راگه‌یاندن له‌هه‌ماهه‌نگی‌‌و گواستنه‌وه‌
Brunnenstraße 9, 10119 Berlin, Germany
mict-international.org

پرۆژه‌كانی‌ دیكه‌
afghanistan-today.org
theniles.org
correspondents.org
نيقاش: ‎‫پوخته‌یه‌ك له‌ناوخۆو سه‌رانسه‌ی‌ عێراقه‌وه‌‬
عربي
نقاش: إحاطات من داخل وعبر العراق
English
niqash: briefings from inside and across iraq
ئیمه‌یله‌كه‌ت تۆماركرا

دوای‌ 231 ساڵ له‌ دروستبوونی‌
سلێمانی‌ شاره‌ سه‌ركێشه‌کەی‌ كوردستان

کاوە شێخ عەبدوڵا
سلێمانی‌ شاره‌ سه‌ركێشه‌كه‌ی‌ هه‌رێمی‌ كوردستان 231 ساڵی‌ ته‌مه‌نی‌ ته‌واو ده‌كات، ئه‌م شاره‌ به‌ته‌مه‌نێكی‌ كه‌مه‌وه‌ گۆڕانكاریی‌ گه‌وره‌ی‌ دروستكردووه‌.
12.11.2015  |  سلێمانی
زۆربه‌ی‌ وه‌رچه‌رخانه‌ سیاسی‌‌و كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كان له‌سلێمانییه‌وه‌ له‌دایكبوون ( :وێنه راميار توفيق )
زۆربه‌ی‌ وه‌رچه‌رخانه‌ سیاسی‌‌و كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كان له‌سلێمانییه‌وه‌ له‌دایكبوون ( :وێنه راميار توفيق )

له‌ساڵانی‌ سه‌ره‌تای‌ دامه‌زراندنی‌ عێراق له‌بیسته‌كانی‌ سه‌ده‌ی‌ رابردوو، شاری‌ سلێمانی‌ بووه‌ ئاسته‌نگێكی‌ گه‌وره‌و راسته‌قینه‌ له‌به‌رده‌م ده‌سه‌ڵاتی‌ داگیركه‌ری‌ ئینگلیزو حكومه‌تی‌ تازه‌ سه‌رپێكه‌وتووی‌ عێراق، به‌ڵام ئێستا كه‌ عێراق له‌نه‌هامه‌تیه‌كی‌ گه‌وره‌دایه‌و له‌وڵاتێكی‌ هه‌ڵوه‌شاوه‌ ده‌چێ‌، سلێمانیش گیرۆده‌ی‌ ململانێی‌ توندی‌ ناوخۆی‌ كورد خۆیه‌تی‌ له‌گه‌ڵ قه‌یرانێكی‌ سه‌ختی‌ ئابوورییدا.

 

پایزی‌ ئه‌مساڵ دانیشتووانی‌ شاری‌ سلێمانی‌ یادی‌ 231 ساڵه‌ی‌ دروستبوونی‌ شاره‌كه‌یان ده‌كه‌نه‌وه‌ كه‌ كه‌وتۆته‌ 14ی‌ تشرینی‌ دووه‌م (نۆڤه‌مبه‌ر)ی‌ هه‌موو ساڵێك (هه‌رچه‌نده‌ ئه‌م مێژووه‌ ناكۆكی‌ له‌سه‌ره‌) مێژووی‌ نزیكی‌ ئه‌مشاره‌ هه‌رگیز له‌وه‌ ناچێ‌ هی‌ شارێكی‌ ئه‌وه‌نده‌ كه‌م ته‌مه‌ن بێ‌، چونكه‌ پڕیه‌تی‌ له‌رووداوی‌ گه‌وره‌و گرنگ كه‌ بۆ كوردستان‌و عێراق هه‌رگیز ناكرێ‌ فه‌رامۆش بكرێن.

