راگه‌یاندن له‌هه‌ماهه‌نگی‌‌و گواستنه‌وه‌
Brunnenstraße 9, 10119 Berlin, Germany
mict-international.org

پرۆژه‌كانی‌ دیكه‌
afghanistan-today.org
theniles.org
correspondents.org
نيقاش: ‎‫پوخته‌یه‌ك له‌ناوخۆو سه‌رانسه‌ی‌ عێراقه‌وه‌‬
عربي
نقاش: إحاطات من داخل وعبر العراق
English
niqash: briefings from inside and across iraq
ئیمه‌یله‌كه‌ت تۆماركرا

بێستانه‌كانی‌ به‌دره‌ ده‌سوتێن‌و بكه‌ره‌كانیش دیار نین

محه‌ممه‌د زه‌یدی
باغ‌و بێستانه‌كانی‌ به‌دره‌ به‌هۆكاری‌ نادیار ده‌سوتێن، خه‌ڵكی‌ ناوچه‌كه‌ش گومانیان هه‌یه‌ ده‌ستی‌ لایه‌نێكی‌ سیاسی‌ ئه‌و كاره‌ بكات، به‌و پێیه‌ی‌ به‌دره‌ بۆخۆی‌ ناوچه‌یه‌كی‌ جێناكۆكه‌.
2.07.2015  |  واسیت
ده‌ستێكی‌ نادیار له‌رێی‌ ئاگره‌وه‌ بێستانه‌كانی‌ به‌دره‌ له‌ناو ده‌بات
ده‌ستێكی‌ نادیار له‌رێی‌ ئاگره‌وه‌ بێستانه‌كانی‌ به‌دره‌ له‌ناو ده‌بات

 

هه‌موو رۆژێك عه‌لی‌ تۆفیق به‌دیار بێستانه‌ سوتاوه‌كه‌یه‌وه‌ ده‌وه‌ستێت كه‌ یه‌كپارچه‌ بووه‌ته‌ سوتو، ئێستا تێگه‌یشتووه‌ له‌وه‌ی‌ هه‌موو ئه‌و خه‌ونانه‌ی‌ له‌سه‌ر به‌روبوومه‌كه‌ی‌ بنیادی‌ نابوو، به‌ با چوون.

 

عه‌لی‌ ته‌مه‌ن سی‌ ساڵ ئاماژه‌ به‌وه‌ ده‌كات له‌لایه‌ن كه‌سانێكی‌ نه‌ناسراوه‌وه‌ زۆرێك له‌باغ‌و بێستانه‌كانی‌ قه‌زای‌ به‌دره‌ی‌ سه‌ر به‌پارێزگای‌ كوت (واسیت) ده‌ستوتێنرێن‌و باس له‌وه‌ش ده‌كات كه‌ بێستانی‌ خورماكه‌ی‌ ئه‌وان یه‌كێك بووه‌ له‌وه‌ی‌ پریشكی‌ ئاگره‌كه‌ سوتاندوویه‌تی‌.

 

عه‌لی‌ به‌"نیقاش"ی‌ وت "هه‌موو مانگێك یان دوو مانگ جارێك حاڵه‌ته‌كانی‌ ئاگركه‌وتنه‌وه‌ دووباره‌ ده‌بنه‌وه‌، ئه‌وانه‌ی‌ ئه‌و كاره‌ ده‌كه‌ن سوود له‌ئاراسته‌ی‌ با ده‌بینن بۆ ئه‌وه‌ی‌ زۆرترین باغ‌و بێستان بسوتێنن".

 

خاوه‌نی‌ بێستانه‌كه‌ ماوه‌یه‌ك بێده‌نگی‌ دایده‌گرێت‌و دواتر ده‌ست ده‌كاته‌وه‌ به‌قسه‌كردن "له‌م ماوه‌یه‌دا به‌هۆی‌ ئاگره‌وه‌ زیاتر له‌ ده‌ بێستانی‌ گه‌وره‌ به‌ته‌واوی‌ سوتاون". عه‌لی‌ نازانێت كێ‌ له‌پشت سوتاندنی‌ بێستانه‌كانه‌وه‌یه‌و ده‌ڵێت "نازانین كێ‌ ئه‌و كاره‌ ده‌كات، به‌ڵام هه‌ندێ‌ كه‌س ده‌ڵێن هۆكاری‌ سیاسی‌ له‌پشته‌وه‌یه‌".

