راگه‌یاندن له‌هه‌ماهه‌نگی‌‌و گواستنه‌وه‌
Brunnenstraße 9, 10119 Berlin, Germany
mict-international.org

پرۆژه‌كانی‌ دیكه‌
afghanistan-today.org
theniles.org
correspondents.org
نيقاش: ‎‫پوخته‌یه‌ك له‌ناوخۆو سه‌رانسه‌ی‌ عێراقه‌وه‌‬
عربي
نقاش: إحاطات من داخل وعبر العراق
English
niqash: briefings from inside and across iraq
ئیمه‌یله‌كه‌ت تۆماركرا

كه‌ركوكی‌ دووه‌م له‌عێراقدا
ئه‌نبارو كه‌ربه‌لا له‌سه‌ر نخێب ناسازێن

ئیبراهیم توركی‌
ئه‌و شارۆچكه‌ بچوكه‌ی‌ ده‌وڵه‌مه‌نده‌ به‌كانزای‌ سروشتی‌، ئێستا خاڵی‌ ناكۆكی‌ نێوان كه‌ربه‌لاو ئه‌نباره‌و هه‌ریه‌كه‌یان خۆی به‌خاوه‌نی‌ ده‌زانێت‌و بووه‌ته‌ كه‌ركوكی‌ دووه‌م
4.06.2015  |  كه‌ربه‌لا
نخێب ( :وێنه جۆن ماتێل)
نخێب ( :وێنه جۆن ماتێل)

ژماره‌ی‌ دانیشتوانی‌ شارۆچكه‌ی‌ نخێب چوار هه‌زار كه‌سه‌و به‌سه‌ر خانووه‌ قوڕینه‌كانی‌ شاره‌كه‌دا دابه‌شبوون، ئێستا دانیشتوانی‌ ئه‌وێ‌ سه‌ریان لێشێواوه‌، چونكه‌ به‌هۆی‌ لایه‌نداری‌ كۆمه‌ڵایه‌تی‌‌و عه‌قیده‌ییه‌وه‌ نزیكن له‌ئه‌نباره‌و پێگه‌ی‌ جوگرافیشیان له‌كه‌ربه‌لاوه‌ نزیكه‌، شاره‌كه‌ له‌ناوه‌ندی‌ بیاباندا (290كم) له‌باشوری‌ رومادییه‌وه‌ دووره‌و ته‌نها (200كم) له‌خۆرئاوای‌ كه‌ربه‌لاوه‌یه‌.

 

ناحیه‌ی‌ نخێب ساڵی‌ 1960 دروستكراوه‌و لكێنراوه‌ به‌قه‌زای‌ ره‌تبه‌ی‌ سه‌ر به‌ئه‌نبار، ساڵی‌ 1978 به‌بڕیارێكی‌ تر لكێنراوه‌ به‌كه‌ربه‌لاوه‌ به‌هۆی‌ نزیكی‌ جوگرافییه‌وه‌، دوای‌ ساڵێكیش به‌فه‌رمانی‌ رژێمی‌ به‌عس دیسانه‌وه‌ خراوه‌ته‌وه‌ سه‌ر ئه‌نبار.

 

به‌رپرسانی‌ ئه‌نبار ئاماژه‌ به‌وه‌ ده‌كه‌ن كه‌ شاره‌كه‌ له‌رووی‌ پێكهاته‌ی‌ شوناس‌و عه‌شایه‌ریی‌و تایفییه‌وه‌ له‌ئه‌نباره‌وه‌ نزیكه‌، به‌و پێیه‌ی‌ زۆربه‌ی‌ دانیشتوانه‌كه‌ی‌ عه‌ره‌بی‌ سوننه‌ن، به‌رپرسانی‌ كه‌ربه‌لاش ئاماژه‌ به‌وه‌ ده‌كه‌ن كه‌ تاكه‌ ده‌روازه‌ی‌ سنوری‌ پارێزگاكه‌یانه‌و زۆر له‌قه‌زای‌ (عه‌ین ته‌مر)ه‌وه‌ نزیكه‌ كه‌ ئه‌ویش سه‌ر به‌پارێزگا شیعه‌كه‌یه‌.

 

شێخ فه‌زڵ مه‌تڵه‌ب جاسم سه‌رۆكی‌ ئه‌نجومه‌نی‌ ناحیه‌ی‌ نخێب به‌"نیقاش"ی‌ وت "ته‌نها له‌وه‌رزی‌ ناكۆكییه‌كاندا سیاسه‌تمه‌داره‌كان نخێبیان بیره‌، ئه‌گه‌رنا كاتی‌ تر هیچی‌ له‌باره‌وه‌ نازانن‌و سه‌ردانیان نه‌كردووه‌، ئێمه‌ ئه‌وه‌نده‌مان به‌سه‌ قوتی‌ رۆژانه‌ی‌ خۆمان دابین ده‌كه‌ین".

