "نیقاش" زانیوێتی‌  كه‌ ناكۆكی‌ قوڵ له‌نێوان حكومه‌ت‌و هێزه‌ سوننییه‌كاندا دروست بووه‌ له‌سه‌ر "گاردی‌ نیشتیمانی‌"، چونكه‌ حه‌یده‌ر عه‌بادی‌ سه‌ره‌ك وه‌زیران له‌وكاته‌ی‌ پۆسته‌كه‌ی‌ وه‌رگرت له‌مانگی‌ ئابی‌ رابردوو به‌ڵێنیدا ئه‌و هێزه‌ پێك بهێنێت، به‌هۆی‌ ئه‌وه‌ی‌ به‌ڵێنه‌كه‌شی‌ نه‌بردووه‌ته‌ سه‌ر، هۆزه‌كان متمانه‌یان پێی‌ نه‌ماوه‌و په‌نایان بۆ ئه‌مه‌ریكا بردووه‌.

 

باڵیۆزخانه‌ی‌ ئه‌مه‌ریكا له‌رێی‌ ئه‌و هه‌زاران راوێژكاره‌ سه‌ربازییه‌ی‌ له‌عێراقدان چه‌ند دانیشتێكی‌ نهێنی‌ له‌گه‌ڵ سه‌رۆكی‌ هۆزه‌كان رێكخستووه‌و دواجار گه‌یشتوونه‌ته‌ ئه‌و ئه‌نجامه‌ی‌ هێزه‌كانی‌ سه‌حوه‌ دروست بكه‌نه‌وه‌ به‌هه‌مان سیناریۆی‌ ساڵی‌ 2006.

 

ئه‌حمه‌د جغێفی‌ كه‌ فه‌رمانده‌ی‌ ژماره‌یه‌ك چه‌كداری‌ هۆزه‌كانه‌ له‌قه‌زای‌ حه‌دیسه‌ی‌ خۆرئاوای‌ رومادی‌ به‌"نیقاش"ی‌ وت "ئه‌و عه‌شیره‌تانه‌ی‌ به‌شێوه‌یه‌كی‌ هه‌ڕه‌مه‌كی‌‌و بێ‌ بوونی‌ هه‌ماهه‌نگی‌ له‌چه‌ند به‌ره‌یه‌كی‌ رومادی‌‌و فه‌لوجه‌و حه‌دیسه‌و به‌غدادی‌ له‌شه‌ڕدان گه‌یشتوونه‌ته‌ ئه‌و ئه‌نجامه‌ی‌ هێزه‌كانیان یه‌ك بخه‌ن".

 

ده‌شڵێت "رێككه‌وتن كراوه‌ له‌سه‌ره‌ ئه‌وه‌ی‌ فه‌رمانده‌یی‌ هاوبه‌شی‌ هۆزه‌كان پێكبهێنرێت كه‌ كاری‌ رێكخستنی‌ چه‌كدارانی‌ هۆزه‌كان‌و پڕچه‌ككردنیان بێت به‌هاوكاری‌ ئه‌مه‌ریكا، هه‌روه‌ها له‌گه‌ڵ حكومه‌ت دانوستان ده‌كات له‌باره‌ی‌ بارودۆخی‌ ئه‌منی‌ ئه‌نباره‌وه‌.. ئه‌مه‌ بیرۆكه‌یه‌كی‌ باشه‌ له‌بری‌ ئه‌وه‌ی‌ چه‌كدارانی‌ هۆزه‌كان ئاوها به‌په‌رته‌وازه‌یی‌ بمێننه‌وه‌".

 

به‌ڵام پێده‌چێت عه‌بادی‌ دڵخۆش نه‌بێت له‌وه‌ی‌ له‌پشتی‌ ئه‌وه‌وه‌ ده‌كرێت‌و ئه‌مه‌ریكا پاڵپشتی‌ هۆزه‌كان ده‌كات، بۆیه‌ بڕیاریدا هێزی‌ سه‌ر به‌هۆزه‌كان ناوبنێت "حه‌شدی‌ شه‌عبی‌ هۆزه‌كان" له‌سه‌ر هه‌مان ریتمی‌ حه‌شدی‌ شه‌عبی‌ شیعه‌كان.

 

ره‌شید فالیح كه‌ پله‌ی‌ لیوایه‌ له‌سوپای‌ عێراقی‌‌و بۆخۆی‌ كه‌سێكی‌ شیعه‌یه‌‌و له‌ساڵی‌ 2003وه‌ سه‌ر به‌حكومه‌ته‌، ئه‌و راسپێردراوه‌ بۆ ئه‌وه‌ی‌ سه‌رپه‌رشتی‌ "حه‌شدی‌ شه‌عبی‌ هۆزه‌كان" بكات، ئه‌مه‌ش توڕه‌یی‌ لای‌ خه‌ڵكی‌ ناوچه‌كه‌ دروستكردووه‌، چونكه‌ كاتێك رومادی‌ كه‌وته‌ ده‌ست داعش، ئه‌م كه‌سه‌ فه‌رمانده‌ی‌ سوپا بووه‌ له‌ناوچه‌كه‌دا.