 

هه‌فته‌ی‌ رابردوو ئاگرێكی‌ گه‌وره‌ له‌بێستانه‌كانی‌ قه‌زای‌ به‌دره‌ی‌ خۆرهه‌ڵاتی‌ كوت كه‌وته‌وه‌ (180كم باشوری‌ خۆرهه‌ڵاتی‌ به‌غدا)، به‌رپرسانی‌ ناوچه‌كه‌ ئاماژه‌ به‌وه‌ ده‌كه‌ن كه‌ نزیكه‌ی‌ 20 دۆنمی‌ كشتوكاڵی‌ به‌هۆی‌ ئاگره‌كه‌وه‌ زیانیان پێكه‌وتووه‌.

 

باوكی‌ حه‌سه‌ن كه‌ جوتیارێكی‌ ناوچه‌كه‌یه‌، ئاماژه‌ به‌وه‌ ده‌كات كه‌ به‌هۆی‌ كه‌می‌ ئاوو وشكه‌ساڵییه‌وه‌ زۆرێك له‌خه‌ڵكی‌ ناوچه‌كه‌ باغ‌و بێستانه‌كانیان جێهێشتووه‌و له‌گه‌ڵ كۆمپانیاكانی‌ نه‌وت‌و كارگه‌كاندا كارده‌كه‌ن.

 

ئه‌و پیاوه‌ ته‌مه‌ن په‌نجا ساڵه‌ ده‌ڵێت "ئه‌و ئاگره‌ی‌ كه‌وته‌وه‌ له‌خۆڕا نه‌بوو، به‌ڵكو ده‌ستێك به‌ئه‌نقه‌ست‌و به‌شێوه‌یه‌كی‌ پلان بۆ داڕێژراو كردوێتییه‌وه‌".

 

قه‌زای‌ به‌دره‌ یه‌كێكه‌ له‌و قه‌زایانه‌ی‌ ده‌وڵه‌مه‌نده‌ به‌بێستانی‌ خورماو میوه‌‌و چه‌ندین جۆری‌ خورمای‌ به‌ناوبانگی‌ عێراقی‌ لێ به‌رهه‌م ده‌هێنرێت، به‌ڵام ساڵانی‌ رابردوو به‌هۆی‌ شه‌ڕو ناكۆكی‌‌و وشكه‌ساڵییه‌وه‌ به‌رهه‌میان كه‌می‌ كردووه‌.

 

جه‌عفه‌ر عه‌بدولساحب قایمقامی‌ قه‌زای‌ به‌دره‌ به‌"نیقاش"ی‌ وت "ماوه‌ی‌ رابردوو زیاتر له‌هه‌شت ئاگری‌ گه‌وره‌ له‌باغ‌و بێستانه‌ چڕه‌كانی‌ خورماو میوه‌ كه‌وتووه‌ته‌وه‌".

 

عه‌بدولساحب ده‌شڵێت "به‌هاوكاری‌ هێزه‌ ئه‌منییه‌كان ده‌مانه‌وێت ئه‌و كه‌سانه‌ بدۆزینه‌وه‌ كه‌ كاره‌كه‌یان كردووه‌و بیانده‌ینه‌ دادگا، چونكه‌ ئامانجیان ئه‌وه‌یه‌ گورز له‌ئابوری‌ شاره‌كه‌ بده‌ن"، به‌ڵام هیچ زانیارییه‌كی‌ زیاتر نادركێنێت له‌باره‌ی‌ ئه‌و كه‌سانه‌ی‌ گومانیان لێیه‌تی‌، هاوكات داوا له‌حكومه‌تی‌ ناوه‌ندیش ده‌كات هاوكاری‌ ئه‌و خێزانانه‌ بكات كه‌ به‌هۆی‌ ئاگره‌وه‌كه‌وه‌ زه‌ره‌رمه‌ند بوون.