 

كۆتایی‌ ساڵی‌ 1784 شاری‌ سلێمانی‌ كرایه‌ پایته‌ختی‌ ئه‌ماره‌تی‌ بابان كه‌ پێشتر له‌شاری‌ قه‌ڵاچوالان له‌باكووری‌ ئێستای‌ سلێمانی‌ هه‌ڵكه‌وتووه‌ حوكمڕانێتیان ده‌كرد. میرانی‌ ئه‌ماره‌تی‌ بابان تا ساڵی‌ 1850 له‌سلێمانییه‌وه‌ درێژه‌یان به‌حوكمڕانێتی‌ خۆیاندا. دوای‌ شكست‌و هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌ی‌ ئه‌ماره‌تی‌ بابان رۆڵی‌ شاری‌ سلێمانی‌ نه‌ما تا ئه‌و كاته‌ی‌ ئینگلیزه‌كان له‌به‌سره‌وه‌ هاتنه‌ ناو عێراق له‌ساڵی‌ 1917و نه‌خشه‌ی‌ وڵاتێكی‌ نوێیان كێشا.

 

هێشتا نه‌خشه‌ی‌ عێراق به‌مجۆره‌ی‌ ئێستا نه‌كێشرابوو كه‌ شێخ مه‌حمودی‌ حه‌فید له‌شاری‌ سلێمانی‌ جاڕی‌ شۆڕش‌و به‌رخۆدانی‌ دژی‌ ئینگلیزدا له‌ساڵی‌ 1918 ئه‌م شۆڕشه‌ی‌ شێخ مه‌حمود به‌چه‌ندین هه‌ورازو نشێویدا هات تا ئه‌وه‌ی‌ له‌شاری‌ سلێمانی‌ ده‌وڵه‌تێكی‌ سه‌ربه‌خۆی‌ ئیعلان كردو بۆ خۆی‌ بووه‌ مه‌لیكی‌ ئه‌و ده‌وڵه‌ته‌.

 

ده‌وڵه‌تی‌ شێخ مه‌حمود كه‌ هه‌رگیز هیچ وڵاتێكی‌ دراوسێ‌‌و دنیا دانی‌ پێدا نه‌نا، تا ساڵی‌ 1924بووه‌ خاوه‌نی‌ ئاڵای‌ تایبه‌ت‌و رۆژنامه‌ی‌ ده‌رده‌كردو ماوه‌یه‌كیش بووه‌ خاوه‌نی‌ سكه‌و دراو. به‌ڵام هه‌ر له‌م كاتانه‌دابوو ئینگلیز زۆر به‌جدی‌ هه‌وڵی‌ دروستكردنی‌ عێراقی‌ ده‌دا كه‌ بێ‌ ئه‌ملاولا ویلایه‌تی‌ موسڵ (سلێمانی‌ – كه‌ركوك - هه‌ولێر- ناوچه‌ كوردییه‌كانی‌ ده‌وربه‌ری‌ شاری‌ موسڵ)یشی‌ ده‌گرته‌وه‌.

 

هه‌موو ئه‌م رووداوانه‌، شاری‌ سلێمانییان كرده‌ ئاسته‌نگێك كه‌ هیچ كات ده‌سه‌ڵاتی‌ داگیركه‌ری‌ به‌ریتانیاو حكومه‌تی‌ عێراق نه‌توانن بێ‌ له‌به‌رچاوگرتنی‌ واقیعی‌ ئه‌م شاره‌ بڕیار له‌سه‌ر چاره‌نووسی‌ ویلایه‌تی‌ موسڵ (كوردستانی‌ عێراق) بده‌ن.

 

سلێمانی‌ له‌وپه‌ڕی‌ رۆژهه‌ڵاتی‌ باكووری‌ عێراق هه‌ڵكه‌وتووه‌و به‌سنوورێكی‌ زۆره‌وه‌ به‌ستراوه‌ته‌وه‌ به‌ئێرانه‌وه‌، به‌ڵام ئه‌م دووره‌ ده‌ستییه‌ی‌ له‌ڕووی‌ جوگرافییه‌وه‌ هه‌رگیز نه‌بووه‌ هۆی‌ پشتگوێخستنی‌ ئه‌مشاره‌ له‌لایه‌ن ده‌سه‌ڵاتدارانی‌ عێراقه‌وه‌، چونكه‌ دانیشتووانه‌كه‌ی‌ خاوه‌نی‌ خه‌سڵه‌تێكی‌ بزێوی‌ سیاسین كه‌ بێجگه‌ له‌موسڵ‌و به‌غدا، له‌ كه‌م شاری‌ دیكه‌ی‌ عێراقدا خه‌سڵه‌تی‌ له‌مجۆره‌ هه‌یه‌. رۆژنامه‌نووسی‌ ناوداری‌ فه‌ره‌نسی‌ (كریس كۆچێرا) سلێمانی‌ وه‌كو "پایته‌ختی‌ رۆحیی‌ ناسیۆنالیزمی‌ كوردی‌ عێراق" وه‌سف كردووه‌.