 

سیاسه‌ت نه‌ك چه‌ك

ئه‌و بێسه‌روبه‌ره‌ییه‌ی‌ ئه‌نبار تیایدا ده‌ژی‌ ترسی‌ گه‌وره‌ی‌ له‌ئاینده‌ی‌ شاره‌كه‌ دروستكردووه‌ له‌پاش ده‌ركردنی‌ داعشه‌وه‌، كێشه‌كه‌ له‌توانای‌ سه‌ربازیدا نییه‌، چونكه‌ به‌پێی‌ به‌یاننامه‌ی‌ وه‌زاره‌تی‌ به‌رگری‌  20 هه‌زار سه‌ربازو سه‌دان تاك‌و تۆپهاوێژ چه‌ند مانگێكه‌ له‌ده‌وروبه‌ری‌ رومادین‌و له‌ئاسمانیشه‌وه‌ فرۆكه‌كانی‌ هاوپه‌یمانان كۆمه‌كیان ده‌كات، بۆیه‌ كێشه‌كه‌ خۆی‌ له‌قۆناغی‌ دوای‌ داعشدا ده‌بینێته‌وه‌.

 

ئه‌و شه‌ڕانه‌ی‌ ساڵ‌و نیوێكه‌ حكومه‌ت بۆ ده‌ركردنی‌ داعش به‌ڕێوه‌یان ده‌بات، یه‌ك ئه‌نجامیان لێكه‌وتووه‌ته‌وه‌، ئه‌ویش بریتییه‌ له‌وه‌ی‌ ئازادكردنه‌وه‌ی‌ شاره‌كان هه‌وڵ‌و قوربانییه‌كی‌ زۆریان ده‌وێت، به‌ڵام گێڕانه‌وه‌ی‌ یاسا بۆ ناوچه‌ ئازادكراوه‌كان كاره‌ زه‌حمه‌ته‌كه‌یه‌و له‌توانای‌ حكومه‌تدا نییه‌، ئه‌مه‌ریكاش كه‌ له‌رووداوه‌كانی‌ سه‌لاحه‌دیندا ته‌ماشاكه‌ر بوو، جارێكی‌ تر رێنادات هه‌مان ئه‌زموون له‌ئه‌نبار دووباره‌ ببێته‌وه‌.

 

قاسم عیساوی‌‌و هاوڕێكانی‌ كه‌ چه‌ند مانگێكه‌ به‌بێ‌ موچه‌ له‌به‌ره‌ی‌ شه‌ڕدان‌و هه‌وڵی‌ ئازادكردنه‌وه‌ی‌ شاره‌كه‌یان ده‌ده‌ن، پێیان وایه‌ یه‌كلایی‌ كردنه‌وه‌ی‌ ئه‌و شه‌ڕه‌ له‌ده‌ستی‌ ئه‌مه‌ریكادایه‌و ئه‌گه‌ر ئه‌مه‌ریكا بیه‌وێت له‌چه‌ند رۆژێكی‌ كه‌مدا له‌رێی‌ فرۆكه‌كانیه‌وه‌ هه‌موو مۆڵگه‌كانی‌ داعش له‌ناوده‌بات، وه‌ك ئه‌وه‌ی‌ له‌شنگال روویدا، به‌ڵام وه‌ك عیساوی‌ ده‌ڵێت "هێشتا ئه‌مه‌ریكییه‌كان بڕیاری‌ ئه‌وه‌یان نه‌داوه‌".

 

هه‌روه‌ها ده‌شڵێت "به‌ڵام من گوێ‌ به‌وه‌ ناده‌م، ده‌مێنمه‌وه‌و تا دوا فیشه‌ك له‌چه‌كه‌كه‌مدا بمێنێت شه‌ڕ ده‌كه‌م"، ئه‌و چه‌كه‌ی‌ به‌ده‌ست عیساوییه‌وه‌یه‌ چه‌كی‌ براكه‌یه‌تی‌ كه‌ داعش به‌تۆمه‌تی‌ هاوكاری‌ له‌گه‌ڵ حكومه‌ت كوشتویانه‌، چونكه‌ براكه‌ی‌ ئه‌فسه‌ر بووه‌ له‌سوپادا.

سه‌ربه‌ستن له‌دووباره‌ بڵاوكردنه‌وه‌ی‌ بابه‌ته‌كانمان، به‌و مه‌رجه‌ی‌ ناوی‌ نیقاش بهێنن، تكایه‌ به‌ئیمه‌یل ئاگادارمان بكه‌نه‌وه‌