 

زۆرێك له‌خه‌ڵكی‌ ناوچه‌كه‌ ئاماژه‌ به‌وه‌ ده‌كه‌ كه‌هۆكاری‌ سیاسی‌ له‌پشت كه‌وتنه‌وه‌ی‌ ئاگره‌كانه‌وه‌ هه‌یه‌، بێ‌ ئه‌وه‌ی‌ به‌روونی‌ ئاماژه‌ به‌وه‌ بكه‌ن ئه‌و هۆكاره‌ سیاسییه‌ چییه‌، هه‌ر له‌مباره‌یه‌وه‌ مه‌هدی‌ موسه‌وی‌ ئه‌ندامی‌ ئه‌نجومه‌نی‌ پارێزگای‌ واسیت به‌"نیقاش"ی‌ وت "چه‌ند لایه‌نێكی‌ سیاسی‌ له‌ناوچه‌ سنورییه‌كان ئه‌و كاره‌ ده‌كه‌ن‌و ده‌یانه‌وێت ئارامی‌ شاره‌كه‌ بشێوێنن".

 

موسه‌وی‌ ده‌ڵێت "بێستانه‌كان له‌ناوچه‌ جێناكۆكه‌كانن، بۆیه‌ ئه‌وه‌ی‌ ئه‌و كاره‌ ده‌كات بێگومان ئامانجێكی‌ سیاسی‌ هه‌یه‌" ئاماده‌ش نییه‌ په‌نجه‌ بۆ هیچ لایه‌نێك درێژ بكات.

 

قه‌زای‌ به‌دره‌ نزیكه‌ له‌شاری‌ خانه‌قینه‌وه‌و یه‌كێكه‌ له‌و قه‌زایانه‌ی‌ وه‌ك ناوچه‌ی‌ جێناكۆكی‌ نێوان هه‌رێم‌و به‌غدا هه‌ژماركراوه‌.

 

له‌به‌رامبه‌ردا مالك خه‌له‌ف پارێزگاری‌ واسیت هه‌موو ئه‌و ده‌نگۆیانه‌ ره‌ت ده‌كاته‌وه‌ كه‌ سوتانی‌ بێستانه‌كان به‌هۆكاری‌ سیاسی‌ بن‌و به‌"نیقاش"ی‌ وت "خه‌ڵكی‌ ناوچه‌كه‌ به‌شێوه‌یه‌كی‌ خراپ بێستانه‌كان به‌كارده‌هێنن‌و پێكهاته‌ی‌ ناوچه‌كه‌ش یارمه‌تیده‌ره‌ بۆ په‌رشبوونه‌وه‌ی‌ خێرای‌ ئاگر".

 

خه‌له‌ف ده‌شڵێت "هیچ به‌ڵگه‌یه‌ك نییه‌ كه‌ بیسه‌لمێنێت ئه‌و ئاگرانه‌ به‌ئه‌نقه‌ست ده‌كرێنه‌وه‌و لایه‌نی‌ سیاسی‌ له‌پشت ئه‌م كاره‌وه‌یه‌".

 

ئه‌مه‌ یه‌كه‌مجار نییه‌ بێستانه‌كانی‌ به‌دره‌ رووبه‌رووی‌ سوتان ببێته‌وه‌، به‌ڵكو هه‌موو ساڵێك ئه‌م ساڵه‌ته‌ رووده‌داته‌وه‌، ساڵی‌ رابردووش له‌مانگی‌ ئایاردا ئاگرێكی‌ گه‌وره‌ كه‌وته‌وه‌، كه‌ تائێستا ده‌رنه‌كه‌وتووه‌ هۆكاری‌ كه‌وتنه‌وه‌ی‌ ئه‌و ئاگرانه‌ چیین.

سه‌ربه‌ستن له‌دووباره‌ بڵاوكردنه‌وه‌ی‌ بابه‌ته‌كانمان، به‌و مه‌رجه‌ی‌ ناوی‌ نیقاش بهێنن، تكایه‌ به‌ئیمه‌یل ئاگادارمان بكه‌نه‌وه‌