راگه‌یاندن له‌هه‌ماهه‌نگی‌‌و گواستنه‌وه‌
Brunnenstraße 9, 10119 Berlin, Germany
mict-international.org

پرۆژه‌كانی‌ دیكه‌
afghanistan-today.org
theniles.org
correspondents.org
نيقاش: ‎‫پوخته‌یه‌ك له‌ناوخۆو سه‌رانسه‌ی‌ عێراقه‌وه‌‬
عربي
نقاش: إحاطات من داخل وعبر العراق
English
niqash: briefings from inside and across iraq
ئیمه‌یله‌كه‌ت تۆماركرا

هێزی‌ ئازادكردنی‌ نه‌ینه‌وا چی‌ پێده‌كرێت؟

خاڵس جومعە
ماوه‌ی‌ سێ‌ هه‌فته‌یه‌ ناوی‌ "هێزی‌ ئازادكردنی‌ نه‌ینه‌وا" هاتووه‌ته‌ ناو ناوان‌و زوو زوو له‌رێی‌ میدیا عێراقییه‌كان‌و…
6.11.2014  |  موسڵ
A military vehicle burns in Mosul in June, when extremists first took the city over.
A military vehicle burns in Mosul in June, when extremists first took the city over.

له‌باره‌گایه‌كی‌ هێزه‌كانی‌ زێره‌ڤانی‌ له‌نزیك هه‌ولێر رۆژی‌ 11ی‌ مانگی‌ رابردوو لیوا خالید حه‌مدانی‌ فه‌رمانده‌ی‌ پۆلیسی‌ پارێزگای‌ نه‌ینه‌وا هه‌واڵی‌ پێكهێنانی‌ هێزێكی‌ راگه‌یاند كه‌ ئامانج لێی‌ ده‌رپه‌ڕاندنی‌ داعشه‌ له‌موسڵ‌‌و ده‌ورووبه‌ری‌.

له‌و كاته‌وه‌ تائێستا هه‌م حه‌مدانی‌‌و هه‌م به‌رپرسه‌ لۆكاڵییه‌كانی‌ تری‌ موسڵ‌ به‌گه‌شبینییه‌كی‌ زۆره‌وه‌ باس له‌تواناكانی‌ ئه‌و هێزه‌ ده‌كه‌ن بۆ پاككردنه‌وه‌ی‌ شاره‌كه‌ له‌داعش، له‌كاتێكدا نزیكه‌ی‌ هه‌شتا هه‌زار سه‌ربازو پۆلیس نه‌یانتوانی‌ بۆ ماوه‌ی‌ یه‌ك هه‌فته‌ به‌رگه‌ی‌ هێرشه‌كانی‌ ئه‌و رێكخراوه‌ بگرن‌و شاره‌كه‌یان دا به‌ده‌سته‌وه‌، به‌و هۆیه‌وه‌ ئێستا له‌باره‌ی‌ ئه‌وه‌وه‌ پرسیار ده‌كرێت كه‌ ئاخۆ باسكردن له‌و هێزه‌ ته‌نها بۆ شه‌ڕی‌ راگه‌یاندنه‌ یان به‌ڕاستی‌ ئاماده‌كراون؟

له‌باره‌ی‌ ژماره‌ی‌ چه‌كدارانی‌ ئه‌و هێزه‌وه‌ حه‌مدانی‌ كه‌ ئێستا بۆ خۆی‌ سه‌رپه‌رشتیاری‌ سه‌ربازگه‌كه‌یانه‌ له‌رێی‌ ته‌له‌فۆنه‌وه‌ به‌"نیقاش"ی‌ وت "چوار هه‌زارو پێنج سه‌د كه‌سی‌ خۆبه‌خش ئێستا راهێنانیان پێده‌كرێت له‌سه‌ر شه‌ڕی‌ كۆڵانه‌و كۆڵان‌و تاقیكردنه‌وه‌ی‌ هه‌موو جۆره‌كانی‌ چه‌ك، هاوكات 560 كه‌سی‌ تر چاوه‌ڕێن تا له‌رووی‌ ئه‌منییه‌ ره‌زامه‌ندیان پێبدرێت، بۆ ئه‌وه‌ی‌ په‌یوه‌ندی‌ بكه‌ن به‌سه‌ربازگه‌كه‌وه‌".