 

زۆربه‌ی‌ دانیشتوانی‌ شاره‌كه‌ له‌هه‌ردوو عه‌شیره‌تی‌ شه‌مه‌رو عه‌نزه‌ پێكهاتوون كه‌ ره‌چه‌ڵه‌كیان بۆ رومادی‌ ده‌گه‌ڕێته‌وه‌، وه‌ك خۆشیان ده‌ڵێن هیچ كێشه‌یان نییه‌ ئه‌گه‌ر سه‌ر به‌كه‌ربه‌لا یان رومادی‌ بن.

 

هێزه‌ ئه‌منییه‌كانی‌ سه‌ر به‌ئۆپه‌راسیۆنی‌ فوراتی‌ ناوه‌ڕاست له‌ناو شاره‌كه‌و ده‌ره‌وه‌یدا بڵاوبوونه‌ته‌وه‌ بۆ پارێزگاریكردنی‌ خه‌ڵك‌و دامه‌زراوه‌كانی‌ ناحیه‌كه‌ له‌مه‌ترسی‌ داعش، به‌تایبه‌تی‌ كه‌ ئێستا هه‌ردوو شاری‌ فه‌لوجه‌و رومادی‌ نزیكی‌ به‌ده‌ست ئه‌و گروپه‌وه‌ن.

 

زۆربه‌ی‌ به‌رپرسانی‌ ئه‌نبار داوا ده‌كه‌ن ئه‌و هێزانه‌ بكشێنه‌وه‌و ئه‌ركی‌ پاراستنی‌ بسپێرن به‌ئۆپه‌راسیۆنی‌ ناوچه‌ی‌ خۆرئاوا، به‌و پێیه‌ی‌ له‌ده‌ره‌وه‌ی‌ سنوری‌ ئیداری‌ كه‌ربه‌لایه‌و پێیان وایه‌ ئه‌وه‌ی‌ رووده‌دات هه‌وڵی‌ به‌رپرسانی‌ كه‌ربه‌لایه‌ بۆ به‌زۆر لكاندنی‌ به‌پارێزگاكه‌وه‌.

 

له‌لای‌ خۆیه‌وه‌ عه‌قیل ترێحی‌ پارێزگای‌ كه‌ربه‌لا له‌كۆنگره‌یه‌كی‌ رۆژنامه‌نووسیدا ئه‌وه‌ی‌ ره‌تكرده‌وه‌ كه‌ هه‌وڵی‌ لكاندنی‌ ناحیه‌كه‌ بده‌ن، له‌و كۆنگره‌یه‌دا كه‌ په‌یامنێری‌ "نیقاش" ئاماده‌ی‌ بوو وتی‌ "هیچ كارێكی‌ سه‌ربازی‌ به‌بێ‌ فه‌رمانی‌ فه‌رمانده‌ی‌ گشتی‌ هێزه‌ چه‌كداره‌كان ناكرێت‌و ئه‌وه‌ی‌ روویداوه‌ هیچ ئه‌جێندایه‌كی‌ له‌پشته‌وه‌ نییه‌، نه‌ كه‌ربه‌لاو نه‌ رومادی‌ هیچیان ده‌وڵه‌تی‌ سه‌ربه‌خۆ نین‌و ئه‌م جیاكارییه‌ له‌نێوانیاندا نییه‌".

 

سه‌رهه‌ڵدانی‌ باس‌و خواسی‌ لكاندنی‌ نخێب به‌پارێزگای‌ كه‌ربه‌لاوه‌ بۆ ساڵی‌ 2009 ده‌گه‌ڕێته‌وه‌، ئه‌و ده‌مه‌ پارێزگای‌ كه‌ربه‌لا ئاماله‌دین ئه‌لهر كه‌ تازه‌ پۆسته‌كه‌ی‌ وه‌رگرت داوایكرد نخێب بكرێته‌ به‌شێك له‌كه‌ربه‌لا، شه‌ست په‌رله‌مانتار له‌سه‌ر پێشنیاره‌كه‌ رازیبوون‌و به‌هۆیه‌وه‌ خه‌ڵكی‌ ئه‌نبار بۆ ناڕه‌زایی‌ ده‌ربڕین رژانه‌ سه‌ر شه‌قامه‌كان.