 

ئه‌و كاته‌ی‌ (كۆمه‌ڵه‌ی‌ گه‌لان) كۆمیته‌یه‌كی‌ لێكۆڵینه‌وه‌و راپرسی‌ ده‌نێرێته‌ ویلایه‌تی‌ موسڵ له‌ساڵی‌ 1924 تا بزانرێ‌ دانیشتووانی‌ ئه‌م ویلایه‌ته‌ ده‌یانه‌وێ‌ له‌نێوان بژارده‌ی‌ عێراق‌و توركیاو سه‌ربه‌خۆیی‌ كامه‌یان هه‌ڵده‌بژێرن، دوایین شوێن كه‌ سه‌ردانی‌ ده‌كه‌ن لیوای‌ سلێمانییه‌. له‌وێ ئه‌ندامانی‌ كۆمیته‌كه‌ شادو كامه‌ران ده‌بن كاتێ‌ قسه‌ی‌ خه‌ڵكه‌كه‌ ده‌بیستن.

 

ئی‌. ئه‌ف ویرسێن E. af Wirsen سه‌رۆكی‌ كۆمیته‌كه‌ كه‌ دیپلۆماتكارێكی‌ به‌ئه‌زموونی‌ سویدی بووه‌، له‌یاده‌وه‌رییه‌كانی‌ خۆیدا كه‌ له‌ژێر ناوی‌ (له‌باڵكانه‌وه‌ بۆ به‌رلین) چاپی‌ كردووه‌ به‌مجۆره‌ سه‌رنج‌و تێبینییه‌كانی‌ له‌سه‌ر سلێمانی‌ نووسیوه‌: "مانه‌وه‌ له‌سلێمانی‌ زۆر خۆش بوو، مرۆڤ ده‌یتوانی‌ وێنه‌یه‌كی‌ چاكی‌ عه‌قڵیه‌تی‌ نوێی‌ كورد ببینێ‌. له‌سلێمانی‌ هه‌وڵی‌ رۆشنبیریی‌ كوردیی‌ به‌دیده‌كراو داهاتوویه‌كی‌ گه‌شی‌ لێ‌ چاوه‌ڕوان ده‌كرێ‌".

 

نوكته‌ له‌پاڵ كاره‌ساتدا!

یه‌كێك له‌تایبه‌تمه‌ندییه‌ له‌مێژینه‌كانی‌ خه‌ڵكی‌ سلێمانی‌، نوكته‌و گاڵته‌و گه‌په‌. نوكته‌ی‌ سلێمانی وه‌كو زۆر شتی‌ دیكه‌ بووه‌ته‌ ناسنامه‌و تایبه‌تمه‌ندێتی‌ خه‌ڵكه‌كه‌ی‌، هه‌رچه‌نده‌ به‌ڵای‌ سیاسی‌‌و ئابووریی‌‌و كۆمه‌ڵایه‌تی‌ روویكردبێـته‌ ئه‌م شاره‌، به‌ڵام خه‌ڵكه‌كه‌ی‌ ده‌ستبه‌رداری‌ گاڵته‌و گه‌پ و نوكته‌ نه‌بوون.

 

نووسه‌رو مامۆستای‌ زانكۆ رێبوار سیوه‌یلی‌ كه‌ مامۆستای‌ فه‌لسه‌فه‌ی‌ كۆمه‌ڵایه‌تییه‌ له‌زانكۆی‌ سه‌لاحه‌دین له‌هه‌ولێر، له‌سه‌ر ئه‌م خه‌سڵه‌ته‌ له‌مێژینه‌ی‌ خه‌ڵكی‌ سلێمانی‌ بۆچوونێكی‌ ئه‌كادیمییانه‌ی‌ هه‌یه‌و ده‌ڵێ‌ نوكته‌و گاڵته‌ زمانی‌ دووه‌می‌ خه‌ڵكی‌ سلێمانییه‌ كه‌ بۆ رووداوه‌ سیاسی‌ و كاره‌ساتباره‌كان ده‌توانن قه‌ره‌بووی‌ پێ بكه‌نه‌وه‌.