به‌قسه‌ی‌ فه‌رمانده‌ی‌ پۆلیسی‌ نه‌ینه‌وا ژماره‌ی‌ كۆتایی‌ ده‌گاته‌ حه‌وت هه‌زار شه‌ڕكه‌ر كه‌ ئه‌مه‌ش به‌قه‌د حه‌وت فه‌وجی‌ پۆلیسه‌.

له‌باره‌ی‌ ئه‌و گومانانه‌ی‌ كه‌ له‌سه‌ر ژماره‌ی‌ چه‌كداره‌كانیش هه‌یه‌ حه‌مدانی‌ ده‌ڵێت "وه‌زاره‌تی‌ ناوخۆ بڕیاریداوه‌ له‌مانگی‌ حوزه‌یرانه‌وه‌ تائێستا موچه‌ی‌ پێنج هه‌زار كه‌س خه‌رج بكات له‌وانه‌ی‌ په‌یوه‌ندییان كردووه‌ به‌سه‌ربازگه‌كه‌وه‌".

به‌ڵام باسكردن له‌م زانیارییانه‌ی‌ مانای‌ ئه‌وه‌ نییه‌ زانیارییه‌ پێچه‌وانه‌كانیش له‌به‌رچاو نه‌گیرێت، چونكه‌ به‌قسه‌ی‌ یاریده‌ده‌رێكی‌ حه‌مدانی‌ كه‌ خۆی‌ داوایكرد ناوی‌ ئاشكرا نه‌كرێت ژماره‌ی‌ ئه‌و خۆبه‌خشانه‌ له‌ 2500 كه‌س تێپه‌ڕ ناكات، ئه‌و یاریده‌ده‌ره‌ی‌ حه‌مدانی‌ ئاماژه‌ی‌ به‌وه‌شكرد كه‌ شوێنی‌ سه‌ربازگه‌كه‌ زۆر بچووكه‌و له‌چه‌ند چادرێكی‌ كه‌م پێكهاتووه‌ بۆیه‌ شوێنی‌ ئه‌و ژماره‌یه‌ نابێته‌وه‌.

به‌شێوه‌یه‌كی‌ گشتی‌ باس له‌وه‌ ده‌كرێت كه‌ زۆربه‌ی‌ خۆبه‌خشه‌كان له‌و پۆلیسانه‌ پێكهاتوون كه‌ پاش كه‌وتنی‌ موسڵ‌ خۆیان‌و خێزانه‌كانیان هه‌ڵهاتوون، به‌قسه‌ی‌ به‌رپرسانی‌ سه‌ربازگه‌كه‌ش ئامانه‌ باشترین جۆری‌ شه‌ڕكه‌ره‌كان ده‌بن، چونكه‌ دڵنیان له‌وه‌ی‌ ژیانی‌ كه‌سوكاره‌كه‌یان له‌هه‌رێمی‌ كوردستان پارێزراوه‌، ئه‌مه‌ جگه‌ له‌وه‌ی‌ حه‌زی‌ زۆریان هه‌یه‌ بۆ تۆڵه‌سه‌ندنه‌وه‌ له‌داعش، چونكه‌ ماڵ‌‌و حاڵی‌ تاڵانكردوون‌و هاوڕێ‌‌و كه‌سه‌ نزیكه‌كانی‌ له‌ناوبردوون.

یه‌كێك له‌و خۆبه‌خشانه‌ی‌ په‌یوه‌ندی‌ به‌سه‌ربازگه‌كه‌وه‌ كردووه‌ له‌سه‌ر شاشه‌ی‌ ته‌له‌فزیۆن ده‌ركه‌وت، ئاماژه‌ی‌ به‌وه‌ كرد كه‌ به‌ر له‌چه‌ند رۆژێك له‌بازاڕێكی‌ هه‌ولێر ئه‌فسه‌رێكی‌ بینیوه‌ كه‌ پێشتر له‌ژێر فه‌رمانی‌ ئه‌ودا كاریكردووه‌، ئه‌وكات داوای‌ لێكردووه‌ كه‌ كارئاسانی‌ بۆ بكات تابچێته‌ سه‌ربازگه‌كه‌، هه‌ر ئه‌و كه‌سه‌ كه‌ له‌گه‌ڵ‌ چه‌ند خۆبه‌خشێكی‌ تر ده‌ركه‌وت داوای‌ له‌ئوسامه‌ نوجێفی‌ جێگری‌ سه‌رۆكی‌ كۆمار كرد كه‌ چه‌كیان بداتێ‌ بۆ ده‌ركردنی‌ داعش.