 

محه‌مه‌د موسه‌وی‌ ئه‌ندامی‌ ئه‌نجومه‌نی‌ پارێزگای‌ كه‌ربه‌لاو سه‌رۆكی‌ پێشووی‌ ئه‌و ئه‌نجوومه‌نه‌ دیارترین كه‌سه‌ كه‌ پێداگری‌ له‌سه‌ر ئه‌و داوایه‌ ده‌كات‌و ساڵی‌ 2012 به‌هێزێكی‌ ئه‌منییه‌وه‌ چووه‌ ناو ناحیه‌كه‌ دوای‌ ئه‌وه‌ی‌ چه‌ند دانیشتوویه‌كی‌ كه‌ربه‌لا له‌وێ‌ كوژرابوون، شێخ ئه‌حمه‌د ئه‌بو ریشه‌ سه‌رۆكی‌ پێشووی‌ سه‌حوه‌كان دژی‌ ئه‌م هه‌نگاوه‌ وه‌ستایه‌وه‌و به‌به‌زاندنی‌ سنوری‌ پارێزگاكه‌ی‌ ناوبرد.

 

موسه‌وی‌ به‌"نیقاش"ی‌ راگه‌یاند "بوونی‌ هێزه‌ ئه‌منییه‌كان‌و حه‌شدی‌ شه‌عبی‌ له‌ناو نخێبدا بۆ پاراستنی‌ خه‌ڵكه‌كه‌یه‌تی‌ له‌مه‌ترسی‌ داعش".

 

له‌هه‌مان رووه‌وه‌ عه‌لی‌ شیاع مامۆستای‌ زانسته‌ سیاسییه‌كان پێی‌ وایه‌ نخێب گرنگییه‌كی‌ گه‌وره‌ی‌ بۆ كه‌ربه‌لا هه‌یه‌ به‌و پێیه‌ی‌ ده‌یبه‌ستێته‌وه‌ به‌سعودیه‌وه‌‌و له‌وێشه‌وه‌ی‌ ده‌رگای‌ هه‌نارده‌كردنی‌ تیرۆر داده‌خرێت‌و ده‌ڵێت "ئه‌م ده‌روازه‌یه‌ بۆ كه‌ربه‌لا زۆر گرنگه‌و ده‌كرێت ببێته‌ جێگه‌یه‌كی‌ ئاڵوگۆڕی‌ بازرگانی‌ پڕ بایه‌خ".

 

چه‌ند رۆژی‌ رابردوو له‌تۆڕه‌ كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كاندا ئه‌وه‌ بڵاوبووه‌وه‌ كه‌ عه‌بادی‌ فه‌رمانیداوه‌ به‌كشانه‌وه‌ی‌ هێزه‌كانی‌ فوراتی‌ ناوه‌ڕاست‌و ئه‌ركی‌ پاراستنی‌ شاره‌كه‌ی‌ به‌ئۆپه‌راسیۆنه‌كانی‌ خۆرئاوا سپاردووه‌ (بادیه‌و جه‌زیره‌ی‌ پێشوو)، به‌ڵام وته‌بێژی‌ ئۆپه‌راسیۆنی‌ فوراتی‌ ناوه‌ڕاست ئه‌م زانیارییانه‌ی‌ ره‌تكرده‌وه‌.

 

له‌هه‌مان رووه‌وه‌ حامید ساحب به‌رپرسی‌ رێكخراوی‌ به‌در له‌كه‌ربه‌لا ئه‌وه‌ی‌ ره‌تكرده‌وه‌ كه‌ حه‌شدی‌ شه‌عبی‌ له‌نخێب كشابێته‌وه‌و به‌"نیقاش"ی‌ وت "هێزی‌ زیاتر ده‌نێرین بۆ پشتیوانی‌ هێزه‌ ئه‌منییه‌كان‌و چه‌كدارانی‌ عه‌شیره‌ته‌كان له‌دژی‌ داعش".

 

نخێب به‌هۆی‌ ئه‌و ناكۆكییه‌ زۆره‌ی‌ له‌سه‌ریه‌تی‌ ئێستا هه‌ندێكه‌س به‌كه‌ركوكێكی‌ تر ناوی‌ ده‌به‌ن، به‌و پێیه‌ی‌ كه‌ركوك ساڵانێكی‌ زۆره‌ خاڵی‌ ناكۆكی‌ نێوان هه‌رێم‌و به‌غدایه‌.

سه‌ربه‌ستن له‌دووباره‌ بڵاوكردنه‌وه‌ی‌ بابه‌ته‌كانمان، به‌و مه‌رجه‌ی‌ ناوی‌ نیقاش بهێنن، تكایه‌ به‌ئیمه‌یل ئاگادارمان بكه‌نه‌وه‌