 

سیوه‌یلی‌ بۆ "نیقاش" وتی‌ " گه‌پ‌و نوكته‌ له‌گه‌ڵ سلێمانی‌ په‌یوه‌ندییه‌كی‌ له‌مێژینه‌یان هه‌یه‌، نوكته‌ی‌ سلێمانی‌  هه‌میشه‌ زمانی‌ دووه‌می‌ شار بووه‌، هه‌موو كاتێ‌ بۆ خاڵیكردنه‌وه‌ی‌ ره‌خنه‌و ناڕه‌زاییه‌كانی‌ په‌نای‌ بۆ نوكته‌ بردووه‌ بۆیه‌ ئه‌م خه‌سڵه‌ته‌ ره‌هه‌ندێكی‌ دیكه‌ی‌ هه‌یه‌ كه‌ ئه‌ویش دوورخستنه‌وه‌ی‌ تارمایی‌ كاره‌سات‌و مه‌ترسییه‌كانیه‌تی‌ بۆ سه‌ر خۆی‌".

 

سیوه‌یلی‌ هه‌روه‌ها ده‌شڵێ‌ "له‌پاڵ كاره‌سات‌و رووداوه‌ ناخۆشه‌كانیشدا سلێمانه‌ییه‌كان هه‌میشه‌ نوكته‌یان حازره‌، بۆیه‌ ئه‌و كه‌سانه‌ی‌ قسه‌ قوت‌و قۆشمه‌چین له‌پاڵ ئه‌ستێره‌و پاڵه‌وانه‌ سیاسییه‌كاندا ئه‌مانیش ده‌بنه‌ خاوه‌نی‌ ناوبانگی‌ گه‌وره‌و ده‌شبنه‌ پاڵه‌وان هه‌ر بۆیه‌ خه‌ڵكی‌ شار هه‌میشه‌ ناویان به‌نه‌مری‌ ده‌هێڵێته‌وه‌".

 

یه‌كه‌مه‌كانی‌ سلێمانی‌

دوای‌ دامه‌زراندنی‌ عێراق، سلێمانی‌ له‌زۆر شتدا بووه‌ یه‌كه‌م شار كه‌ تێیدا ده‌ستپێشخه‌ریی‌ سیاسی‌‌و كۆمه‌ڵایه‌تی‌ كرابێ‌.

 

ساڵی‌ 1918 یه‌كه‌م شوێن بوو كه‌ ده‌نگی‌ ناڕه‌زایی‌ دژی‌ داگیركاریی‌ ئینگلیز تێیدا به‌رز بوویه‌وه‌ ته‌نانه‌ت به‌ر له‌و شۆڕشه‌ی‌ عه‌ره‌به‌كانی‌ عێراقیش بوو كه‌ له‌مێژووی‌ عێراقدا به‌شۆڕشی‌ بیست دژی‌ داگیركاری‌ ئینگلیز ده‌ناسرێ‌. یه‌كه‌م شاربوو له‌عێراق كه‌ به‌فڕۆكه‌ی‌ ئینگلیز بۆردمانی‌ راسته‌وخۆ كرابێ‌ بۆ سه‌ركوت‌و له‌ناوبردنی‌ شۆڕشگێڕانی‌ شێخ مه‌حمود ساڵی‌ 1922.

 

هه‌روه‌ها یه‌كه‌م شاری‌ كوردستان بوو ساڵی‌ 1930 دژی‌ رێككه‌وتنی‌ ئینگلیزو حكومه‌تی‌ عێراق كه‌ تێیدا سه‌ربه‌خۆییه‌كی‌ شكڵیی‌ به‌عێراق ده‌درا راپه‌ڕی‌، چونكه‌ خه‌ڵكی‌ شاره‌كه‌ به‌هاندانی‌ كه‌سانی‌ رۆشنبیرو سیاسی‌ ده‌یانوت "له‌و رێككه‌وتنه‌دا باسی‌ مافه‌كانی‌ كورد نه‌كراوه‌" هه‌ر بۆیه‌ خه‌ڵكی‌ شاری‌ سلێمانی‌ رۆژی‌ 6ی‌ ئه‌یلولی‌ ئه‌و ساڵه‌ بایكۆتی‌ هه‌ڵبژاردنی‌ ئه‌و كاته‌ی‌ په‌رله‌مانیان كرد كه‌ ده‌بوو رێككه‌وتنه‌كه‌ په‌سه‌ند بكات.