سه‌رچاوه‌كان ئاماژه‌ به‌وه‌ ده‌كه‌ن كه‌ خۆبه‌خشه‌كانی‌ ناو سه‌ربازگه‌كه‌ له‌دوو به‌ش پێكهاتوون، به‌شێكیان ئه‌وانه‌ن زه‌ره‌رمه‌ندی‌ ده‌ستی‌ داعشن‌و به‌گه‌رموگوڕییه‌وه‌ ده‌یانه‌وێت شه‌ڕ بكه‌ن، به‌شێكی‌ تریشیان ئه‌وانه‌ن كه‌ هاتوون قوتی‌ خێزانه‌كه‌یان دابین بكه‌ن، به‌تایبه‌تی‌ كه‌ وه‌زاره‌تی‌ ناوخۆ له‌مانگی‌ حوزه‌یرانه‌وه‌ موچه‌ی‌ كارمه‌ندانی‌ وه‌زاره‌ته‌كه‌ی‌ له‌نه‌ینه‌وا بڕیوه‌.

برایانی‌ نوجێفی‌ – ئه‌سیل نوجێفی‌ پارێزگاری‌ نه‌ینه‌واو ئوسامه‌ نوجێفی‌ جێگری‌ سه‌ره‌ك كۆمار – سه‌ره‌كیترین پشتیوانانی‌ ئه‌و سه‌ربازگه‌یه‌ن، به‌تایبه‌تی‌ كه‌ به‌رده‌وام پارێزگار سه‌ردانی‌ سه‌ربازگه‌كه‌ ده‌كات‌و په‌یوه‌ندییه‌كی‌ باشی‌ له‌گه‌ڵ‌ به‌رپرسانی‌ پۆلیسدا هه‌یه‌.

ناوه‌ ناوه‌ له‌رێی‌ فه‌یسبووكه‌وه‌ ئه‌سیل نوجێفی‌ وێنه‌كانی‌ له‌ناو سه‌ربازگه‌كه‌ بڵاو ده‌كاته‌وه‌، به‌ڵام یه‌كێك له‌ئه‌فسه‌ره‌كان ره‌خنه‌ی‌ له‌م حاڵه‌ته‌ گرت‌و ئاماژه‌ی‌ به‌وه‌ كرد كه‌ ناكرێت هه‌موو نهێنییه‌كان ئاشكرا بكرێت، به‌تایبه‌تی‌ ئه‌وه‌نده‌ی‌ په‌یوه‌ندی‌ به‌و ئه‌فسه‌رانه‌وه‌ هه‌یه‌ كه‌ راهێنان به‌خۆبه‌خشه‌كان ده‌كه‌ن.

نه‌یارانی‌ ماڵی‌ نوجێفی‌ كه‌ ئه‌مڕۆ ژماره‌یان كه‌م نییه‌، ئاماژه‌ به‌وه‌ ده‌كه‌ن كه‌ پارێزگار شكستی‌ هێناوه‌ له‌ئه‌ركه‌كه‌ی‌ خۆیدا بۆیه‌ ده‌یه‌وێت له‌ئێستاوه‌ شوێنێك بۆ خۆی‌ بكاته‌وه‌، پاش ئه‌وه‌ی‌ موسڵ‌ ئازادكرا، ده‌یه‌وێت وه‌ها ده‌ریبخات كه‌ ئه‌و رابه‌رایه‌تی‌ ئه‌و هێزه‌ ده‌كات.

له‌لای‌ خۆیه‌وه‌ كوتله‌ی‌ نه‌هزه‌ كه‌ زۆرینه‌ی‌ ئه‌نجومه‌نی‌ پارێزگای‌ نه‌ینه‌وا پێكده‌هێنن به‌راشكاوی‌ رایده‌گه‌یه‌نێت كه‌ ئاماده‌نین له‌قۆناغی‌ داهاتوودا هیچ رۆڵێكی‌ به‌نوجێفی‌ بسپێرن، ئه‌م قسه‌یه‌ش له‌زاری‌ خه‌له‌ف حه‌دیدی‌ ئه‌ندامی‌ ئه‌و كوتله‌یه‌وه‌ ئاماژه‌ی‌ پێده‌كرێت. هاوکات كوتله‌ی‌ نه‌هزه‌ رۆژی‌ چوارشه‌ممه‌ی‌ رابردوو رایگه‌یاند كه‌ ئه‌سیل نوجێفییان له‌سه‌رۆكی‌ كوتله‌كه‌ لابردووه‌، له‌به‌ر ئه‌وه‌ی‌ له‌په‌یڕه‌وی‌ ناوخۆی‌ كوتله‌كه‌ لایداوه‌.

هه‌رچه‌نده‌ كوتله‌كه‌ پشتگیری‌ ئازادكردنی‌ موسڵ‌ ده‌كات، به‌ڵام به‌قسه‌ی‌ حه‌دیدی‌ به‌توندی‌ دژی‌ ئه‌وه‌ن نوجێفی‌ تاكڕه‌وانه‌ بڕیاری‌ دامه‌زراندنی‌ ئه‌فسه‌رانی‌ هێزه‌ نوێیه‌كه‌ بدات "له‌كاتێكدا پێشتر به‌رگرییان له‌شاره‌كه‌ نه‌كردووه‌".

حه‌دیدی‌ له‌لێدوانێكیدا بۆ "نیقاش" ئه‌وه‌ی‌ به‌لاوه‌ سه‌یربوو كه‌ نوجێفی‌ له‌گه‌ڵ‌ فه‌رمانده‌ی‌ پۆلیسی‌ نه‌ینه‌وا زیاتر له‌سه‌د ئه‌فسه‌ریان له‌كارخستووه‌و وه‌زاره‌تی‌ ناوخۆیان جوڵاندووه‌ به‌ئاراسته‌ی‌ لێپێچینه‌وه‌یان به‌و تۆمه‌ته‌ی‌ كه‌مته‌رخه‌م بوون.

له‌نێوان ئه‌م دوو بۆچوونه‌دا ئه‌فسه‌ره‌ خۆبه‌خشه‌كان له‌وه‌ ده‌ترسن ناكۆكی‌ سیاسی‌ ببێته‌ مایه‌ی‌ په‌كخستنی‌ هه‌وڵه‌كانی‌ ئازادكردنی‌ موسڵ‌، به‌تایبه‌تی‌ كه‌ حه‌مدانی‌ رایگه‌ندووه‌ سه‌عاتی‌ سفر نزیكه‌و پێشبینی‌ ئه‌وه‌ ده‌كات سه‌ره‌تای‌ ساڵی‌ داهاتوو به‌هه‌ماهه‌نگی‌ له‌گه‌ڵ‌ هێزه‌ عێراقییه‌كان‌و هێزی‌ پێشمه‌رگه‌ پرۆسه‌ی‌ ئازادكردنی‌ موسڵ‌ ده‌ست پێبكات.

ئه‌مه‌ریكا كه‌ لایه‌نی‌ هه‌ره‌ به‌هێزی‌ شه‌ڕی‌ دژه‌ داعشه‌ چه‌ند جارێك له‌زاری‌ به‌رپرسه‌ گه‌وره‌كانیه‌وه‌و ته‌نانه‌ت له‌زاری‌ ئۆباماوه‌ ئه‌وه‌ی‌ راگه‌یاندووه‌ كه‌ پرۆسه‌ی‌ ئازادكردنی‌ موسڵ‌ زۆر زه‌حمه‌ته‌و له‌ئێستاوه‌ ماوه‌ی‌ یه‌ك ساڵی‌ ده‌وێت.

هه‌رچی‌ موسڵییه‌كانه‌ كه‌ ماوه‌ی‌ پێنج مانگیان له‌ژێر ده‌سه‌ڵاتی‌ داعشدا به‌رێكردووه‌و هێزو تواناكه‌یان بینیوه‌، هیوایه‌كی‌ ئه‌وتۆیان به‌م هێزه‌ نوێیه‌ نییه‌، مه‌گه‌ر له‌لایه‌ن هێزه‌كانی‌ عێراق‌و پێشمه‌رگه‌و هاوپه‌یمانێتی‌ نێوده‌وڵه‌تییه‌وه‌ پشتیوانی‌ بكرێت.

له‌سه‌ر ئاستی‌ دوور مه‌وداش موسڵییه‌كان پێیان وایه‌ ته‌نها هێزێكی‌ سه‌رله‌نوێ‌ رێكخراوه‌ی‌ پۆلیسی‌ نه‌ینه‌وا ده‌توانێت مه‌له‌فی‌ ئه‌منی‌ بگرێته‌ ده‌ست، ئه‌مه‌ش له‌قۆناغی‌ پاش ئازادكردنی‌ موسڵدا.