 

له‌مێژووی‌ كوردی‌ عێراقدا رووداوی‌ 6ی‌ ئه‌یلولی‌ 1930 له‌بیر ناكرێ‌ كه‌ تێیدا سه‌رباری‌ بایكۆتی‌ هه‌ڵبژاردنی‌ په‌رله‌مانی‌ عێراق، خۆپیشاندانێكی‌ جه‌ماوه‌ریی‌ گه‌وره‌ له‌(سه‌را)ی‌ سلێمانی‌ به‌رپابوو كه‌ به‌توندوتیژییه‌كی‌ خوێناویی‌ كۆتایی‌ هات. خۆپیشانده‌ران له‌لایه‌ن‌و سوپاو پۆلیسی‌ عێراقه‌وه‌ كوێرانه‌ درانه‌ به‌ر ده‌ستڕێژی‌ گولله‌و به‌گوێره‌ی‌ راپۆرته‌كانی‌ ده‌وڵه‌تی‌ ئینگلیز له‌و رووداوه‌دا 34 كه‌س كوژران. ئه‌مه‌ش بووه‌ یه‌كه‌م رووداو كه‌ له‌ڕێی‌ خه‌ڵكه‌وه‌ دژی‌ بڕیاره‌كانی‌ حكومه‌تی‌ عێراق‌و داگیركاریی‌ به‌ریتانیا وه‌ستانه‌وه‌.

 

یه‌كه‌م ناوچه‌ش كه‌ دژی‌ سوپای‌ بێڕه‌حمی‌ عێراق له‌سه‌رده‌می‌ سه‌دامدا راپه‌ڕی‌، شاری‌ رانیه‌‌و ناو پارێزگای‌ سلێمانی‌ بوون له‌به‌هاری‌ ساڵی‌ 1991. ئه‌و راپه‌ڕینه‌ بووه‌ هۆی‌ ئه‌وه‌ی‌ ده‌سه‌ڵاتی‌ سه‌دام حسێن به‌ته‌واوی‌ له‌كوردستان – بێجگه‌ له‌شاری‌ كه‌ركوك‌و خانه‌قین- دوور بخاته‌وه‌و هه‌رگیز تا سه‌دام مابوو نه‌یتوانی‌ بگه‌ڕێته‌وه‌ بۆ كوردستان‌و ئێستا خاوه‌نی‌ حكومه‌ت‌و په‌رله‌مانی‌ خۆیانن.

 

ئه‌و هه‌موو رابردووه‌ پڕ له‌گۆڕانكارییانه‌ بوونه‌ هه‌وێنی‌ ئه‌وه‌ی‌ كه‌ له‌عێراقی‌ دوای‌ ده‌سه‌ڵاتی‌ مه‌له‌كیه‌تیش، سلێمانی‌ هه‌ر له‌ریزی‌ پێشه‌وه‌ی‌ ناڕازییه‌كانی‌ حكومه‌تی‌ عێراقدا بووه‌ستێته‌وه‌ كه‌ دواینجار به‌زیانێكی‌ یه‌گجار گه‌وره‌ی‌ گیانیی‌‌و به‌شه‌ریی‌ لێی‌ هاته‌ ده‌ره‌وه‌.

 

سوپای‌ عێراق له‌سه‌رده‌می‌ سه‌دام حوسێن دڵڕه‌قی‌ خۆی‌ له‌سنووری‌ پارێزگای‌ سلێمانی‌ گه‌یانده‌ لوتكه‌ كاتێ‌ له‌16ی‌ ئازاری‌ ساڵی‌ 1988 به‌گازی‌ كیمیایی‌ بۆردمانی‌ شاری‌ هه‌ڵه‌بجه‌ی‌ كردو تێیدا زیاتر له‌پێنج هه‌زار كه‌س كوژران‌و له‌و ژماره‌یه‌ زیاتر كه‌م ئه‌ندام‌و په‌ككه‌وته‌بوون به‌هۆی‌ كاریگه‌ریی‌ كیمیاییه‌كه‌وه‌.

 

مانگێك دوای‌ كیمیابارانی‌ هه‌ڵه‌بجه‌ سوپای‌ عێراق هه‌ڵمه‌ته‌كانی‌ "پرۆسه‌ی‌ ئه‌نفال"ی‌ ده‌ستپێكردو ته‌نیا له‌ده‌ڤه‌ری‌ گه‌رمیان كه‌ سه‌ر به‌پارێزگای‌ سلێمانییه‌، له‌و هه‌ڵمه‌تانه‌دا به‌سه‌دان هه‌زار كه‌س له‌ژن‌و منداڵ‌و پیر به‌ر ئه‌و پرۆسه‌یه‌ كه‌وتوون‌و هه‌موویان بێجگه‌ له‌كه‌مینه‌یه‌كی‌ پیرو نه‌خۆش، له‌بیابانه‌كانی‌ خوارووی‌ عێراق كران به‌ژێر خۆڵه‌وه‌.

 

تۆڵه‌ی‌ سوپای‌ عێراق هه‌ر به‌وه‌ نه‌وه‌ستا، به‌ڵكو ناوچه‌یه‌كی‌ به‌رفراوانی‌ له‌ده‌وروبه‌ری‌ سلێمانی‌ كه‌ هاوسنوورن له‌گه‌ڵ ئێران كرد به‌ناوچه‌ی‌ قه‌ده‌غه‌ كراوو ته‌واوی‌ خه‌ڵكه‌كه‌ی‌ له‌و ناوچانه‌ راگوێزاو ژینگه‌و سروشتی‌ ئه‌و ناوچانه‌ به‌ته‌واوی‌ شێوان كه‌ تائێستاش ئاسه‌واره‌كانی‌ ئه‌و چۆڵكردنه‌ هه‌ر ماوه‌.

 

ئه‌م خه‌سڵه‌ته‌ بزێویه‌ی‌ سلێمانی‌ هێشتا كاڵ نه‌بووه‌ته‌وه‌‌و له‌سه‌رده‌می‌ حوكمڕانی‌ كوردیشدا هه‌ر به‌كاره‌. هه‌رچه‌نده‌ سلێمانی‌ له‌و دابه‌شكارییه‌ی‌ زیاتر له‌نیو سه‌ده‌یه‌ له‌نێوان پارتی‌ دیموكراتی‌ كوردستان‌و یه‌كێتـی‌ نیشتمانی‌ كوردستاندا هه‌یه‌ بووه‌ته‌ لایه‌نگری‌ ئه‌وه‌ی‌ دووه‌میان، به‌ڵام كاتێ‌ حوكمڕانێـی‌ كوردی‌ نابێـته‌ جێی‌ ره‌زامه‌ندی‌ خه‌ڵكه‌كه‌ی‌ ئیتر خه‌ڵكی‌ سلێمانیش له‌ڕێی‌ جیاوازه‌وه‌ ناڕه‌زایی‌ ده‌رده‌بڕێ‌.

 

رۆژنامه‌ی‌ هاوڵاتی‌- یه‌كه‌م میدیای‌ ئه‌هلی‌ كه‌ زۆر به‌توندی‌ دژی‌ ناڕێكی‌ سیاسی‌‌و ئیداریی‌ كورد هه‌واڵ‌و راپۆرتی‌ بڵاو ده‌كرده‌وه‌، رۆژی‌ 5ی‌11ی‌ 2000 له‌شاری‌ سلێمانی‌ داده‌مه‌زرێ‌‌و ده‌بێته‌ سه‌ره‌تاو بناغه‌یه‌كی‌ باش بۆ دامه‌زراندنی‌ چه‌ندین كه‌ناڵی‌ دیكه‌. ساڵانێكی‌ زۆر میدیای‌ ئه‌هلی‌ كه‌ زیاتر رۆژنامه‌و ماڵپه‌ڕی‌ ئه‌لیكترۆنیی‌ بوون قورساییه‌كه‌یان له‌سلێمانی‌ بوو، ئه‌وان جێی‌ ئۆپۆزسیۆنێكی‌ سیاسی‌ كارایان گرتبۆوه‌ كه‌ ته‌واو مه‌ترسیان بۆ سه‌ر ده‌سه‌ڵاتی‌ كوردی‌ دروستكردبوو هه‌ر ئه‌مه‌یش سه‌ری‌ كێشا بۆ ده‌ركه‌وتنی‌ هێزێكی‌ سیاسی‌ كارا –بزووتنه‌وه‌ی‌ گۆڕان - كه‌ بووه‌ گه‌وره‌ترین ئۆپۆزسیۆنی‌ كورد له‌مێژووی‌ حوكمڕانی‌ كوردیداو وا شه‌ش ساڵ زیاتره‌ خاوه‌نی‌ 24 كورسی‌ په‌رله‌مانی‌ كوردستانه‌ له‌كۆی‌ 111 كورسی‌.

 

شاری‌ سلێمانی‌‌و ده‌وروبه‌ره‌كه‌ی‌ كه‌ هه‌میشه‌ پشت‌و په‌نای‌ بوون له‌رووداوو گۆڕانكارییه‌كاندا، ئێستاش توانای‌ گۆڕانكاریی‌ گه‌وره‌یان هه‌یه‌ له‌سه‌ر ئاستی‌ سیاسی‌‌و كۆمه‌ڵایه‌تی‌ له‌كوردستانی‌ عێراقدا، به‌ڵام به‌هۆی‌ بوونی‌ قه‌یرانێكی‌ قوڵ‌و راسته‌قینه‌ی‌ ئابووریی‌ كه‌ به‌هۆی‌ ناكۆكی‌ حكومه‌تی‌ به‌غداو هه‌رێمی‌ كوردستان دروستبووه‌، وا پێده‌چێ‌ ئه‌م شاره‌ بۆ ماوه‌یه‌كی‌ كاتیی‌ رۆڵه‌ مێژووییه‌كه‌ی‌ له‌ده‌ست بدات ئه‌گه‌ر تارمایی‌ ئه‌و قه‌یرانه‌ به‌مجۆره‌ی‌ ئێستای‌ درێژه‌ بكێشێ‌، به‌ڵام هه‌رگیز ناتوانرێ‌ به‌بێ‌ رازیكردنی‌ دانیشتووانی‌ ئه‌م شاره‌ ده‌سه‌ڵاتێكی‌ بێ‌ گرفت‌و كێشه‌ به‌ڕێوه‌ ببرێ‌.

 

ره‌نگه‌ له‌دۆخێكی‌ وادا وه‌كو رێبوار سیوه‌یلی‌ وتی‌ خه‌ڵكه‌كه‌ی‌ به‌نوكته‌و گاڵته‌و گه‌پ ناڕه‌زاییه‌كانیان ده‌رببڕن تا كاره‌سات‌و مه‌ترسییه‌كان له‌سه‌ر خۆیان دوور بخه‌نه‌وه‌. به‌ڵام مێژووی‌ 100ی‌ ساڵی‌ عێراق نیشانی‌ ده‌دا سلێمانی‌ كلیلێكی‌ سیحراوییه‌ بۆ كردنه‌وه‌ی‌ زۆر ده‌رگا هه‌ر كه‌سێ‌ بتوانێ‌ به‌ده‌ستی‌ بێنێ‌ ده‌توانێ‌ یاریكه‌رێكی‌ سیاسی‌ به‌هێزبێ‌ كه‌ شێخ مه‌حمودی‌ حه‌فیدو جه‌لال تاڵه‌بانی‌‌و نه‌وشیروان مسته‌فا سێ‌ نموونه‌ی‌ به‌رچاون له‌مێژووی‌ نزیكی‌ عێراقدا كه‌ به‌پشتیوانیی‌ به‌شێكی‌ زۆری‌ سلێمانه‌ییه‌كان چوونه‌ ناو فه‌رهه‌نگی‌ سیاسی‌ كورد له‌عێراقدا كه‌ هه‌رگیز ناكرێ‌ فه‌رامۆش بكرێن.

سه‌ربه‌ستن له‌دووباره‌ بڵاوكردنه‌وه‌ی‌ بابه‌ته‌كانمان، به‌و مه‌رجه‌ی‌ ناوی‌ نیقاش بهێنن، تكایه‌ به‌ئیمه‌یل ئاگادارمان بكه‌نه‌وه‌